CNN: Trump ndalon planin e ushtrisë amerikane për të sekuestruar me forcë uraniumin e Iranit

Gjenerali më i lartë i SHBA-së bëri një vizitë sekrete dhe të nxituar në selinë e Komandës Qendrore të SHBA-së në Florida në fund të muajit të kaluar për t'u informuar personalisht mbi planet e ushtrisë amerikane për të dërguar trupa tokësore në Iran për të sekuestruar me forcë uraniumin e tij të pasuruar shumë, përbërësin kyç të nevojshëm për të prodhuar një armë bërthamore, thanë për CNN dy burime të njohura me çështjen.

Informimet ishin aq urgjente dhe të ndjeshme saqë e detyruan Gjeneralin Dan Caine, Kryetarin e Shefave të Përbashkët të Shtabit, të nxitonte nga një takim i zyrtarëve të lartë të NATO-s në Bruksel përtej Atlantikut në Tampa të Floridës, më 19 maj, thanë burimet. Natyra e nivelit të lartë dhe urgjente e informimeve nënvizon se sa afër ishte administrata për të miratuar operacionin tokësor me rrezik të lartë, thanë burimet.

Një zëdhënës i Shtabit të Përbashkët nuk pranoi të komentojë, në lidhje me përgatitjet për një operacion të mundshëm.

Më pas, Caine e informoi Presidentin Donald Trump mbi opsionet për një operacion të tillë, tha një nga burimet.

Por Trump ndaloi së foluri pasi u paralajmërua se kjo ka të ngjarë të shkaktojë hakmarrje të ashpër iraniane, duke e zgjatur luftën dhe duke e zhytur ekonominë globale në trazira të mëtejshme, thanë burimet. Trump gjithashtu ka shprehur shqetësim në lidhje me potencialin për një numër të konsiderueshëm viktimash amerikane, sipas burimeve të njohura me çështjen.

Planifikimi i avancuar për operacionin erdhi mes deklaratave të përsëritura nga Trump se SHBA-të dhe Irani po i afroheshin një marrëveshjeje për të hapur Ngushticën e Hormuzit dhe për të përfunduar negociatat mbi programin bërthamor të Iranit. Të enjten, Trump tha se SHBA-të dhe Irani së shpejti do të nënshkruanin një marrëveshje, potencialisht gjatë fundjavës.

Por diskutimet rreth dërgimit të trupave tokësore në Iran vetëm muajin e kaluar, tregojnë se sa afër kanë qenë SHBA-të me përshkallëzimin masiv të konfliktit.

“Shumë rrezik”, tha një nga burimet e njohura me planet për operacionin e mundshëm ushtarak, duke shtuar se nuk ishte për t’u habitur që Trump vendosi të mos i jepte dritën jeshile ushtrisë muajin e kaluar.

Teherani gjithashtu ka qenë duke komplotuar një “opsion bërthamor” ekonomik nëse negociatat me SHBA-në dështojnë dhe lufta rifillon, thanë për CNN tre persona të njohur me çështjen: duke i detyruar Huthët, forcën kryesore të përfaqësuesit të iranianëve në Jemen, të mbyllin ngushticën Bab-al-Mandab - një rrugë ujore kyçe dhe pikë kyçe tregtare globale që ka shërbyer si një litar shpëtimi për transportin detar si hyrje në Detin e Kuq mes mbylljes disamujore të Ngushticës së Hormuzit nga Irani.

Një zyrtar i lartë i administratës iu përgjigj një kërkese për koment nga CNN të premten me një listë kushtesh, që Irani dyshohet se kishte rënë dakord si pjesë e negociatave, duke përfshirë shkatërrimin dhe largimin e materialit të tij bërthamor, çmontimin e programit të tij bërthamor, hapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe ndalimin e financimit të grupeve terroriste të ndërmjetësuara nga Irani - dhe vetëm më pas do të merrte lehtësim nga sanksionet.

Versioni i Iranit për atë që ka rënë dakord është shumë i ndryshëm, sipas medias shtetërore iraniane, e cila tha se Irani nuk do të angazhohej për të hequr dorë nga menaxhimi i Ngushticës së Hormuzit dhe se çdo marrëveshje kërkonte lirimin e menjëhershëm të 24 miliardë dollarëve nga fondet e ngrira të Iranit.

Uraniumi i Iranit

Sigurimi i uraniumit të pasuruar shumë të Iranit shquhet si një nga objektivat kryesore të Trump, i cili nuk është arritur deri më sot, as nëpërmjet negociatave, as nëpërmjet forcës ushtarake.

Ndërsa Trump e ka përmendur vazhdimisht mundësinë që SHBA-të të hyjnë dhe të sekuestrojnë me forcë uraniumin, ai ka ngurruar të ecë përpara me një operacion që mund të rezultojë në një numër të madh viktimash amerikane - diçka që ai është skeptik se populli amerikan do ta mbështeste.

Duke folur për Fox News rreth një opsioni tjetër të mundshëm ushtarak amerikan që ka të ngjarë të çojë në viktima të shumta - marrja e kontrollit të qendrës iraniane të eksportit të naftës në ishullin Kharg - Trump tha të enjten se "nuk e di nëse Amerika ka guximin për këtë".

Pavarësisht rreziqeve, një mision për të sekuestruar uraniumin e pasuruar të Iranit - veçanërisht 970 paundët që ai e ka përqendruar shumë në një gradë pothuajse të përshtatshme për armë - nuk është hequr plotësisht nga tavolina.

Zhgënjimi i Trumpit është rritur, ndërsa Irani ka ngecur në angazhimin për një marrëveshje që do ta shihte vendin të bënte lëshime të rëndësishme në programin e tij bërthamor, duke përfshirë heqjen dorë vullnetarisht nga rezervat e uraniumit të pasuruar në mënyrë të lartë. Këto rezerva janë të shpërndara në disa objekte bërthamore iraniane, kryesisht në komplekset Isfahan, Natanz dhe Fordow, dhe të varrosura thellë brenda tuneleve, thanë burime për CNN.

Ekspertët bërthamorë kanë shprehur skepticizëm se një operacion ushtarak amerikan mund të gjejë dhe verifikojë të gjithë uraniumin, e aq më pak ta heqë atë në mënyrë të sigurt dhe të plotë në kushte armiqësore. Sipas CNN, besohet se materiali mbetet në formë gazi, siç ishte në kohën e verifikimit të fundit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike në qershor 2025.

Irani i mbylli inspektorët ndërkombëtarë bërthamorë muajin pasardhës, pas sulmeve ajrore të përbashkëta SHBA-Izrael mbi objektet e tij. Këto sulme dëmtuan objektet bërthamore, por nuk shkatërruan të gjithë materialin bërthamor, duke e lënë atë në tunele nëntokësore, raportoi CNN.

Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Mariano Grossi, paralajmëroi në një intervistë të kohëve të fundit se rezervat ekzistuese mund t'i lejojnë Iranit të ndërtojë deri në 10 bomba bërthamore, nëse vendos ta shndërrojë programin e tij në armë.

Komuniteti i inteligjencës amerikane është gjithashtu i bindur se e di se ku ndodhet e gjithë kjo, kryesisht falë mbikëqyrjes së vazhdueshme nga lart, sipas dy burimeve. Përveç uraniumit të pasuruar shumë, Irani ka rezerva të konsiderueshme të materialit me cilësi të ulët që mund të shndërrohet në një "bombë të ndyrë" të aftë të shkaktojë dëme të konsiderueshme, sipas burimeve të shumta të informuara mbi këtë çështje. Deri më tani, negociatat janë përqendruar në uraniumin e pasuruar shumë, i cili është më afër gradës së armëve.

Sigurimi fizik i uraniumit do të kërkonte një forcë të konsiderueshme tokësore amerikane, duke përfshirë qindra operatorë specialë, raportoi CNN.

«Do të ishte jashtëzakonisht e vështirë të peshkonim nëpër ato tunele dhe të gjitha fuçitë», tha një burim. «Do të na duhej të krijonim një prani masive. Në thelb, do të na duhej të pushtonim».

Komandantët ushtarakë amerikanë kanë përcaktuar se një operacion i tillë do të binte midis "Lartë deri në Ekstrem" në "Nivelin e Pranueshëm të Rrezikut" për forcat e operacioneve speciale, sipas një burimi të njohur me udhëzimet, që do të thotë se misioni mund të rezultojë në një numër të konsiderueshëm viktimash amerikane, edhe nëse kryhet me sukses.

Një zyrtar i lartë i administratës pranoi të premten se heqja e uraniumit të pasuruar shumë, edhe nëse Irani pranon ta lejojë këtë të ndodhë, do të jetë sfiduese - dhe detajet teknike ende nuk janë përpunuar.

“Iranianët zotohen të shkatërrojnë dhe largojnë materialin e pasuruar, por si e bëjnë këtë? Do të duhet pak kohë për ta kuptuar”, tha zyrtari. “Kjo është një lëndë shumë e djegshme, shumë e paqëndrueshme. Ne nuk do të shkojmë atje poshtë me një ekskavator dhe një djalë me një çantë shpine dhe të fillojmë ta nxjerrim jashtë.”

Rreziqet e reagimit iranian

Nëse do të niste një operacion tokësor për kapjen e uraniumit, rreziku i dëmit ekonomik nga mbyllja e ngushticës Bab-al-Mandab, një nga pasojat për të cilat kanë paralajmëruar vlerësimet e inteligjencës, mund të ishte katastrofik për ekonominë botërore.

Një burim i njohur me vlerësimet e fundit të inteligjencës amerikane i tha CNN-së se është e dukshme që Huthit nuk kanë rinisur sulme në shkallë të gjerë kundër anijeve amerikane ose të tjera evropiane, por kanë thënë se çdo anije me flamur ose në pronësi të Izraelit është e lejuar. Zgjerimi i fushëveprimit të objektivave të mundshëm përtej anijeve izraelite do të përfaqësonte një përshkallëzim serioz, vuri në dukje burimi.

Iranianët janë përmbajtur vetëm deri më tani nga rekrutimi i Houthi-ve për të ndërmarrë atë hap, thanë burimet, sepse e dinë se kjo mund të prishë bisedimet e vazhdueshme të paqes.

Por kjo mbetet një kartë që Irani mund ta luajë nëse përpjekjet për një marrëveshje dështojnë dhe SHBA-të rifillojnë operacionet e plota luftarake - diçka që Trump ka qenë i kujdesshëm ta bëjë.

Ushtria e përhershme e Iranit është dobësuar ndjeshëm, kështu që rreziku më i madh për trupat amerikane nëse Trump urdhëron një operacion për nxjerrjen e uraniumit, ka të ngjarë të jenë tunelet me kurthe ku ruhet materiali, si dhe raketat tokë-ajër dhe raketat nga supi, tha burimi. Irani gjithashtu mban një përqindje të konsiderueshme të rezervave të tij të dronëve dhe raketave balistike, raportoi CNN.

Caine dhe udhëheqës të tjerë ushtarakë kanë ngritur më parë shqetësime në lidhje me shkallën, kompleksitetin dhe potencialin për viktima amerikane që mund të vijnë si pasojë e një operacioni të zgjatur ushtarak kundër Iranit. Ai dhe të tjerë brenda Pentagonit paralajmëruan gjithashtu, përpara se SHBA-të të nisnin luftën e tyre kundër Iranit, se një fushatë ushtarake e zgjatur do të ndikonte ndjeshëm në rezervat e armëve të SHBA-së dhe në gatishmërinë ushtarake.

Pavarësisht komenteve të kaluara të Trump në lidhje me marrjen e uraniumit, ai e hodhi poshtë këtë mundësi të enjten në komentet nga Zyra Ovale.

"Askush nuk po i afrohet sepse është varrosur nën një mal", tha Trump./ CNN.