Izrael – Liban, marrëveshje kornizë për t'i dhënë fund konfliktit me Hezbollahun

Zyrtarët izraelitë dhe libanezë nënshkruan të premten një marrëveshje kornizë që synon t'i japë fund përgjithmonë armiqësive midis Izraelit dhe grupit militant Hezbollah të mbështetur nga Irani, pas disa javësh bisedimesh të ndërmjetësuara nga administrata Trump në Uashington.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, e përshkroi marrëveshjen si një "hap të parë" drejt arritjes së paqes midis Izraelit dhe Libanit. "Kjo është ajo që meritojnë këto dy kombe", tha ai.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu vlerësoi marrëveshjen, duke e quajtur atë një "goditje të madhe" për Iranin, duke thënë se marrëveshja i lejon Izraelit të mbetet në një "zonë sigurie" që krijoi në Libanin jugor.

Zyrtarët thanë se thelbi i marrëveshjes përfshin dy projekte pilot që synojnë transferimin e kontrollit të zonave të caktuara të mbajtura nga Izraeli te forcat e armatosura libaneze.

Ushtria amerikane do të verifikojë nëse Hezbollahu nuk vepron më atje, raportoi agjencia amerikane e lajmeve Axios, duke cituar zyrtarë amerikanë dhe izraelitë.

Zyrtarët libanezë thanë se masat fillestare të njoftuara të premten shënuan përparim drejt një tërheqjeje graduale dhe gjithëpërfshirëse të Izraelit nga i gjithë territori libanez.

Por Hezbollahu, i cili vepron në mënyrë të pavarur nga qeveria libaneze, nuk ishte pjesë e bisedimeve. Grupi shiit tha të premten se nuk e konsideron veten të lidhur nga korniza.

Hassan Fadlallah, një anëtar i bllokut parlamentar të Hezbollahut, e kritikoi ashpër marrëveshjen në një intervistë me median libaneze Al Mayadeen.

Fadlallah tha se Hezbollahu do të kundërshtojë çdo masë qeveritare që rrjedh nga marrëveshja, do të mbajë armët e saj dhe do t'i rezistojë përpjekjeve të autoriteteve për t'ia imponuar marrëveshjen popullit libanez.

“Kundërshtimi ynë është serioz dhe nuk do t’i lejojmë autoritetet të zbatojnë angazhimet e tyre në terren”, tha ai.

Marrëveshja u nënshkrua nga ambasadorja e Libanit në Shtetet e Bashkuara, Nada Hamadeh Moawad, dhe ambasadori i Izraelit në Shtetet e Bashkuara, Yechiel Leiter, në prani të Rubios.

Një kopje e kuadrit, e publikuar nga Departamenti Amerikan i Shtetit, tha se Izraeli dhe Libani "deklarojnë ambicien e tyre për t'i dhënë fund konfliktit midis tyre, për të siguruar sovranitetin dhe sigurinë e të dy vendeve dhe për të vendosur marrëdhënie fqinjësore paqësore" midis të dyve.

“Izraeli dhe Libani me anë të kësaj deklarojnë qëllimin e tyre për t’i dhënë fund konfliktit përfundimisht, për të adresuar shkaqet e tij themelore dhe për të përfunduar zyrtarisht çdo gjendje lufte midis tyre”, thuhet në tekst.

"Të dy vendet pohojnë qëllimin e tyre për të zgjidhur këto çështje si shtete sovrane përmes negociatave të drejtpërdrejta dypalëshe, me ndërmjetësimin dhe mbështetjen e Shteteve të Bashkuara."

Forcat e Armatosura Libaneze "do të rivendosin sovranitetin efektiv mbi të gjithë territorin libanez, në pritje të çarmatimit të verifikuar të grupeve të armatosura jo-shtetërore dhe çmontimit të infrastrukturës përkatëse", thuhet në kuadër.

Kjo do t’u mundësonte Forcave Mbrojtëse të Izraelit të “rivendoseshin progresivisht nga territori libanez”.

SHBA-të do të “mbledhin” partnerët ndërkombëtarë për të mbështetur Libanin në rindërtimin, riparimin e infrastrukturës, restaurimin e ekonomisë dhe “krijimin e mundësive për prosperitet”, thuhet në dokument.

Grupet e punës tani do të hartojnë "marrëveshjen e plotë gjithëpërfshirëse për paqen dhe sigurinë", tha ajo. 

"Të dy qeveritë zotohen të vazhdojnë me mirëbesim derisa të arrihet një paqe e plotë dhe e qëndrueshme, duke sjellë siguri, stabilitet dhe prosperitet për popujt e Izraelit dhe Libanit."

Moawad e përshkroi kornizën si një "hap të parë në rrugën drejt rivendosjes së sovranitetit dhe integritetit territorial libanez", duke thënë se do t'i jepte fund armiqësive dhe do t'u lejonte qytetarëve libanezë të ktheheshin në shtëpitë e tyre.

Nënshkrimi erdhi vetëm disa orë pasi Izraeli sulmoi përsëri luftëtarët e Hezbollahut në Libanin jugor, duke nxitur frikën se bisedimet mund të dështojnë.

Një armëpushim midis Hezbollahut dhe Izraelit ka qenë në fuqi që nga 19 qershori dhe është mbajtur kryesisht ditët e fundit, por mbeten mosmarrëveshje të mëdha mbi të ardhmen e Libanit jugor, të cilat bisedimet në Uashington kishin për qëllim të fillonin t'i adresonin.

Izraeli ka këmbëngulur vazhdimisht se do t’i tërheqë trupat e tij vetëm, pasi Hezbollahu të jetë çarmatosur plotësisht dhe të mos paraqesë më kërcënim për Izraelin verior.

Transmetuesi Al Jazeera citoi udhëheqësin e Hezbollahut, Naim Qassem, i cili tha të premten në mbrëmje se Izraeli duhet të largohet nga Libani pa kushte.

Situata në Liban është e lidhur ngushtë me diplomacinë më të gjerë SHBA-Iran.

Irani, një mbështetës kyç i Hezbollahut, ka këmbëngulur në një tërheqje izraelite nga Libani jugor si kusht për një fund të përhershëm të luftës SHBA-Iran, ndërsa Izraeli thotë se duhet të garantojë sigurinë për komunitetet veriore që janë goditur vazhdimisht nga sulmet me raketa dhe dronë të Hezbollahut.

Çështja kohët e fundit ka nxitur tensione midis Netanyahut dhe Presidentit të SHBA-së, Donald Trump./ DPA News.