Irani mund të dalë nga lufta më i fortë dhe më i rrezikshëm

Nga Gideon Rachman - FT/

Donald Trump ka një aftësi të çuditshme për t'i shtyrë kundërshtarët e SHBA-së të gjejnë mënyra të reja për të ushtruar presion ndaj Amerikës. Lufta tregtare me Kinën e shtyu Pekinin të përdorë kontrollin që ka mbi mineralet e rralla, duke e detyruar SHBA-në të ulë tarifat.

Në mënyrë të ngjashme, Irani tani ka realizuar një kërcënim të vjetër dhe praktikisht ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit. Teherani, si Pekini, e ka kuptuar sa shpejt mund t'i shkaktojë dëm ekonomik Perëndimit.

Duke shfrytëzuar kontrollin mbi këtë ngushticë, Irani nuk synon vetëm të mbijetojë përballë sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit. Ai ka mundësi reale të dalë nga lufta në një pozicion më të fortë ndërkombëtar.

Nuk ka dyshim që Irani ka pësuar goditje të rënda. Udhëheqësi i vendit dhe shumë këshilltarë të tij të lartë u vranë në ditën e parë të konfliktit. Anijet, raketat dhe qendrat e komandës janë goditur vazhdimisht. Ekonomia është në gjendje të vështirë dhe inflacioni është shumë i lartë.

Por Irani nuk po lufton vetëm për të mbijetuar. Ai ka treguar se mund të dëmtojë seriozisht fqinjët e tij në Gjirin Persik, si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, duke vënë në pikëpyetje të ardhmen e tyre. Më e rëndësishmja, Ngushtica e Hormuzit mund t'i sjellë Iranit të ardhura të mëdha në të ardhmen.

Thuhet se Irani po kërkon rreth 2 milionë dollarë për çdo anije që kalon në mënyrë të sigurt. Normalisht, rreth 140 anije kalojnë çdo ditë. Pra, nëse kjo vazhdon, Irani mund të fitojë miliarda dollarë në muaj.

Marco Rubio paralajmëroi se është e rrezikshme nëse Irani fillon të tarifojë anijet që kalojnë aty. Ai tha se kjo është e paligjshme dhe e papranueshme. Por pyetja është: çfarë mund të bëjë SHBA për ta ndalur?

Përgjigjja e vështirë është se mund të mos ketë një zgjidhje ushtarake, përveç ndryshimit të regjimit në Teheran. SHBA po dërgon trupa në rajon, por edhe marrja nën kontroll e disa zonave nuk do ta zgjidhte problemin.

Ekspertët ushtarakë janë pesimistë se ngushtica mund të hapet vetëm me forcë. Gjeografia dhe teknologjia që ka Irani, si dronët që mund të godasin nga larg, e bëjnë të vështirë sigurimin e rrugës për anijet.

Kjo lë si zgjidhje më reale një marrëveshje me Iranin. Por Irani ka gjasa të kërkojë një çmim shumë të lartë, pasi mund të përdorë këtë situatë për të fituar para dhe për të ushtruar presion ndaj vendeve të tjera.

Trump, që e quan veten negociator të madh, duket i pasigurt. Ai ka thënë se mënyra si negocion Irani është "e çuditshme". Madje ka sugjeruar që SHBA dhe Irani ta menaxhojnë bashkë ngushticën, por iranianët nuk duken të interesuar.

Fqinjët e Iranit janë të shqetësuar nga ideja që ai të fitojë kontroll mbi eksportet e energjisë dhe të ardhura të reja. Ka zëra se Arabia Saudite dhe Emiratet mund të hyjnë në luftë për ta ndalur këtë, por ata e dinë që Irani mund të godasë rëndë ekonominë e tyre.

Disa vende aziatike mund të pranojnë të paguajnë për të siguruar furnizimin me energji. Ndërsa aleatët e SHBA-së, si Japonia dhe BE-ja, do të përballeshin me presion nga Amerika nëse bëjnë këtë, por mund të detyrohen për shkak të çmimeve të larta të energjisë.

Sigurisht, ka ende shumë pasiguri. Ndërhyrja tokësore e SHBA-së do të ishte një përshkallëzim i madh. Është gjithashtu e mundur që problemet e brendshme në Iran të dobësojnë regjimin, por deri tani ai duket i qëndrueshëm.

Disa njerëz mund të gëzohen kur shohin Iranin që i kundërvihet kundërshtarëve të tij, por kjo mund të jetë e rrezikshme. Regjimi iranian ka mbështetur grupe të dhunshme dhe ka shtypur popullin e vet, si dhe ka ndihmuar Rusinë në luftën në Ukrainë.

Nëse Irani del nga kjo luftë më i fortë dhe më agresiv, ky do të jetë lajm i keq për sigurinë globale, ekonominë botërore dhe vetë popullin iranian. Fatkeqësisht, kjo duket si një mundësi reale. / FT – Syri.net