El Niño do të 'forcohet me shpejtësi', do të nxisë mot ekstrem. Kur do të përballet Evropa me zemërimin e tij?

Kushtet e El Niño-s janë zhvilluar në Paqësorin tropikal dhe parashikohet të “forcohen me shpejtësi” gjatë muajve të ardhshëm, ndërsa bota përgatitet për më shumë periudha moti ekstrem.

Përditësimi global i klimës sezonale i Organizatës Botërore Meteorologjike (OBM) tregon se një ngjarje e fortë El Niño do të ndodhë gjatë korrikut deri në shtator, duke rritur gjasat e valëve të nxehtësisë, thatësirave dhe reshjeve të dendura të shiut.

“Komuniteti i OBM-së ka nisur një mobilizim të paparë për të koordinuar aktivitetet në të gjithë Kombet e Bashkuara dhe në nivel rajonal për të mbështetur qeveritë, organizatat humanitare dhe sektorët e ndjeshëm ndaj klimës”, thotë Sekretarja e Përgjithshme e OBM-së, Celeste Saulo.

“Parashikimet e avancuara sezonale dhe paralajmërimet e hershme janë jetësore për të shpëtuar jetë, dhe për të zbutur ndikimin në ekonomitë dhe komunitetet tona.”

Çfarë është El Niño dhe çfarë ndikon?

El Niño (në spanjisht do të thotë 'djali') është një fenomen natyror i motit që ndodh në mënyrë të çrregullt - mesatarisht çdo dy deri në shtatë vjet - kur temperaturat e detit në Oqeanin Paqësor Lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta.

Kjo i rrit temperaturat globale, duke i hapur rrugën ngjarjeve ekstreme të motit më të shpeshta.

Ngjarjet e mëparshme të El Niño-s, si ajo që u formua në maj 2023 dhe zgjati deri në mars 2024, për shembull, kontribuan në nxehtësinë rekord. Kjo ndihmoi në nxitjen e thatësirave dhe zjarreve të gjata në të gjithë botën.

Megjithatë, ndikimi i El Niño ndihet kryesisht në tropikë.

Amerika e Jugut, SHBA-ja jugore, Afrika Lindore dhe Azia Qendrore kanë përjetuar të gjitha rreziqe të shtuara përmbytjesh gjatë ngjarjeve të mëparshme të El Niño-s - ndërsa rreziqet e thatësirave dhe zjarreve në pyje rriten në pjesë të mëdha të Australisë, pjesët veriore të Amerikës së Jugut dhe në disa vende aziatike si Indonezia.

Si ndikon El Niño në Evropë?

Në Evropë, ndikimet e El Niño janë shumë më indirekte, dhe kanë tendencë të jenë më pak të rënda.

Fenomeni natyror mund të rrisë mundësinë e kushteve më të paqëndrueshme më vonë gjatë vitit, siç është një vjeshtë më e butë, më e lagësht dhe me erë dhe një dimër i hershëm, por nuk ka gjasa të ndikojë në verën e vitit 2026 në Evropë.

Kjo do të thotë që javët e fundit të vapës përvëluese që kanë vrarë mijëra evropianë nuk janë rezultat i El Niños, pavarësisht se gazetat i lidhin të dyja së bashku.

Megjithatë, moti ekstrem jashtë shtetit do të ketë ende një efekt negativ për Evropën - me ekspertët që paralajmërojnë për mungesa të mundshme ushqimore.

Instituti IHE Delft për Edukimin mbi Ujin në Holandë ka punuar në zonat që preken drejtpërdrejt nga El Niño, dhe paralajmëron se shumë ushqime bazë që importon Evropa mund të jenë në rrezik.

Në Nikaragua, për shembull, kulturat kryesore si misri dhe fasulet mund të dështojnë në zonat tashmë të brishta, duke çuar në pasiguri ushqimore dhe humbje të të ardhurave në vend.

Mungesa e reshjeve dhe rrjedhat e ulëta në lumenj nënkuptojnë gjithashtu që të korrat e ujitura në Kolumbi, Brazilin Verilindor dhe Indi do të përballen me kufizime të rënda ose do të duhet të mbështeten më shumë në ujërat nëntokësore, duke shkaktuar potencialisht mbishfrytëzim në zonë - dhe mungesa të eksportit.

'El Niño është një shpërqendrim' nga ndryshimet klimatike

Ndërsa ndikimet e El Niños nuk duhen nënvlerësuar, ekspertët e klimës kanë theksuar se ndryshimi i klimës po luan një rol shumë më të madh në motin ekstrem dhe rritjen e temperaturave.

Shumica e ngjarjeve të El Niño kanë rritur përkohësisht temperaturat mesatare globale me rreth 0.2℃. Nga ana tjetër, ndryshimi i klimës ka rritur temperaturën globale të sipërfaqes (detit dhe ajrit) me afërsisht 1.3 - 1.5℃ krahasuar me nivelet para-industriale.

Prandaj, ndikimet e El Niños përkeqësohen nga një botë që tashmë po ngrohet, në vend që të jenë të vetmet përgjegjëse për pasojat që parashikojnë ekspertët.

Kjo është arsyeja pse viti 2025 ishte viti i tretë më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë – më i nxehtë se viti 2016 i El Niños – pavarësisht rezistencës së ftohtë që formohet natyrshëm nga një ngjarje La Niña (homologu i El Niños që ndodh natyrshëm dhe që zakonisht i ftoh temperaturat globale).

“El Niño është një fenomen natyror”, tha shkencëtarja e klimës Friederike Otto nga Imperial College London në maj, përpara se kushtet e El Niños të kishin filluar zyrtarisht.

"Vjen e shkon. Ndryshimi i klimës, përkundrazi, përkeqësohet për sa kohë që nuk ndalojmë së djeguri lëndët djegëse fosile. Pra, ndryshimi i klimës është arsyeja për t'u frikësuar."

Ioanna Vergini, themeluese e platformës globale të parashikimit të motit WFY24, i thotë Euronews Earth se El Niño është përdorur si një “shpërqendrim” nga ndryshimet klimatike, ndërsa Evropa u përvëlua nën 40℃ javën e kaluar.

Një analizë e shpejtë e atribuimit nga World Weather Attribution (WWA) zbuloi se temperaturat maksimale gjatë ditës dhe gjatë natës të vërejtura gjatë kupolës së fundit të nxehtësisë do të kishin qenë "pothuajse të pamundura të ndodhnin në këtë kohë të vitit" deri në vitin 1976 - por janë bërë të mundura për shkak të emetimeve të vazhdueshme të lëndëve djegëse fosile./ Euronews.