A po rikthehet COVID-i në SHBA? Testet tregojnë një rritje të virusit gjatë verës

Nga Rong-Gong Lin II, Los Angeles Times, dpa

COVID-i po rritet në Kaliforni dhe në disa pjesë të Perëndimit dhe Jugut, ndërsa pozitiviteti i testeve dhe tendencat në ujërat e zeza po rriten pas periudhës së festave. A është ky fillimi i një vale verore dhe cilat grupe duhet të mendojnë për dozat përforcuese dhe trajtimin e hershëm?

COVID-19 po shtohet në Kaliforni dhe në një zonë të gjerë të Perëndimit dhe Jugut të SHBA-së, një shenjë se virusi mund të ketë filluar rritjen e tij sezonale të verës.

Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) vlerësojnë se COVID-i po rritet në Kaliforni, Teksas, Florida, Misuri, Alabama, Oregon, Juta, Nevada, Nju Meksiko dhe Havai. Nivelet e COVID-19 në këto shtete — të matura sipas përqindjes së vizitave në urgjencë të shkaktuara nga COVID-i — mbeten ende shumë të ulëta, tha CDC.

Edhe të dhëna të tjera sugjerojnë se COVID-i po rritet.

“Aktiviteti i COVID-19 ka ardhur duke u rritur gradualisht në të gjithë Kaliforninë, bazuar në tendencat e pozitivitetit të testeve. Përqendrimet e virusit në ujërat e zeza po rriten gjithashtu”, tha Grant Boyken, zëdhënës i Departamentit të Shëndetit Publik të Kalifornisë.

Për javën që përfundoi më 18 korrik, 3,4% e testeve për COVID në Kaliforni rezultuan pozitive. Kjo është më e ulët se në të njëjtën periudhë të dy viteve të mëparshme, por gjithsesi përfaqëson një rritje krahasuar me një muaj më parë, kur norma e pozitivitetit të testeve ishte 1,15%.

Sipas zyrtarëve shëndetësorë dhe ekspertëve, nuk do të ishte e papritur që një rritje verore e COVID-it të fillojë tani. Një numër i madh njerëzish nuk janë sëmurë nga COVID-i prej një kohe të gjatë.

“Jemi disi në kohën kur pritet që më shumë njerëz të sëmuren”, tha Dr. Peter Chin-Hong.

“Shpresojmë që kjo të mos ndodhë. Por mendoj se kjo është ajo për të cilën jemi të shqetësuar”, tha Chin-Hong, ekspert i sëmundjeve infektive në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko. Megjithatë, aktualisht, UC San Francisco nuk po sheh shumë raste me COVID në spitalet e saj, vuri në dukje ai.

Kaiser po vëren një rritje të vogël të rasteve me COVID vetëm gjatë dy javëve të fundit — pothuajse të gjitha prej tyre te pacientë që nuk janë të shtruar në spital, tha Dr. Elizabeth Hudson, drejtuese rajonale e mjekëve për sëmundjet infektive në Kaiser Permanente Southern California.

Norma e pozitivitetit të testeve për COVID në qarkun e Los Anxhelosit filloi të rritej pas festës së 4 korrikut. Sipas të dhënave të qarkut, norma ishte 4,28% për javën që përfundoi më 11 korrik, nga 1,52% që ishte një javë më parë.

“Javët e ardhshme do të na tregojnë nëse do të shohim një tjetër verë me rritje të aktivitetit të COVID-it”, tha Hudson.

Norma e pozitivitetit të testeve po rritet gjithashtu në qarkun Orange, ku 3% e testeve për COVID rezultuan pozitive për javën që përfundoi më 11 korrik, nga 1,3% një muaj më parë.

Në Kaliforninë Veriore, zbulimet e virusit në ujërat e zeza dhe norma e pozitivitetit të testeve për COVID janë rritur në San Francisko, tha Departamenti i Shëndetit Publik i qytetit. Nivelet e koronavirusit në ujërat e zeza në San Hoze dhe Palo Alto konsiderohen “të larta”, sipas Departamentit të Shëndetit Publik të Qarkut Santa Clara.

“Rritje verore të aktivitetit të COVID-19 kanë ndodhur çdo vit që nga viti 2020, kështu që nuk është e papritur të shohim më shumë aktivitet në këtë periudhë”, thanë zyrtarët shtetërorë të shëndetësisë.

Normat e shtrimeve në spital mbeten “shumë të ulëta” në të gjithë Kaliforninë, por pritet të rriten në javët e ardhshme. “Përqindja e vizitave në urgjencë dhe përqindja e vdekjeve që i atribuohen COVID-19 janë të dyja më të ulëta se nivelet e parë gjatë të njëjtës periudhë kohore” në dy vitet e fundit, sipas Departamentit të Shëndetit Publik të shtetit.

Zyrtarët shtetërorë vazhdojnë të rekomandojnë që të gjithë personat e moshës 6 muaj e lart të jenë të përditësuar me vaksinimet kundër COVID-19. Versioni më i fundit i vaksinës kundër COVID-it doli në shtator.

“Kjo është veçanërisht e rëndësishme për individët me rrezik më të lartë, si foshnjat dhe fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna, personat e moshuar dhe të tjerë me rrezik për zhvillimin e sëmundjes së rëndë”, thanë zyrtarët shëndetësorë.

“Disa grupe njerëzish mund të kenë nevojë për doza të shumta dhe personat mbi 65 vjeç ose ata me sistem imunitar të dobësuar kanë nevojë për dy doza të ndara me gjashtë muaj. Për ata që nuk kanë marrë një dozë të përditësuar ose që u ka ardhur koha për dozën e dytë, vaksinimi rekomandohet para valës së verës”, tha agjencia, duke rekomanduar që këto grupe të marrin versionin aktual 2025-26 të vaksinës këtë verë, ndërsa presin versionin 2026-27, i cili do të publikohet në vjeshtë.

Në mbarë botën, aktiviteti i COVID-it ishte përgjithësisht i ulët dhe i qëndrueshëm gjatë javës së fundit të qershorit, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, megjithëse kishte aktivitet të shtuar ose rritje në disa pjesë të Amerikës Latine, Evropës veriore, disa zona të Afrikës dhe Azisë Juglindore.

Zyrtarët shëndetësorë në Tajvan raportuan një rritje të aktivitetit të COVID-it atje dhe po monitoronin rritjen e aktivitetit viral në Japoni, Korenë e Jugut, Hong Kong dhe Kinë, sipas Agjencisë Qendrore të Lajmeve të ishullit. Ofruesit e shërbimeve mjekësore në Tajvan raportuan njëfarë presioni për shkak të pacientëve që paraqiteshin me COVID si dhe me grip sezonal; pritej që infeksionet të arrinin kulmin në mes të gushtit, raportuan mediat lokale.

COVID-i është bërë më pak vdekjeprurës që nga vitet e para të pandemisë, kur virusi ishte i ri për njerëzimin dhe nuk kishte ende as vaksina dhe as ilaçe për të trajtuar personat që prekeshin. COVID-19 ishte shkaku i tretë kryesor i vdekjeve në SHBA në vitet 2020 dhe 2021, shkaku i katërt kryesor në vitin 2022 dhe shkaku i dhjetë kryesor në vitin 2023. Deri në vitin 2024, COVID-i u bë shkaku i 15-të kryesor i vdekjeve në nivel kombëtar.

Në vitin 2020, në të gjithë SHBA-në pati 385.676 vdekje të lidhura me COVID-in; në vitin 2021, 463.267 vdekje; në vitin 2022, 247.168 vdekje; në vitin 2023, 76.055 vdekje; në vitin 2024, 47.541 vdekje; dhe në vitin 2025, 20.685 vdekje, sipas një baze të të dhënave të CDC-së.

Ekspertët thonë se ky është ende një numër i konsiderueshëm vdekjesh dhe se virusi mund të çojë ende në zhvillimin e COVID-it afatgjatë (long COVID) dhe problemeve të tjera shëndetësore.

Shpresa është që një rritje verore e COVID-it të vazhdojë të jetë më e dobët se në verat e mëparshme. Por edhe atëherë, sëmundja do të vazhdojë të shkaktojë vuajtje dhe vdekje për disa persona të prekur, sipas Chin-Hong.

Mjekët thonë se personat që vazhdojnë të jenë veçanërisht të rrezikuar nga COVID-i i rëndë janë të moshuarit, personat me sistem imunitar të dobësuar, gratë shtatzëna dhe fëmijët nën moshën 5 vjeç, veçanërisht foshnjat.

“Kemi parë miliarda valë të COVID-it, por foshnjat jo”, tha Chin-Hong.

“Mendoj se duhet të mbrojmë më të cenueshmit”, tha ai. Është veçanërisht e rëndësishme që grupet më të cenueshme të marrin një vaksinim të ri kundër COVID-it të paktën një herë në vit, tha Chin-Hong.

Personat që sëmuren me COVID duhet gjithashtu të kujtojnë se, nëse diagnostikohen herët, për shumë prej tyre ekziston mundësia të kërkojnë ilaçe që zvogëlojnë kohëzgjatjen dhe intensitetin e sëmundjes, si për shembull Paxlovid.

“Nëse jeni mbi moshën 65 vjeç ose jeni më i ri, por keni rrezik më të lartë për komplikacione — për shembull, keni diabet, sëmundje të zemrës, obezitet, astmë ose keni sistem imunitar të dobësuar për arsye të tjera si kanceri — mund të merrni tani një dozë përforcuese kundër COVID-19”, tha Hudson. “Kjo do t’ju ndihmojë të shmangni marrjen e COVID-19 tani gjatë asaj që mund të rezultojë të jetë një tjetër valë verore.”