Pse po bie lindshmëria? Dy studime të reja fajësojnë telefonat inteligjentë
Ndërsa qeveritë në mbarë botën po përpiqen të gjejnë mënyra për të ndaluar rënien e lindshmërisë, dy studime të reja amerikane sugjerojnë se një faktor i rëndësishëm mund të jetë anashkaluar: telefoni inteligjent.
Një studim i publikuar nga NationalBureauofEconomicResearch shqyrtoi pse normat e lindshmërisë në SHBA kanë rënë me 22% që nga viti 2007. Për shumë kohë, ekspertët ia atribuuan këtë rënie krizës financiare të vitit 2008, por edhe pasi ekonomia u rimëkëmb, lindjet nuk u rikthyen në nivelet e mëparshme.
Ekonomistja CaitlinMyers dhe studenti i saj EzekielHooper testuan hipotezën se telefonat inteligjentë, të cilët u përhapën pas daljes së iPhone-it të parë në vitin 2007, mund të kenë ndikuar në këtë prirje.
Duke krahasuar qarqet amerikane me mbulim të lartë dhe të ulët të rrjetit AT&T, studiuesit zbuluan se qasja në iPhone lidhej me një ulje të lindjeve prej 4,5%–8% te grupmosha 15–19 vjeç dhe 3,2%–6,6% te grupmosha 20–24 vjeç. U vunë re gjithashtu rënie më të vogla edhe te gratë më të moshuara.
Sipas autorëve, telefonat inteligjentë nuk janë shkaku i vetëm, por kanë luajtur një rol të rëndësishëm duke ndryshuar mënyrën se si njerëzit ndërveprojnë. Me përhapjen e tyre, koha e kaluar me miqtë ballë për ballë dhe aktiviteti seksual ranë ndjeshëm, ndërsa konsumi i pornografisë u rrit.
Një studim tjetër nga UniversityofCincinnati analizoi të dhëna nga 128 vende dhe arriti në një përfundim të ngjashëm. Studiuesit zbuluan se rënia e lindshmërisë u përshpejtua pasi telefonat inteligjentë u bënë gjerësisht të disponueshëm, pavarësisht dallimeve në kulturë, ekonomi apo sistemet shëndetësore.
Megjithatë, disa akademikë mbeten skeptikë, duke theksuar se lindjet te adoleshentët në SHBA kishin filluar të binin që në vitet 1990, shumë përpara shfaqjes së telefonave inteligjentë.
Rënia e lindshmërisë mbetet një sfidë globale. SHBA, Kina, Japonia dhe Koreja e Jugut përballen me popullsi në plakje dhe mungesë të fuqisë punëtore, ndërsa edhe vende me të ardhura të mesme si India dhe Brazili po përjetojnë rënie të shpejtë të lindjeve. /NYT – Syri.net