Përfaqësimi i diasporës në Parlamentin e Shqipërisë: Një domosdoshmëri demokratike

Nga Ethem Aga

Me statusin e emigratit (refugé politique), sic thonim ne vitet 90, jam munduar te shkruaj kete artikull (en âme et conscience ).

Shqipëria e shekullit XXI nuk mund të kuptohet pa diasporën e saj. Sipas INSTAT 2,25 milion shqiptarë jetojnë dhe punojnë jashtë vendit, duke kontribuar çdo vit me 1,12 miliard euro në ekonominë kombëtare, duke mbështetur familjet e tyre, duke promovuar interesat shqiptare në botë dhe duke ruajtur identitetin kombëtar përtej kufijve shtetërorë.

Megjithatë, pavarësisht këtij roli jetik, diaspora vazhdon të mbetet e nën-përfaqësuar në institucionet më të rëndësishme të vendimmarrjes politike.

Përfaqësimi i diasporës në Parlamentin e Shqipërisë nuk duhet parë si një privilegj apo favor politik, por si një domosdoshmëri demokratike dhe kombëtare.

Një realitet që nuk mund të injorohet

Sot, mund ta themi me plot gojen qe numri i shqiptarëve që jetojnë jashtë territorit të Shqipërisë përbën një pjesë të konsiderueshme të kombit shqiptar.

Në shumë raste, numri i emigrantëve dhe pasardhësve të tyre, sepse nje pjese e tyre, si dhe une, jane marrtuar me te huaj, i afrohet ose tejkalon numrin e banorëve rezidentë në Shqiperi.

Diaspora shqiptare ka qenë dhe mbetet një faktor vendimtar në momentet më të rëndësishme të historisë sonë kombëtare, qe nga Perandoria Osmane e deri sot.
Nga mbështetja për pavarësinë, tek ruajtja e çështjes kombëtare në periudha të vështira dhe deri tek kontributi ekonomik i dekadave të fundit, emigrantët shqiptarë kanë qenë gjithmonë një shtyllë e rëndësishme e zhvillimit të vendit.

Megjithatë, paradoksi qëndron në faktin se ata kontribuojnë, por nuk përfaqësohen në mënyrë të drejtë.

Pse duhen kuota të veçanta për diasporën?

Në shumë vende demokratike, sic eshte Franca ku qytetarët që jetojnë jashtë vendit kanë përfaqësues të dedikuar në parlament. Ata kane 23 vende te garantuara ne parlamentin Francez. Kjo praktikë garanton që interesat dhe problematikat e tyre të trajtohen në mënyrë të drejtpërdrejtë.

Shqipëria duhet të ndjekë të njëjtën rrugë.

Përfaqësuesit e diasporës do të sillnin në Kuvend çështje që shpesh mbeten jashtë vëmendjes së politikës shqiptare:

• të drejtat e emigrantëve;
• njohja e diplomave dhe kualifikimeve;
• investimet e diasporës;
• ruajtja e gjuhës dhe kulturës shqiptare te brezat e rinj;
• përmirësimi i shërbimeve konsullore;
• lehtësimi i pjesëmarrjes në zgjedhje.

Një deputet i zgjedhur nga diaspora do të kishte legjitimitetin për të mbrojtur interesat e saj në mënyrë të vazhdueshme dhe të organizuar.

Kuota 20%: një zgjidhje e drejtë dhe proporcionale

Nëse synojmë një përfaqësim real dhe jo simbolik, atëherë duhet të diskutohet seriozisht vendosja e një kuote parlamentare për diasporën që të jetë te pakten 20% e vendeve në Kuvend.

Një përqindje e tillë nuk është e tepruar po të merret parasysh pesha demografike, ekonomike dhe sociale e emigracionit shqiptar.

Në një parlament me 140 deputetë, një kuotë prej 20% do të përkthehej në rreth 28 deputetë të zgjedhur drejtpërdrejt nga diaspora.

Kjo do të krijonte për herë të parë një urë të vërtetë institucionale ndërmjet shtetit shqiptar dhe qytetarëve të tij jashtë kufijve.

Një përfaqësim më i ulët rrezikon të jetë thjesht formal dhe i pamjaftueshëm për të ndikuar realisht në proceset vendimmarrëse.

Një investim për të ardhmen e Shqipërisë

Diaspora shqiptare nuk duhet parë vetëm si burim remitancash. Ajo përfaqëson një kapital të jashtëzakonshëm njerëzor, profesional dhe intelektual. Shumë shqiptarë jashtë vendit kanë arritur nivele të larta suksesi në ekonomi, shkencë, teknologji, administratë publike dhe politikë.

Përfshirja e tyre në proceset vendimmarrëse do të sillte eksperienca të reja, standarde europiane të qeverisjes dhe një kulturë më të avancuar demokratike.

Për më tepër, një përfaqësim i fortë parlamentar do të forconte lidhjet ndërmjet brezave të rinj të diasporës dhe Shqipërisë, duke shmangur rrezikun e shkëputjes graduale nga vendi i origjinës.

Koha për një reformë historike

Shqipëria nuk mund të pretendojë se përfaqëson të gjithë kombin shqiptar, ndërkohë që një pjesë kaq e madhe e saj mbetet pa zë në institucionin më të lartë përfaqësues, Parlamentin e saj.

Përfaqësimi i diasporës në Parlament nuk është thjesht një reformë zgjedhore, por një akt drejtësie demokratike, një detyrim moral dhe një investim strategjik për të ardhmen e vendit.

Koha e simbolikave ka kaluar. Ka ardhur koha e përfaqësimit real.

Një kuotë parlamentare prej 20% për diasporën do të ishte hapi i parë drejt ndërtimit të një demokracie më gjithëpërfshirëse, më moderne dhe më kombëtare, ku çdo shqiptar, pavarësisht vendit ku jeton, të ketë mundësinë të dëgjohet dhe të përfaqësohet.

Një komb i bashkuar nuk matet nga kufijtë e tij gjeografikë, por nga aftësia për të përfaqësuar të gjithë qytetarët e vet