Çfarë i bën kimisë së trurit të fëmijëve mungesa e rutinës gjatë pushimeve

Gjatë pushimeve shkollore, orari i gjumit shpesh shtyhet më vonë, ekranet zënë më shumë vend në përditshmëri dhe ritmi i parashikueshëm i jetës shkollore zëvendësohet nga një program shumë më i lirshëm.

Megjithëse kjo liri mund t’u duket emocionuese fëmijëve të vegjël në fillim, javët pa një rutinë të qëndrueshme mund të kenë gjithashtu efekte befasuese në zhvillimin e trurit të tyre.

Biseduam me Dr. Rowanne Dinning, psikologe klinike në Cygnet Health Care, e cila shpjegoi se çfarë mund të ndodhë në trurin e fëmijës tuaj kur rutina zhduket, si dhe ndau disa këshilla të dobishme për të gjetur ekuilibrin e duhur mes argëtimit veror dhe stabilitetit.

Ndikon në forcimin e rrugëve nervore

“Korteksi prefrontal i trurit është përgjegjës për funksionet ekzekutive – të cilat përfshijnë funksione të rëndësishme si planifikimi, marrja e vendimeve dhe arsyetimi – dhe të pasurit një rutinë dhe parashikueshmëri ndihmon në formimin e rrugëve nervore në atë pjesë të trurit, sepse ato përdoren vazhdimisht, çka do të thotë se bëhemi gjithnjë e më të mirë në marrjen e vendimeve dhe planifikim,” shpjegon psikologia.

“Megjithatë, gjatë pushimeve verore, kur rutina shpesh del jashtë loje, këto zona nuk përdoren aq shumë, ndaj edhe këto rrugë nervore nuk forcohen.”

Rrit hormonet e stresit

“Kur zakonet dhe rutinat ndërpriten për një periudhë më të gjatë, kjo mund të shkaktojë stres te disa të rinj, duke bërë që hormonet e stresit në organizëm, si kortizoli, të rriten gjithnjë e më shumë,” thotë Dinning. “Kur nivelet e kortizolit rriten në pjesë të ndryshme të trurit, kjo mund të ndikojë në mënyrën se si funksionojnë dhe zhvillohen ato.”

Shkakton vështirësi në rregullimin e emocioneve

“Kur fëmijët kanë rutina gjatë periudhës së shkollës, kjo mund të jetë shpërblyese dhe të nxisë rritjen e dopaminës në tru. Përveç kësaj, kur ata e dinë çfarë t’i presë çdo ditë, kjo parashikueshmëri i ndihmon të rregullojnë emocionet e tyre,” shpjegon psikologia.

“Megjithatë, kur kjo hiqet, çdo stres që shfaqet mund të ndihet më i vështirë për t’u përballuar. Fëmijët kanë më shumë gjasa të mërziten dhe kjo mund të çojë në impulsivitet ose në sjellje me rrezik më të lartë.

“Për disa fëmijë, kjo mund të ketë pasoja zinxhir dhe të çojë në vështirësi të shëndetit mendor, si ankthi.”

Ndërhyn në zhvillimin e trurit gjatë natës

“Një gjumë i mirë gjatë natës është shumë i rëndësishëm për trurin, veçanërisht te fëmijët e vegjël, truri i të cilëve është ende në zhvillim, sepse pikërisht atëherë truri përpunon ngjarjet e ditës dhe ka kohë të rritet e të riparohet,” thekson Dinning.

“Gjatë pushimeve, rutina e gjumit shpesh ndryshon dhe fëmijët mund të flenë më vonë ose të zgjohen më vonë, gjë që mund të ndikojë në këtë proces të zhvillimit dhe riparimit të trurit.”

Ndikon në kujtesën afatshkurtër

Dinning thekson gjithashtu se gjumi dhe rutina mund të kenë një ndikim të rëndësishëm në atë që fëmijët mbajnë mend, veçanërisht sa i përket kujtesës afatshkurtër.

“Gjatë natës ne përpunojmë kujtimet e ditës, madje edhe ato gjëra që kanë ndodhur në mënyrë të pavetëdijshme. Megjithatë, nëse nuk flemë mjaftueshëm, mund të ndihemi më nervozë të nesërmen dhe të kemi vështirësi me vëmendjen dhe përqendrimin, gjë që mund të ketë pasoja zinxhir për kujtesën tonë afatshkurtër,” thotë Dinning.

“Kur gjërat janë të parashikueshme, kemi më shumë gjasa t’i kujtojmë. Për shembull, nëse e pyet një fëmijë se çfarë ka bërë në një kohë të caktuar, nëse ai ka një rutinë, ka më shumë gjasa të kujtojë se çfarë ka bërë në një orë të caktuar mësimi dhe në një kohë të caktuar.

“Megjithatë, kur rutina prishet, bëhet pak më e vështirë për ta të organizojnë në trurin e tyre se ku ndodhen kujtime të caktuara, në cilën pjesë të ditës kanë ndodhur ose çfarë rëndësie kanë.”

Ndikon në ritmin cirkadian

“Një rutinë e mirë ndihmon në rregullimin e ritmit tonë cirkadian (ora biologjike e brendshme 24-orëshe e organizmit), e cila përcakton se kur duhet të flemë dhe të ushqehemi. Por kur rutinat ndryshojnë dhe ritmi ynë cirkadian del nga ekuilibri, kjo mund të shkaktojë stres dhe ankth,” thekson psikologia.

Ja këshillat kryesore të Dinning për prindërit që duan të rikthejnë njëfarë rutine gjatë pushimeve verore:

Nxitini të vazhdojnë me hobet e tyre të zakonshme

“Kur është e mundur, ndihmojeni fëmijën tuaj të vazhdojë me interesat, hobet dhe sportet që zakonisht ndjek,” rekomandon Dinning. “Ndoshta pyeteni nëse ka një aktivitet të preferuar dhe më pas caktoni një orar për atë hobi.”

Sigurohuni që të mbeten aktivë shoqërisht

“Planifikoni momente kur ata mund të takojnë familjarë dhe miq, në mënyrë që të ruajnë lidhjet shoqërore,” rekomandon Dinning. “Shoqërizimi është shumë i rëndësishëm për zhvillimin e tyre social dhe emocional, si edhe për aftësitë e tyre komunikuese.”

Mbajuni orarit të rregullt të gjumit nga e hëna në të premte

“Përpiquni të vendosni njëfarë rutine për orën kur do të zgjohen dhe kur do të flenë, veçanërisht nga e hëna në të premte,” këshillon Dinning.

Përpiquni të ruani orare të qëndrueshme të vakteve

“Përpiquni të jeni të qëndrueshëm me orën kur zgjohen, hanë mëngjes, drekë dhe darkë,” këshillon Dinning. “Ngrënia e darkës vonë dhe shumë pranë orarit të gjumit mund të ndikojë në gjumin e tyre dhe të ketë pasoja negative për trurin.”

Caktoni një orar për aktivitet fizik

“Vendosni një orar për një formë ushtrimi ose lëvizjeje, në mënyrë që ata ta lëvizin trupin çdo ditë në një kohë të caktuar,” sugjeron Dinning.

Kërkoni ndihmë

“Nëse fëmija juaj po has vështirësi të mëdha, mos kini frikë të kërkoni mbështetje nga familjarët ose shërbimet lokale, nëse situata po bëhet tepër e vështirë,” thotë Dinning./DPA News