Botërori i algoritmeve/ Çfarë është çipi që vendosi fatin e ndeshjes Portugali-Kroaci

Botërori 2026, edicioni i parë historik me 48 skuadra, i organizuar nga Shtetet e Bashkuara, Meksika dhe Kanadaja, nuk do të mbahet mend vetëm për 104 ndeshjet e zhvilluara apo për organizimin në tri vende. Ky turne po konsiderohet si momenti kur teknologjia ndryshoi përgjithmonë mënyrën e gjykimit të ndeshjeve, duke e shndërruar topin në një pajisje inteligjente të lidhur me sistemet elektronike.

Dëshmia më e qartë e kësaj teknologjie u pa në ndeshjen e fazës së 1/16-ave mes Portugalisë dhe Kroacisë, ku një vendim i marrë falë teknologjisë i dha fund ëndrrës së kroatëve për të vazhduar më tej në turne.

Kroacia mendoi se kishte barazuar rezultatin 2-2 në minutën e 103-të me Josko Gvardiolin, një gol që do ta dërgonte sfidën në kohën shtesë. Madje futbollistët kroatë kishin nisur festën, por arbitri norvegjez Espen Eskås u thirr nga sistemi VAR për të rishikuar aksionin.

Pamjet televizive tradicionale, të regjistruara me 50 kuadro në sekondë, nuk arritën të përcaktonin me saktësi nëse Igor Matanoviç kishte prekur topin me kokë përpara se ai të shkonte te Mario Pašaliç, i cili ndodhej në pozicion jashtë loje. Me sy të lirë ishte e pamundur të përcaktohej momenti i saktë i kontaktit.

Në atë moment, në ekranet televizive u shfaq një grafik i pazakontë në formën e një vale të vogël. Ai përfaqësonte "nënshkrimin dixhital" të prekjes së topit nga Matanoviçi, një kontakt i padukshëm për syrin e njeriut, por i regjistruar nga sensorët e vendosur brenda topit. Pas këtij sinjali, goli u anulua dhe Kroacia u eliminua.

Topi inteligjent "Trionda"

Protagonisti i vërtetë i këtij Botërori është topi zyrtar Adidas Trionda. Emri i tij vjen nga shprehja spanjolle për "tri valë", një referencë për tri vendet organizatore dhe valën karakteristike të tifozëve në tribuna.

Topi ka një dizajn me katër panele poliuretani të bashkuara me ngjitje termike dhe me nuanca të kuqe, jeshile dhe blu. Megjithatë, risia më e madhe ndodhet në brendësi të tij.

Për herë të parë në histori, një top futbolli duhet të karikohet me induksion elektrik në baza të posaçme përpara fillimit të çdo ndeshjeje, njësoj si një telefon inteligjent. Brenda tij ndodhet teknologjia Connected Ball, e zhvilluar nga Adidas në bashkëpunim me Kinexon dhe FIFA-n.

Ky sistem dërgon të dhëna mbi përshpejtimin, rrotullimin dhe trajektoren e topit plot 500 herë në sekondë, ose një herë çdo dy milisekonda.

Si funksionon sistemi?

Të dhënat e transmetuara nga topi kombinohen në kohë reale me informacionin e mbledhur nga 16 kamera speciale të instaluara në stadium. Këto kamera regjistrojnë pozicionin e topit 50 herë në sekondë dhe monitorojnë 29 pika të ndryshme në trupin e çdo futbollisti.

Më pas, një sistem i inteligjencës artificiale analizon të gjitha këto të dhëna dhe gjeneron menjëherë sinjale automatike për gjyqtarët e VAR-it dhe ndihmësit.

Edhe pse vendimi përfundimtar vazhdon t'i takojë arbitrit kryesor, siç ndodhi me Eskås, i cili e rishikoi vetë aksionin në monitor, përdorimi i topit inteligjent ka eliminuar praktikisht gabimet që lidhen me fraksionet e sekondës.

Me teknologjinë e re, futbolli ka hyrë në epokën e milimetrave, ku edhe një valë e vogël e shfaqur në ekran mund të vendosë fatin e një ndeshjeje, madje edhe të një Botërori.