Afrika e Jugut në ‘shtetrrethim’, masa të rrepta sigurie përpara protestave kundër emigrantëve

Oficerët e policisë janë vendosur në të gjithë Afrikën e Jugut për shkak të frikës se protestat kundër imigracionit mund të shndërrohen në të dhunshme, ndërsa Presidenti Cyril Ramaphosa u bëri thirrje atyre që planifikojnë të marrin pjesë ta bëjnë këtë pa "kërcënime apo ultimatume".

Protestat e planifikuara shënojnë një afat jozyrtar të vendosur nga aktivistët për të gjithë të huajt pa dokumente që të largohen nga vendi.

Shumë prej tyre tashmë janë larguar për t'i shpëtuar dhunës dhe kërcënimeve. Policia e Afrikës së Jugut thotë se deri më tani janë riatdhesuar 25,000 persona. Shumica janë nga vende të tjera afrikane.

Një malavian pa dokumente i tha BBC-së se ishte “i lumtur që po kthehej”, por “zemërthyer” që po linte pas katër fëmijë të vegjël.

Johanesburgu, ku është planifikuar një nga protestat, është jashtëzakonisht i qetë.

Të gjitha dyqanet në afërsi të vendeve ku do të mblidhen marshuesit janë të mbyllura, ndërsa dukshmëria e policisë është e lartë në rrugët kryesore të qytetit.

Policia tha se pesë persona u arrestuan në Soweto, lagjen më të madhe të Johannesburgut, për dyshimin se kanë plaçkitur një dyqan në pronësi të të huajve.

Pesë persona u arrestuan gjithashtu për dyshimin se kanë vjedhur me forcë një dyqan mallrash në Hammarsdale në provincën KwaZulu-Natal.

Shumë biznese në Durbanin qendror, qyteti kryesor në provincë, janë mbyllur.

Ramaphosa i ka paralajmëruar vazhdimisht demonstruesit të veprojnë në mënyrë paqësore dhe të përgjegjshme, duke pranuar gjithashtu nevojën për reforma në imigracionin.

"Disa shtetas të huaj që jetojnë në Afrikën e Jugut janë këtu ligjërisht", u kujtoi ai qytetarëve në buletinin e tij javor.

"Ata punojnë, studiojnë, rrisin familje, investojnë në ekonominë tonë dhe kontribuojnë pozitivisht në shoqërinë tonë. Edhe ata kanë të drejtë për mbrojtje nga ligjet dhe Kushtetuta jonë."

“E drejta për të protestuar dhe liria e shprehjes nuk u lejon njerëzve të kërcënojnë ose frikësojnë të tjerët, ose të përfshihen në akte vandalizmi ose dhune”, shkroi ai.

Sipas shifrave zyrtare, ka më shumë se tre milionë shtetas të huaj të dokumentuar në Afrikën e Jugut.

Statistikat nuk regjistrojnë shumë më tepër migrantë që besohet se janë në vend pa dokumente - një mollë sherri për protestuesit.

Një banor i Sowetos i tha BBC-së, se protestuesit donin thjesht që të huajt "të zbatonin" ligjet e Afrikës së Jugut.

Ajo tha se nuk kishte frikë se marshimi në Johannesburg do të bëhej i dhunshëm, për shkak të pranisë së madhe të policisë.

Një tjetër protestues, i cili është pjesë e grupit anti-migrant Operation Dudula, tha se do ta “shtynin policinë të bënte punën e saj” nëse migrantët pa dokumente nuk largoheshin nga Afrika e Jugut.

Përpara afatit të caktuar, mijëra emigrantë kanë pritur përpunimin në kampe të përkohshme për disa javë nga frika për sigurinë e tyre.

Në Durban, i cili ka parë disa nga protestat më të mëdha, tendat e bardha që strehojnë kryesisht malavianë po çmontohen ndërsa autoritetet nxitojnë të zbrazin kampin e tranzitit.

Gratë me sarongë shumëngjyrëshe uleshin mbi sendet e tyre, duke pritur në radhë për të hipur në autobusin për t'u kthyer në shtëpi në Malavi.

Një burrë, Nelson Mbewe, tha se kishte shkuar në Afrikën e Jugut në kërkim të punësimit, për të mbështetur familjen e tij në Malavi.

"Por ne jemi përballur me sfida - ata po thonë se duhet të kthehemi në shtëpi sepse nuk kemi dokumentet e duhura", i tha ai BBC-së.

"Ata thonë se ne jemi Makwerekwere" - një fyerje ksenofobike që përdoret për t'iu referuar migrantëve afrikanë nga vende të tjera - tha Mbewe.

"Është vendi i tyre, çfarë mund të bëjmë? Kjo është arsyeja pse e kemi pranuar që thjesht duhet të kthehemi [pa dëshirë] në shtëpi."

Hassan Phiri, një malavian i cili ende pret të procedohet, kishte një mesazh për protestuesit.

"E tëra çfarë dua t'u them afrikanojugorëve është se të gjithë jemi një. Pavarësisht se çfarë po ndodh, pavarësisht se çfarë do të ndodhë, Afrika duhet të mbetet Afrikë."

"Afrika nuk mund të jetë Afrikë pa Afrikën e Jugut... pa Malavin, pa askund", i tha ai BBC-së, duke shtuar: "Pra, çfarëdo që të ndodhë, ne duhet ta duam njëri-tjetrin dhe të qëndrojmë të bashkuar si Afrikë".

Marshimet kundër emigrantëve janë autorizuar për të martën në Durban, Johanesburg dhe qytete të tjera.

Autoritetet i kanë paralajmëruar organizatorët të sigurohen që të mos ketë dhunë, por thonë se janë të përgatitur për çdo ndërprerje të mundshme.

Policia thotë se armët tradicionale nuk lejohen. Kjo mund të çojë në tensione midis protestuesve dhe policisë, sepse shumë prej protestuesve janë Zulu etnikë dhe marrin me vete mburojat, kamxhikët dhe shkopinjtë e tyre kur dalin në marshim.

Sipas qeverisë, më shumë se 12,000 emigrantë janë deportuar ose riatdhesuar, që kur filloi vala e protestave në fillim të këtij viti.

Gana, Malavi, Mozambiku, Nigeria dhe Zimbabve kanë organizuar riatdhesime me avion ose autobus gjatë disa javëve të fundit - me rreth 3,500 të huaj që janë ofruar vullnetarisht për t'u larguar.

Autoritetet e Afrikës së Jugut pretendojnë se më shumë se 500 nigerianë të riatdhesuar nuk kishin dokumente të sakta, gjë që Nigeria e ka kundërshtuar.

Ksenofobia ka qenë prej kohësh një problem në Afrikën e Jugut dhe ndonjëherë ka çuar në dhunë.

Sipas Xenowatch, një organizatë gjurmuese e dhunës ksenofobike e Qendrës Afrikane për Migrim dhe Shoqëri (ACMS), dy persona janë vrarë këtë vit.

Në vitin 2008, më shumë se 60 persona vdiqën gjatë një vale trazirash kundër jo-afrikanë-jugorëve./ BBC.