Pse noti është më i mirë se vrapi për shëndetin e zemrës

Nëse dëshironi ta mbroni zemrën tuaj në pleqëri, futuni në pishinë. Kam kaluar 30 vjet në Universitetin e Teksasit në Austin duke studiuar mënyrën se si sistemi kardiovaskular reagon ndaj ushtrimeve fizike dhe asgjë nga ato që kam zbuluar nuk i afrohet notit për sa i përket mbrojtjes së zemrës.

Dëshmitë për këtë janë mbledhur prej vitesh. Një studim i rëndësishëm nga Universiteti i Karolinës së Jugut ndoqi më shumë se 40 000 burra, të moshës nga 20 deri në 90 vjeç, për më shumë se tri dekada. Notarët kishin 53 për qind më pak gjasa të vdisnin gjatë asaj periudhe sesa burrat që nuk bënin asnjë aktivitet fizik dhe 50 për qind më pak gjasa të vdisnin sesa ata që ecnin ose vraponin.

Në një studim që botova në revistën “American Journal of Cardiology”, ne vendosëm një grup të rriturish mbi moshën 50 vjeç në një program noti. Zbuluam se tre muaj not i rregullt mjaftonin për të zbutur arteriet e ngurta një nga gjërat më të rëndësishme që mund të bëni për të mbrojtur zemrën ndërsa plakeni, si dhe për të ulur presionin e gjakut. Për të kuptuar pse kjo ka kaq shumë rëndësi, duhet të kuptoni se çfarë bëjnë në të vërtetë arteriet.

Sëmundja e zemrës është në të vërtetë një sëmundje e arterieve

Shumica e njerëzve mendojnë se sëmundja e zemrës është një problem i zemrës. Në të vërtetë, është një problem i enëve të gjakut.

Ne priremi t’i përfytyrojmë arteriet si tuba dhe bllokimet si rrezikun kryesor dhe bllokimet sigurisht që kanë rëndësi. Por arteriet bëjnë edhe diçka tjetër për të cilën pothuajse askush nuk flet: ato amortizojnë rrjedhën e gjakut. Sa herë që zemra rreh, arteriet zgjerohen për të thithur vrullin; midis rrahjeve, ato rikthehen në formën e tyre, duke e shtyrë gjakun përpara. Ky amortizim është një nga funksionet e tyre më të rëndësishme.

Profesor Hiro Tanaka në Universitetin e Teksasit, Austin

Prof. Hiro Tanaka thotë se noti i mban arteriet tona elastike, gjë që sjell përfitime për shëndetin e zemrës.

Ndërsa plakemi, arteriet ngurtësohen dhe humbasin këtë elasticitet. Dhe pikërisht këtu fillon dëmtimi. Kur arteriet nuk mund të përthithin më vrullin e çdo rrahjeje të zemrës, ajo forcë kalon drejtpërdrejt te enët e vogla dhe të brishta të gjakut brenda organeve tona. Ato që vuajnë më shumë janë ato që marrin sasinë më të madhe të gjakut kur jemi në qetësi: veshkat, sytë dhe, mbi të gjitha, truri. Vit pas viti, kjo goditje e vazhdueshme i dëmton ato.

Një pjesë befasuese e asaj që ne e quajmë plakje normale dobësimi i veshkave, përkeqësimi i shikimit, rënia e kujtesës në të vërtetë është pasojë e arterieve që janë ngurtësuar.

Arteriet e ngurta janë të dëmshme edhe për vetë zemrën. Një arterie e ngurtë dhe e palëvizshme është më e vështirë për t’u mbushur me gjak, kështu që zemra duhet të punojë më shumë me çdo rrahje. Më keq akoma, ngurtësimi mund të pengojë furnizimin me gjak të muskulit të vetë zemrës. Kjo është arsyeja pse mbajtja e arterieve elastike ka kaq shumë rëndësi dhe pse noti, i cili bën pikërisht këtë, është kaq i mirë për zemrën.

Pse noti është më i mirë se vrapi për zemrën

Noti është një nga aktivitetet e pakta që punon të gjithë trupin njëkohësisht. Ndryshe nga vrapi ose çiklizmi, të cilat drejtohen kryesisht nga këmbët, noti përdor edhe krahët, shpatullat dhe trungun katër gjymtyrë që lëvizin së bashku.

Kjo ka rëndësi për shkak të mënyrës së veçantë se si ushtrimet i mbajnë arteriet të shëndetshme. Kur ushtroheni, zemra pompon më fort dhe gjaku rrjedh më shpejt nëpër arterie. Ky gjak që rrjedh me shpejtësi tërheq qelizat që veshin muret e enëve të gjakut dhe kjo është pjesa kyçe kjo tërheqje e lehtë është një sinjal që arteria të çlodhet, të zgjerohet dhe, me kalimin e kohës, të bëhet më elastike.

Sa më shumë pjesë të trupit të përdorni, aq më shumë gjak lëvizni dhe aq më i fortë bëhet ky sinjal. Meqë noti punon të gjitha pjesët e trupit njëkohësisht, ai lëviz më shumë gjak se pothuajse çdo ushtrim tjetër dhe kjo është arsyeja pse është kaq i mirë për t’i mbajtur arteriet të reja.

Ka diçka të veçantë te vetë uji

Të qenit në ujë duket se shton një përfitim përtej vetë ushtrimit fizik. Në një studim që drejtova, krahasova çiklizmin e zakonshëm në tokë me çiklizmin në ujë, duke i përshtatur me kujdes për nga përpjekja dhe rrahjet e zemrës. Çiklizmi në ujë solli përmirësimin më të madh në shëndetin e zemrës dhe enëve të gjakut vetë uji po kontribuonte me diçka.

Duket se janë dy gjëra që ndikojnë. E para është presioni hidrostatik: uji ushtron presion mbi trupin nga të gjitha anët, duke ndihmuar në kthimin e gjakut drejt zemrës. E dyta është pozicioni i trupit. Në ujë jeni horizontal dhe jo në këmbë, gjë që e bën më të lehtë arritjen e gjakut në tru.

Tani e dimë se qarkullimi i pamjaftueshëm i gjakut në tru është një nga faktorët që lidhen me demencën, kështu që duke rritur qarkullimin e gjakut në tru në këtë pozicion me pak ngarkesë fizike, noti mund të ndihmojë në mbrojtjen e tij në një mënyrë që ushtrimet në tokë nuk e bëjnë.

Sa not duhet të bëni

Lajmi i mirë është se kjo nuk kërkon orë të tëra në pishinë. Në studimet tona, noti tri herë në javë, për 30 deri në 45 minuta çdo herë, ishte i mjaftueshëm për t’i zbutur arteriet brenda tre muajsh.

As nuk është e nevojshme të notoni shpejt. Përfitimet më të mëdha për shëndetin vijnë thjesht nga kalimi nga mosbërja e asgjëje në bërjen e pak aktiviteti; ndërsa bëheni më në formë, mund ta rrisni ngadalë përpjekjen, por nuk keni nevojë të notoni me shpejtësi duke bërë xhiro pafund për të parë ndryshime në arterie.

Cili stil noti është më i miri për ju

Stili krol dhe noti shpinë e rrisin mirë ritmin e zemrës, por vetëm nëse teknika juaj është e saktë; pa të, do të lodheni brenda një gjatësie pishine. Kjo është arsyeja pse shumë njerëz rikthehen te bretkosë, i cili është më i lehtë për t’u mbajtur nëse teknika juaj është e kufizuar. Nuk ka prova të forta se ndonjë stil i caktuar është më i mirë për arteriet, kështu që stili më i mirë është thjesht ai që mund ta vazhdoni për 30 deri në 45 minuta, tri herë në javë.

Këshilla ime për këdo që fillon notin më vonë në jetë, ose që rikthehet pas shumë vitesh larg tij, është të marrë disa orë mësimi. Ne paguajmë me kënaqësi një trajner personal kur regjistrohemi në palestër, megjithatë pothuajse askush nuk mendon të marrë një trajner noti dhe kjo duket në pishinë.

Disa seanca të shpenzuara për të korrigjuar frymëmarrjen dhe pozicionin e trupit do të bëjnë më shumë se çdo gjë tjetër për t’ju mbajtur duke notuar. Dhe është noti që vazhdoni ta bëni, jo noti që sapo filloni, ai që i zbut arteriet.

Ka edhe një arsye tjetër pse ua rekomandoj kaq shpesh miqve dhe kolegëve më të moshuar. Aty ku jetoj, në Teksas, verat janë brutale dhe ushtrimet në natyrë sjellin një rrezik real të mbinxehjes. Në pishinë nuk ka djersitje dhe nuk ka mbinxehje dhe, po aq e rëndësishme për një trup që plaket, nuk ka goditje të vazhdueshme mbi gjunjët, ijet dhe kyçet e këmbëve që i detyron kaq shumë vrapues të ndalojnë. Është një ushtrim që mund ta vazhdoni gjatë gjithë jetës.

Prof. Hiro Tanaka është drejtor i Laboratorit të Kërkimit mbi Plakjen Kardiovaskulare në Universitetin e Teksasit në Austin. Ai po bisedonte me Will Stoddart./TheTelegraph