Samiti Rusi-ASEAN: Çfarë është në agjendë?

Presidenti rus Vladimir Putin do të presë udhëheqës dhe zyrtarë të lartë nga Azia Juglindore në qytetin rus të Kazanit nga 17 deri në 18 qershor për një samit përkujtimor që shënon 35 vjet marrëdhënie midis Rusisë dhe Shoqatës së Kombeve të Azisë Juglindore (ASEAN), si dhe 30 vjetorin e Rusisë si partnere dialogu e ASEAN-it.

Samiti vjen në një kohë kur Rusia kërkon të thellojë angazhimin me partnerët e saj aziatikë mes tensioneve të vazhdueshme me Perëndimin për shkak të luftës në Ukrainë, ndërsa vendet e ASEAN-it ndjekin politikën e tyre të gjatë të balancimit të marrëdhënieve midis fuqive të mëdha, përfshirë Kinën, SHBA-në dhe Rusinë.

Sipas Sekretariatit të ASEAN-it, samiti do të përkujtojë 35-vjetorin e marrëdhënieve ASEAN-Rusi, të cilat u vendosën zyrtarisht në vitin 1991, pak para shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.

Gjatë tre dekadave të fundit, bashkëpunimi është zgjeruar nga dialogu politik në tregti, energji, siguri, arsim, menaxhim të fatkeqësive dhe shkëmbime midis njerëzve.

Marrëdhëniet midis Rusisë dhe ASEAN-it u ngritën në një Partneritet Strategjik në vitin 2018, duke reflektuar bashkëpunimin në rritje midis Moskës dhe bllokut 10-anëtarësh të Azisë Juglindore.

Takimi i Kazanit pritet të jetë takimi i nivelit më të lartë ASEAN-Rusi që nga fillimi i konfliktit të Ukrainës në vitin 2022, dhe një nga arritjet më të rëndësishme në partneritet që nga samiti i parë ASEAN-Rusi në Kuala Lumpur në vitin 2005.

Një samit i dytë përkujtimor u mbajt në qytetin turistik të Detit të Zi të Rusisë, Soçi, në vitin 2016 për të shënuar 20-vjetorin e marrëdhënieve të dialogut, ndërsa angazhimet pasuese janë zhvilluar përmes mekanizmave të udhëhequr nga ASEAN, duke përfshirë Samitin e Azisë Lindore dhe samitet ASEAN-Rusi të mbajtura në periferi të takimeve rajonale.

Pritjet nga samiti

Samiti pritet të mbledhë së bashku udhëheqës ose përfaqësues të lartë nga të gjitha shtetet anëtare të ASEAN-it — Brunei, Kamboxhia, Indonezia, Laosi, Malajzia, Mianmari, Filipinet, Singapori, Tajlanda dhe Vietnami — së bashku me Sekretarin e Përgjithshëm të ASEAN-it, Kao Kim Hourn.

Disa pjesëmarrës pritet të bëjnë vizitat e tyre të para në Rusi që kur Moska nisi operacionin e saj ushtarak në shkallë të plotë në Ukrainë më shumë se katër vjet më parë, duke nënvizuar rëndësinë që Rusia i kushton forcimit të lidhjeve me partnerët jo-perëndimorë, pavarësisht sanksioneve të vazhdueshme perëndimore dhe presionit diplomatik.

Takimi vjen gjithashtu në një kohë kur tensionet gjeopolitike globale vazhdojnë të rriten.

Diskutimet pritet të mbulojnë zhvillimet ndërkombëtare dhe rajonale, duke përfshirë konfliktin në Ukrainë, luftën në Gaza, përshkallëzimin e konfrontimit midis Izraelit dhe Iranit, sigurinë detare dhe zhvillimet në Indo-Paqësor.

ASEAN tradicionalisht ka shmangur marrjen e qëndrimeve të unifikuara në konfliktet midis fuqive të mëdha, duke preferuar dialogun dhe neutralitetin. Ndërsa shumica e anëtarëve të ASEAN mbështetën rezolutat e OKB-së që pohonin sovranitetin e Ukrainës, blloku ka ruajtur angazhimin me Rusinë përmes kornizave të tij shumëpalëshe.

Bashkëpunimi ekonomik pritet të dominojë agjendën.

Tregtia midis Rusisë dhe ASEAN-it është rritur vazhdimisht gjatë dekadës së fundit, pavarësisht ndërprerjeve të shkaktuara nga pandemia COVID, sanksionet dhe tensionet gjeopolitike.

Sipas të dhënave të ASEAN-it dhe Rusisë, tregtia dypalëshe në përgjithësi ka mbetur mbi 20 miliardë dollarë në vit vitet e fundit, duke mbuluar produktet energjetike, mallrat bujqësore, plehrat, makineritë, metalet dhe mallrat e prodhuara.

Rusia e ka parë gjithnjë e më shumë Azinë Juglindore si një destinacion kyç për diversifikimin e tregtisë, ndërsa lidhjet e saj ekonomike me Evropën janë tkurrur pas luftës në Ukrainë.

Ndërkohë, ekonomitë e ASEAN-it janë përpjekur të ruajnë aksesin në energjinë, plehrat dhe lëndët e para ruse, duke zgjeruar njëkohësisht mundësitë e investimit.

Rend dite për diskutim

Siguria energjetike pritet të marrë vëmendje të veçantë për shkak të paqëndrueshmërisë në tregjet globale të shkaktuara nga konfliktet në Evropën Lindore dhe Lindjen e Mesme.

Rusia mbetet një nga eksportuesit më të mëdhenj në botë të naftës, gazit natyror dhe teknologjisë bërthamore, ndërsa disa anëtarë të ASEAN-it po eksplorojnë bashkëpunimin e zgjeruar në infrastrukturën energjetike, zhvillimin e naftës dhe gazit dhe projektet bërthamore civile.

Siguria ushqimore ka të ngjarë të zërë një vend të spikatur gjithashtu, me Rusinë që mbetet një furnizuese kryesore globale e grurit, plehrave dhe produkteve të tjera bujqësore që janë të rëndësishme për shumë ekonomi të Azisë Juglindore.

Samiti pritet të miratojë një plan të ri për bashkëpunim që mbulon dekadën e ardhshme, duke u përqendruar në tregti, transformim dixhital, lidhshmëri, shkencë dhe teknologji, zhvillim të qëndrueshëm, arsim dhe turizëm.

Për Moskën, takimi përfaqëson një hap tjetër në strategjinë e saj më të gjerë të "kthimit drejt Lindjes", e cila është përshpejtuar që nga viti 2022, ndërsa Rusia kërkon të forcojë partneritetet ekonomike dhe politike në të gjithë Azinë.

Për ASEAN-in, samiti pasqyron angazhimin e bllokut për të ruajtur autonominë strategjike duke angazhuar të gjitha fuqitë e mëdha, duke shmangur njëkohësisht përafrimin me ndonjë kamp të vetëm gjeopolitik./ AA.