Fundi i hidhur i identitetit antifashist të Gjermanisë

Nga Maren Thom/

Në protestat kundër kongresit të partisë Alternativa për Gjermaninë (AfD) në Erfurt fundjavën e kaluar, një reporter i Apollo News u ndoq nga turma dhe u godit me shkelm në kokë. Ai pësoi një plagë të përgjakshme. Të nesërmen, përfaqësuesit e aleancës anti-AfD “Widersetzen” u pyetën vazhdimisht nëse e dënonin sulmin. Fillimisht ata refuzuan. Më në fund, një aktivist u përgjigj: “Fashistët me kartë shtypi mbeten fashistë.”

Ky nuk ishte një tubim i zakonshëm i Antifës. Dhjetëra mijëra njerëz kishin ardhur për të kundërshtuar AfD-në, me shkallë të ndryshme financimi të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë nga shteti. Konfederata Gjermane e Sindikatave (DGB) u mobilizua, së bashku me një rrjet të gjerë sindikatash dhe grupesh të shoqërisë civile. Një përgjigje zyrtare e Bundestagut mbi ngjarjen renditi më shumë organizata të përfshira në mobilizim, duke dokumentuar grante të konsiderueshme federale për disa prej tyre, megjithëse për veprimtari të tjera. Për shembull, MOBIT (Mobile Beratung in Thüringen e.V.), një OJQ e njohur gjermane që lufton ekstremizmin e djathtë, racizmin dhe antisemitizmin, mori rreth 1,1 milion euro gjatë periudhës së përmendur; NaturFreunde Thüringen mori më shumë se 2 milionë euro në kuadër të disa programeve. Qeveria mohon se ka financuar fushatën e Widersetzen në Erfurt. Megjithatë, çështja nuk është se Berlini pagoi që një gazetari t’i jepej një shkelm në kokë; por se lëvizja e respektuar anti-AfD mbështetet mbi një ekosistem sindikatash, OJQ-sh dhe grupesh fushatash, pjesë të të cilave financohen me fonde publike.

Huliganët politikë nuk janë diçka e re. E re në këtë rast është konteksti shoqëror dhe justifikimet e huliganizmit të tyre. Antifashizmi në Gjermani ka kaluar nga një shqetësim militant periferik në një normë morale të klasës së mesme të arsimuar. Një pasojë e kësaj është se etiketa “fashist” e bën dhunën më pak të papranueshme.

Kuptohet, antifashizmi ka një kuptim dhe vlerë kulturore të veçantë në historinë e Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore. Antifashizmi i brezit të vitit 1968 kishte të paktën një objekt të vërtetë historik. Të rinjtë gjermanë u përballën me heshtjen e prindërve dhe me institucione ku burra me biografi të mirëfillta naziste mbanin ende poste autoriteti. Parulla “Kurrë më” lindi në një shoqëri ku e kaluara naziste ishte ende e pranishme në familje, profesione dhe në jetën publike. Vazhdimësitë ishin reale, përfshirë rikthimin e ish-funksionarëve nazistë në politikë, administratë, biznes, ushtri, polici dhe gjyqësor.

Por, ndërsa situata historike ndryshonte ngadalë, imperativi moral mbeti. “Kurrë më” u bë më shumë sesa një paralajmërim. Ai u shndërrua në një mënyrë, në mos mënyrën e vetme, për të qenë gjerman. Në versionin e veçantë gjerman të politikës së identitetit, identiteti më i fuqishëm ka qenë ai antifashist. Klasat e arsimuara e kanë përcaktuar gjithnjë e më shumë veten përmes distancimit nga e kaluara kombëtare. Të jesh një gjerman i mirë do të thotë të jesh gjermani që ka nxjerrë mësimin e duhur.

Europianizmi, multikulturalizmi, dyshimi ndaj identitetit kombëtar dhe idetë progresiste mbi migracionin dhe të drejtat e pakicave nisën të trajtoheshin jo thjesht si qëndrime politike, por si shenja të virtytit demokratik, pikërisht sepse përbënin kundërvënien më të fortë dhe më të qëllimshme ndaj vlerave fashiste. Edhe presidenti Frank-Walter Steinmeier ka paralajmëruar se Gjermania nuk mund ta shpjegojë veten vetëm në mënyrë negative, vetëm përmes “kurrë më”.

Koncepti i patriotizmit kushtetues i Jürgen Habermas-it i përket kësaj historie. Ai ofroi një përgjigje serioze ndaj një problemi të pasluftës: si mund të zhvillonin gjermanët një lidhje politike pa u rikthyer te një nacionalizëm i komprometuar? Besnikëria mund të drejtohej ndaj parimeve demokratike kushtetuese dhe jo ndaj trashëgimisë etnike. Por me kalimin e kohës, dallimi midis besnikërisë ndaj kushtetutës dhe besnikërisë ndaj një botëkuptimi, në këtë rast, botëkuptimit të establishmentit postkombëtar gjerman, u mjegullua.

Ajo që shpesh lihet në hije në këtë histori është elementi klasor. Një pjesë e madhe e së majtës nominale në Gjermani nuk është më opozitë ndaj klasës politike sunduese. Përkundrazi, ajo siguron personelin e saj. E majta e vjetër debatonte për pagat, pronësinë, punën dhe pushtetin klasor. E majta e re e arsimuar është më e fortë në universitete, media, institucione kulturore, OJQ, burokracinë sindikale dhe sektorin publik. Ajo e ka zëvendësuar konfliktin material me administrimin moral.

Antifashizmi është një nga mënyrat me të cilat kjo klasë menaxheriale e njeh dhe e justifikon veten. Hulumtimet mbi protestat e mëdha kundër së djathtës në vitin 2024 treguan se pjesëmarrësit ishin në mënyrë disproporcionale shumë të arsimuar, të majtë të qendrës dhe prirur të identifikoheshin me klasën e mesme ose të lartë të mesme. Ndarja elektorale është po aq domethënëse. Në zgjedhjet federale të vitit 2025, AfD mori 29% të votave te zgjedhësit me arsimim më të ulët dhe 13% te më të arsimuarit; për të Gjelbrit, shifrat ishin përkatësisht 4% dhe 18%.

Kjo ndarje nuk ka të bëjë me kualifikimet, por me forma rivale të përkatësisë. Klasa e arsimuar institucionale ka mësuar të identifikohet me Gjermaninë duke mohuar gjermanizmin e stilit të vjetër. Patriotizmi i saj është kushtetues, postkombëtar dhe europian. Ajo ka pak durim për patriotizmin e pambuluar të atyre që identifikohen më drejtpërdrejt me Gjermaninë si komb, me kufijtë, kulturën e trashëguar dhe të drejtën për të vendosur se kush hyn në vend. Lidhje të tilla konsiderohen moralisht të dyshimta.

Kjo është një nga arsyet pse debatet mbi emigracionin dhe kufijtë janë kaq shpërthyese. Ato nuk trajtohen si mosmarrëveshje mbi shifrat, pagat, strehimin, sovranitetin apo besimin shoqëror. Përkundrazi, ato shndërrohen në prova të karakterit moral. Të këmbëngulësh se Gjermania është një shtet-komb me të drejtën për të ruajtur kufijtë politikë dhe kulturorë dëgjohet, nga një klasë e formuar rreth idesë së “kurrë më”, si jehona e parë e diçkaje më të errët.

Fiksimi gjerman me termin “Haltung” e pasqyron këtë në mënyrë të përkryer. Fjala do të thotë qëndrim ose sjellje, por në jetën politike sot nënkupton të tregosh se je në anën e duhur. Institucionet nxiten të “tregojnë Haltung”. Termi lejon që pozicionimi moral të zëvendësojë debatin politik. Nuk ka më nevojë të shtrohen pyetje se interesat e kujt shërbehen, sa kushton një politikë apo nëse votuesit japin pëlqimin e tyre. Mjafton të demonstrosh virtyt.

BE-ja është shtëpia natyrore e këtij këndvështrimi, me rendin e saj politik postkombëtar, ku konfliktet mbi klasën, kufijtë dhe sovranitetin përkthehen në gjuhën e vlerave, të drejtave, përfshirjes dhe qëndrueshmërisë. Për shembull, programi CERV i Komisionit Europian financon shprehimisht organizatat e shoqërisë civile për të promovuar “vlerat e BE-së” dhe flet për një “shoqëri civile të fuqizuar”, të ndërtuar mbi vlera, histori dhe kujtesë të përbashkëta. Identiteti kombëtar shmanget me kujdes.

Kjo është një botë politike ideale për një klasë që nuk e sheh më veten si klasë, por e imagjinon veten mbi interesat e ngushta kombëtare dhe konfliktet materiale. Kufijtë janë bërë moralisht të sikletshëm, besnikëria kombëtare provinciale dhe kërkesat për kontroll demokratik të rrezikshme. Nga ky këndvështrim, njerëzit më të lidhur me shtetin-komb mund të paraqiten lehtësisht si ata prej të cilëve demokracia duhet të mbrohet.

Shkelja më e madhe e AfD-së është se ajo e refuzon këtë qëndrim, këtë Haltung. Ajo sfidon konsensusin mbi migracionin, kombin, Europën dhe identitetin. Për partitë e establishmentit, është e leverdishme që mospajtimi me këtë konsensus të riparaqitet lehtësisht si armiqësi ndaj rendit kushtetues. Ndërsa retorika e ekzagjeruar rreth AfD-së flet për një marrje pushteti fashiste, tabloja ligjore është shumë më pak e qartë. Këtë shkurt, Gjykata Administrative e Këlnit e ndaloi shërbimin e brendshëm të inteligjencës ta trajtonte AfD-në si një organizatë ekstremiste të djathtë, sepse provat nuk tregonin se prirje të tilla, nëse ekzistonin, e përcaktonin partinë në tërësi.

Erfurti tregoi se ku mund të çojë ky konfuzion, pak a shumë i qëllimshëm. Widersetzen kishte shpallur hapur synimin për të penguar një kongres të ligjshëm partiak. Më pas deklaroi: “Ne po e zbatojmë sot në rrugë ndalimin e AfD-së.” Edhe pse rendi kushtetues nuk e kishte ndaluar partinë, aktivistët vendosën të vepronin sikur kjo të kishte ndodhur.

Historia gjermane i siguron Widersetzen-it një fasadë vetëjustifikimi moral. Sipas këtij këndvështrimi, fashizmi duhet ndalur para se të marrë pushtetin. Mëkati i madh është të presësh, të kthesh sytë nga ana tjetër dhe të bëhesh spektator. Pasi një kundërshtar është klasifikuar si fashist, procedura ligjore fillon të duket si zvarritje e vetëkënaqur. Kjo shpjegon reagimin e veçantë ndaj sulmit ndaj gazetarit të Apollo News. Aktivisti i Widersetzen nuk mohoi se një burrë ishte goditur me shkelm në kokë; në vend të kësaj, ai zgjodhi t’i ndryshonte statusin viktimës, duke e paraqitur si një person më pak të denjë për respekt moral. Një “fashist” nuk meritonte shqetësim.

Klasat e arsimuara gjermane janë qëllimisht të verbra ndaj rrezikut të këtij qëndrimi. Antifashizmi është tepër i rrënjosur në vetëimazhin e tyre dhe në mënyrën se si e kuptojnë veten si demokratë. Bllokimi i mbledhjeve, përjashtimi i përfaqësuesve të zgjedhur ose ndalimi i një partie të madhe opozitare mund të përjetohen si akte virtyti demokratik sapo kundërshtari të jetë vendosur jashtë demokracisë.

Ky është fundi i hidhur i identitetit antifashist të Gjermanisë. Një klasë që braktisi politikën e majtë të interesave materiale tani pretendon autoritet moral mbi ata që ende identifikohen me kombin, kufijtë dhe përkatësinë e trashëguar. Ajo e quan autoritetin e saj demokraci. Kur njerëzit jashtë kësaj klase etiketohen si fashistë, ata bëhen objektiva të ligjshëm.

Erfurti duhet të shërbejë si paralajmërim. Një gazetar u godit me shkelm në kokë. Njerëzit të cilëve iu kërkua ta dënonin sulmin zgjodhën të vinin në dyshim se çfarë lloj njeriu ishte ai. Gjermania ka kaluar 80 vjet duke i mësuar vetes se kategoritë çnjerëzuese politike janë të rrezikshme. Duhet të jetë alarmante që fjala “fashist” po bëhet tani vetë një prej këtyre kategorive çnjerëzuese./European Conservative – Syri.net