Deti i Azovit, një krizë e ngjashme si Ngushtica e Hormuzit?

Moska është detyruar të pezullojë lundrimin në një rrugë ujore jetësore, gjë që ka rritur problemet në tregtinë e saj detare me pjesën tjetër të botës, sipas CNN.

Rrjeti amerikan i lajmeve flet për një “përmbysje të rëndësishme për Rusinë”, pasi, siç pohon, “Deti i Azovit kishte qenë jashtë rrezes operative të Kievit për vite me radhë dhe ishte një bazë e sigurt për operacionet ushtarake ruse kundër Ukrainës, ndërsa lidhte zona të mëdha të Rusisë jugore me rrugët globale tregtare detare”.

Megjithatë, sulmet e fundit me dronë ukrainasë e kanë ndryshuar pamjen. Komandanti i Forcave të Sistemeve Pa Pilot të Ukrainës, Robert Brovdy , tha të mërkurën se forcat ukrainase kishin goditur 116 anije ruse në Detin e Azovit në nëntë ditë.

Deri vonë, sulmet ukrainase ndaj anijeve ruse ishin kryesisht të kufizuara në anije cisterna të të ashtuquajturës “flotë në hije” që transportojnë naftë nën sanksione, si dhe në anije luftarake.

Sulmet e reja e detyruan Rusinë të ndërpresë transportin detar në Detin e Azov, duke mbyllur dy kalimet kryesore detare në dy skajet e tij, Kanali Don-Azov , i cili lidh detin me rrjetin e brendshëm të rrugëve ujore të Rusisë, dhe Ngushtica e Kerçit, përmes së cilës Deti i Azov lidhet me Detin e Zi .

Imazhet satelitore dhe të dhënat e gjurmimit të anijeve tregojnë radhë të gjata anijesh që presin të kalojnë në të dyja anët e Detit të Azovit, sipas një analize në CNN.

Ukraina kohët e fundit ka shtuar sulmet ndaj “flotës në hije” të tankerëve të Rusisë, por bllokada e Detit të Azov mund të ketë pasoja shumë më të gjera, duke ndikuar në eksportet që nuk i nënshtrohen sanksioneve, siç janë gruri dhe vaji i lulediellit .

Instituti Amerikan për Studimin e Luftës (ISW) vlerësoi se sulmet ukrainase në Detin Azov shënojnë “një fazë të re në përpjekjet e Ukrainës për të izoluar Krimenë e pushtuar nga rrjeti rus i furnizimit dhe për të prishur rrugët tregtare detare ruse , veçanërisht për produktet e naftës dhe drithërat”.

Majori Yevhen Karas , komandant i Regjimentit të 413-të të Sistemeve të Pavarura pa Pilot të forcave të armatosura ukrainase, i tha CNN se Rusia e ka shndërruar Krimenë në një bazë të madhe ushtarake, nga ku furnizon forcat që përpiqen të përparojnë më thellë në Ukrainë.

“Po i ndërpresim të gjitha linjat e furnizimit”, tha ai, duke shtuar se aftësia e Ukrainës për të sulmuar në distanca më të mëdha dhe me kosto më të ulët “është bërë një problem me të cilin rusët nuk janë në gjendje të merren”.

“Ne do ta rrisim presionin sa më thellë që të jetë e mundur. Ky është vetëm fillimi”, shtoi ai.

Rusia është eksportuesi më i madh i grurit në botë, duke përbërë rreth një të pestën e eksporteve ndërkombëtare, sipas Shërbimit të Tregut Bujqësor të Departamentit të Bujqësisë të SHBA-së.

Rreth një e katërta e eksporteve ruse të grurit transportohen përmes Detit Azov, sipas analistit të tregjeve bujqësore të Detit të Zi, Andrei Sizov.

“Për tregun e drithërave, Deti i Zi është po aq i rëndësishëm sa është Gjiri Persik për tregun global të naftës “, tha ai, duke paralajmëruar se nëse situata vazhdon, humbjet ekonomike të Rusisë mund të arrijnë në miliarda dollarë.

Çmimet e kontratave të ardhshme të grurit, një tregues kyç i pritjeve të tregut, janë rritur ditët e fundit, pjesërisht për shkak të krizës së Azovit.

Edhe pse Rusia pretendon se mund t’i ridrejtojë eksportet përmes porteve të tjera të Detit të Zi, Sizov beson se kjo nuk është e realizueshme gjatë periudhave të pikut të eksportit, kur infrastruktura ekzistuese portuale është e pamjaftueshme.

Moska, e cila vazhdon të sulmojë infrastrukturën politike të Ukrainës, akuzoi Kievin për “terrorizëm” dhe nisi sulme të reja në Odessa dhe objektiva të tjera në jug të Ukrainës.

Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov e përshkroi fushatën ukrainase në Detin Azov të mërkurën, si “edhe më të keqe se pirateria ” .

“Piratët të paktën grabisin dhe e mbajnë plaçkën për vete. As kjo nuk ka të bëjë me këtë. Qëllimi është vetëm të shkaktojnë dëme dhe frikësim. Ky është terrorizëm”, tha ai.

Ukraina këmbëngul se po synon ekskluzivisht objektiva ushtarake.

Sulmet vijnë në një kohë veçanërisht kritike për Rusinë, pasi sezoni i hershëm i korrjes ka filluar në rajonin e Rostovit , një rajon i rëndësishëm i prodhimit dhe eksportit të drithërave.

Operacioni ukrainas në Detin Azov u nis me qëllim izolimin e Krimesë , gadishullit ukrainas që Rusia e aneksoi në vitin 2014. Muajin e kaluar, autoritetet pro-ruse në Krime shpallën gjendje të jashtëzakonshme pasi sulmet ukrainase shkaktuan ndërprerje të gjera të energjisë elektrike dhe mungesa të karburantit.

Kievi më pas intensifikoi sulmet ndaj urave, autostradave dhe linjave hekurudhore , duke kërkuar të ndërpresë lidhjen tokësore të Rusisë me Krimenë përmes territoreve të pushtuara të Ukrainës jugore. Ai gjithashtu shënjestroi anijet ruse që transportonin karburant në gadishull.

Deti i Azovit është një det i mbyllur që ndodhet midis brigjeve jugore të Ukrainës dhe Rusisë dhe lidhet me Detin e Zi përmes Ngushticës së Kerçit .

Pas rënies së Bashkimit Sovjetik, Moska dhe Kievi nënshkruan një marrëveshje në vitin 2003 për të ndarë rrugën detare . Megjithatë, pas shkurtit 2022, Rusia pushtoi pothuajse të gjithë bregdetin Azov të Ukrainës, duke i prerë Ukrainës aksesin në det.

Presidenti rus Vladimir Putin deklaroi në atë kohë se Deti i Azovit ishte tani “një det i brendshëm i Rusisë”.

Edhe pse relativisht i vogël dhe i cekët, Deti i Azovit është thelbësor për ekonominë ruse. Është një lidhje kyçe në një rrjet të gjerë lumenjsh dhe kanalesh që transportojnë naftë, drithëra, produkte bimore, çelik dhe mallra të tjera nga Rusia jugore në Detin e Zi dhe në tregjet ndërkombëtare.

Ky rrjet u zhvillua kryesisht gjatë periudhës sovjetike, megjithëse përpjekjet e para për të lidhur rrugët ujore datojnë që nga koha e Pjetrit të Madh , në fund të shekullit të 17-të.