Pesë vendet e mëdha të Evropës takohen në Berlin për t'u koordinuar përpara samitit të NATO-s

Pesë nga shtetet anëtare më të fuqishme evropiane të NATO-s - të njohura kolektivisht si E5 - po zhvillonin bisedime të nivelit të lartë në Berlin të mërkurën në mbrëmje, dy javë përpara samitit të NATO-s në Turqi.

Kancelari gjerman Friedrich Merz po priste Presidentin francez Emmanuel Macron, Kryeministren italiane Giorgia Meloni, Kryeministrin polak Donald Tusk dhe Kryeministrin britanik në largim Keir Starmer në Kancelari.

Janë planifikuar një takim pune dhe një darkë e përbashkët.

Axhenda përfshin mbështetjen e vazhdueshme për Ukrainën, rolin e Evropës në zgjidhjen e konfliktit me Iranin dhe ndarjen e barrës midis anëtarëve të NATO-s - të gjitha çështje që pritet të jenë pjesë e samitit të aleancës me 32 anëtarë më 7 dhe 8 korrik.

Faktori Trump
Samiti në Ankara pritet sërish të rrotullohet rreth një pyetjeje: Çfarë do të bëjë Presidenti amerikan Donald Trump?

Udhëheqësit evropianë janë gjithashtu të interesuar të vlerësojnë nëse zbutja e tensioneve midis Uashingtonit dhe aleatëve të tij që filloi në samitin e G7 në Francë këtë muaj mund të vazhdojë pas tensioneve gjatë luftës me Iranin. Mosmarrëveshjet e fundit publike midis Trump dhe Meloni kanë ngritur pyetje të reja përpara takimit të NATO-s.

Takimi i Berlinit është samiti i parë E5 që nga takimi i NATO-s në Hagë në qershor 2025, i cili u ndoq gjithashtu nga Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky.

Grupi përbëhet nga katër vendet evropiane të G7 dhe Polonia, e cila kufizohet me Rusinë dhe e sheh veten si përfaqësuese të interesave të Evropës Lindore.

Rutte do të bashkohet nga Uashingtoni
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte planifikon të bashkohet me takimin përmes lidhjes video nga Uashingtoni, ku ai pritet të takohet me Trump më vonë gjatë ditës.

SHBA pret që evropianët të bëjnë më shumë për mbrojtjen e aleancës. Në të njëjtën kohë, Uashingtoni është i zhgënjyer nga ajo që e sheh si mbështetje të pamjaftueshme të aleatëve gjatë luftës me Iranin, të cilën SHBA e nisi në shkurt së bashku me Izraelin.

Vende si Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania duan ta kompensojnë këtë duke vendosur mina-pastruese dhe anije luftarake për të rritur sigurinë në ngushticën strategjikisht të rëndësishme të Hormuzit - rruga ujore midis Iranit dhe Omanit - nëse një armëpushim mbahet.

Para takimit të tij me Trump, Rutte u përpoq të zbusë tensionet. “Sa i përket NATO-s, e di që ka zhgënjim, por duhet të kemi parasysh edhe se këto janë raste individuale,” i tha ai transmetuesit amerikan Fox News.

E1, E3 apo E5 - kush duhet të negociojë me Putinin?
Megjithëse pesë udhëheqësit mund të jenë kryesisht të një mendimi për Trump dhe samitin e NATO-s, Ukraina është një burim fërkimesh.

Italia dhe Polonia janë të zhgënjyera që Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar kanë marrë së fundmi drejtimin e përpjekjeve diplomatike të Evropës për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, duke u referuar vetes si E3.

Tusk dhe Meloni ndihen të lënë mënjanë. “Polonia është një hallkë absolutisht e domosdoshme për çdo diskutim serioz mbi të ardhmen e Ukrainës dhe rajonit,” tha kryeministri polak dy javë më parë, raportoi agjencia e lajmeve PAP.

Ministri i jashtëm i Italisë kërkon një negociator të vetëm
Duke folur pak para samitit E5, Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani bëri thirrje që Evropa të pajtohet për një negociator të vetëm.

“Duhet të gjejmë një person - një burrë ose një grua - që flet me Moskën në emër dhe sipas udhëzimeve të gjithë Evropës,” i tha ai gazetës romane La Verità. “Mund të jetë kreu i shtetit ose i qeverisë së një vendi evropian të mesëm, mund të jetë një autoritet institucional, për shembull Presidenti i [Këshillit Evropian] [António] Costa.” Ai personalisht preferonte “dikë nga institucionet.”

Costa shkaktoi bujë në samitin e javës së kaluar të BE-së në Bruksel pasi ekipi i tij vendosi kontakte me Rusinë pa konsultim paraprak. Politikani portugez mori mbështetje për këtë nga disa shtete anëtare të BE-së, përfshirë Irlandën dhe Austrinë.

Delegacioni gjerman, nga ana tjetër, e pa këtë iniciativë si një fyerje ndaj E3./ DPA News