Analiza/ Si ecën dorëzimi i pushtetit në Gaza nga Hamasi?

Javën e kaluar, grupi militant islamist Hamas njoftoi shpërbërjen e administratës civile në Gaza. Kjo është një nga kushtet e planit të paqes të negociuar nga SHBA në vitin 2025.

Megjithatë,  sipas banorëve të Rripit të Gazës , shumë institucione ende funksionojnë normalisht. Evad Saleh, për shembull, thotë se shkoi në zyrën e tij të zakonshme për të marrë një kopje të diplomës së universitetit, e cila kishte humbur gjatë luftës.

"Në Gaza, institucionet e vetme që ekzistojnë janë ato të drejtuara nga Hamas-i," i shpjegon ai DW-së me telefon nga qyteti i Gazës. "Zyra e vetme që ofron shërbime për banorët është pikërisht ajo që e bënte këtë edhe para luftës, me të njëjtin ekip."

Dokumenti i 19-vjeçarit u humb kur ai u detyrua të largohej nga shtëpia gjatë luftës. Si një nga studentët më të mirë të vitit të tij, ai dëshiron të aplikojë për një bursë jashtë vendit. Ai shpreson se kjo do t'i japë mundësinë të largohet nga Gaza.

Na'ama Saeed, 39 vjeçe, vuan nga një sëmundje kronike. Këtë javë ajo u detyrua të kërkonte një referim mjekësor.

"Autoriteti kompetent në Gaza është ende Ministria e Shëndetësisë. "Është institucioni i vetëm që mund të lëshojë dokumentet zyrtare të nevojshme," i shpjegon ajo DW-së. "Nëse do të kishte ndonjë autoritet tjetër përveç qeverisë aktuale tek i cili mund të drejtoheshim, do ta bënim pa hezitim."

Në terren, gjithçka mbetet e njëjtë

Plani i paqes i negociuar nga SHBA-ja në tetor 2025 parashikon një administratë të re të përbërë nga teknokratë të pavarur. Komiteti Kombëtar për Administrimin e Rripit të Gazës (NCAG) është një organ tranzitor i përbërë nga ekspertë palestinezë dhe i mbikëqyrur nga Këshilli i Paqes i themeluar nga presidenti amerikan Donald Trump.

Plani i paqes i Trumpit: një mundësi për Gazën?

Ky komitet filloi punën në fillim të vitit 2026, por 15 anëtarët e tij aktualisht janë bllokuar në Kajro, kryeqytetin egjiptian. Ata ende po presin autorizimin nga Izraeli për të hyrë në Rripin e Gazës dhe për të nisur punën.

"Nuk ka ndryshuar asgjë; askush nuk po merr përsipër detyrat," thotë Ghassan Khatib, lektor i Politikës Ndërkombëtare në Universitetin Bir Zeit, pranë Ramallës, për DW. "As amerikanët e as izraelitët nuk janë entuziastë për këtë lëvizje të Hamasit. Dhe Autoriteti Palestinez nuk mund të përfitojë nga situata, pasi si Izraeli ashtu edhe SHBA-ja u ndalojnë atyre të qëndrojnë atje."

 Hamasi, i klasifikuar si organizatë terroriste nga BE-ja dhe SHBA-ja , ndër të tjera, ka deklaruar gjithashtu se ministritë dhe stafi i tij do të qëndrojnë në postet e tyre dhe se do të vazhdojë të sigurojë sigurinë dhe rendin publik në ato zona të Rripit të Gazës që janë ende nën kontrollin e tij. Gati një e treta e Rripit të Gazës mbetet nën kontrollin e Hamasit

Pas sulmit terrorist të Hamasit më 7 tetor 2023, Izraeli nisi një kundërsulm. Në luftën që pasoi, pothuajse e gjithë popullsia e Rripit të Gazës – i cili ka 2.2 milionë banorë – u zhvendos, dhe një pjesë e madhe e Rripit u shkatërrua. Disa ekspertë dhe një komision hetimor i OKB-së e kanë përshkruar luftën si gjenocid.

Edhe pse Izraeli premtoi të 'eliminonte' Hamasin, grupi militant mbetet në pushtet, megjithatë vetëm në rreth 30 për qind të Rripit të Gazës. Trupat izraelite vazhdojnë të okupojnë 70 për qind të këtij shiriti të ngushtë toke në bregun e Mesdheut.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu i përshkruan territoret e okupuara si një zonë tampon të destinuar për të parandaluar sulme të mëtejshme nga luftëtarët palestinezë.

Procesi i paqes që atëherë ka ngecur. Izraeli dhe Hamasi akuzojnë njëri-tjetrin për mosrespektim të planit të paqes. Sipas shifrave nga Ministria e Shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi, më shumë se 1000 palestinezë janë vrarë në sulmet izraelite që nga hyrja në fuqi e armëpushimit në tetor 2025.

Një pikë kyçe mbetet çarmatimi i Hamasit. Grupi nuk dëshiron të dorëzojë armët e tij derisa Izraeli të ndalojë sulmet në Rripin e Gazës dhe të tërheqë trupat e tij.

"Hamasi e di që Izraeli po kërkon dorëzimin e armëve, por ai nuk është i gatshëm të ngrerë flamurin e bardhë dhe të dorëzohet plotësisht," thotë analisti politik Ibrahim al-Madhoun, i cili është i afërt me Hamasin dhe aktualisht jeton në Turqi.

Dorëzimi i administratës civile është një përpjekje e Hamasit për të "thyer bllokimin, veçanërisht pasi negociatat në Kajro me Nikolay Mladenov nuk dhanë ndonjë rezultat", shton ai. Mladenov është Përfaqësuesi i Lartë i Këshillit të Paqes, i cili vepron si ndërmjetës në bisedimet.

Popullariteti i Hamasit vihet në provë

Një thirrje për protestë kundër Hamasit, e përhapur muajin e kaluar në rrjetet sociale nga palestinezët që jetojnë jashtë vendit, mbeti pa u vënë re në Rripin e Gazës.

"Ne kemi vënë re se ata që thonë 'Ne nuk i besojmë asnjërit prej fraksioneve politike', tani përbëjnë 60 për qind të të anketuarve," shpjegon Ghassan Khatib, një nga themeluesit e Qendrës së Medies dhe Komunikimit të Jeruzalemit (JMCC), e cila kryen sondazhe të opinionit publik. "Kjo shifër është rritur."

Megjithatë, duke pasur parasysh situatën e vështirë në Rripin e Gazës, ata që bëjnë sondazhe theksojnë se këto anketime duhet të trajtohen me kujdes. Një numër në rritje banorësh duket se kanë humbur besimin te dy partitë e mëdha politike: Fatah, e cila dominon Autoritetin Palestinez në Bregun Perëndimor të okupuar, dhe Hamas, i cili mori pushtetin në Rripin e Gazës në vitin 2007, duke zëvendësuar Autoritetin Palestinez.

Që atëherë, Izraeli — dhe, herë pas here, edhe Egjipti — ka forcuar gradualisht bllokadën e pikave kufitare tokësore, si dhe hapësirën detare dhe ajrore të Rripit të Gazës. Përshkallëzimet e përsëritura ushtarake dhe luftërat e njëpasnjëshme midis Izraelit dhe Hamasit kanë formësuar jetën e popullatës në këtë zonë për dy dekadat e fundit.

Situatë humanitare katastrofale

Nuk ka asnjë zgjidhje politike në horizont, dhe për palestinezët që jetojnë në Rripin e Gazës, jeta e përditshme mbetet jashtëzakonisht e vështirë. Organizatat humanitare kritikojnë Izraelin për vazhdimin e pengimit të dërgimit të ndihmës humanitare.

Megjithatë, në një raport të publikuar javën e kaluar, COGAT, Koordinimi i Aktiviteteve të Qeverisë në Territore i Izraelit, pretendon të kundërtën. Situata humanitare e palestinezëve të zhvendosur vazhdon të përkeqësohet.

Të dielën, Zëvendëskoordinatori i Posaçëm i OKB-së për Procesin e Paqes në Lindjen e Mesme, Ramiz Alakbarov, dënoi 'fort' – duke iu referuar Hamasit – pengimin e operacioneve humanitare nga autoritetet de facto në Gaza.

Sipas deklaratës së Koordinatorit të Posaçëm, ditën e mëparshme, burra të armatosur të lidhur me Hamasin raportohet se kishin sulmuar një qendër shpërndarjeje ushqimesh në veri të Rripit të Gazës. Veprimet e Hamasit rrezikuan stafin humanitar, kërcënuan punëtorët që ofrojnë ndihmë jetike ushqimore dhe prishën operacionet e shpëtimit humanitar, tha Alakbarov. Hamasi nuk i pranon këto akuza.

Për shkak të frikës nga hakmarrja, Eyad Saleh, studenti që shpreson të sigurojë një vend për të studiuar jashtë vendit, preferon të mos zbulojë mbiemrin e tij. Ai është pjesë e një brezi të rinjsh palestinezë që kanë rritur nën sundimin e Hamasit në Rripin e Gazës, të shkëputur nga bota për shkak të mbylljes së kufijve nga Izraeli.

Prania e përhershme e Hamasit e bën atë të zgjedhë fjalët me kujdes, por ai është i bindur se një fillim i ri është i nevojshëm me ngut.

"Nuk më interesojnë fraksionet politike," thotë ai. "Por jam i bindur se Gaza meriton më mirë se Hamasi, më mirë se të gjitha fraksionet e tjera politike në Palestinë, sepse të gjithë ata kanë dështuar."/ DW/