‘El Niño është këtu’/ Shkencëtarët: Do të jetë i madh, i keq dhe i kushtueshëm me nxehtësi, përmbytje, thatësira dhe zjarre

El Niño, agjenti kaotik i klimës së natyrës, është formuar në një Oqean Paqësor të ngrohur dhe pritet të rritet në një forcë historike, njoftuan meteorologët të enjten.

Ekspertët thanë se El Niño, një cikël natyror ngrohjeje, do ta ngrohë më tej globin që tashmë po ngrohet edhe nga ndotja nga lëndët djegëse fosile dhe ka të ngjarë të përshpejtojë motin ekstrem në të gjithë planetin. Meteorologët parashikojnë se do të rivalizojë - ose tejkalojë - një rekord El Niño që filloi në vitin 1997 dhe ndihmoi në shkaktimin e miliarda dollarëve në dëme nga valët e të nxehtit, përmbytjet, thatësirat, tornadot dhe zjarret.

Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së konfirmoi zyrtarisht ekzistencën e El Niños, i cili është një ngrohje e Paqësorit pranë ekuatorit që ndikon në modelet e motit në të gjithë globin. Njoftimi i NOAA-s tha se ka një shans prej 63% që El Niño të bëhet aq intensiv këtë fund të vjeshtës dhe fillim të dimrit, saqë "do të renditej ndër ngjarjet më të mëdha të El Niños në të dhënat historike që nga viti 1950".

Ujërat e ngrohta dhe të thella të një El Niño ndikojnë në modelet e motit, duke sjellë “shumë nxehtësi shtesë në sipërfaqe, duke nxitur shumë ngjarje ekstreme për shumë vende anembanë botës”, tha shkencëtarja e klimës në Universitetin Clark, Abby Frazier.

Ajo tha se, veçanërisht në Paqësor, "mund të bëhet shumë shpejt e keqe".

Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres e përshkroi El Nino si një "paralajmërim urgjent klimatik".

“Kushtet e El Niños do t’i hedhin benzinë ​​zjarrit, një bote që po ngrohet”, tha Guterres në një videomesazh.

Ndikimet e El Niños sjellin fitues dhe humbës

Efektet e modelit të motit ndryshojnë sipas rajonit. El Niño shpesh e zbeh - por nuk e eliminon - aktivitetin e sezonit të uraganeve në Atlantik, por e rrit atë në Paqësor. Pra, ndërsa brigjet lindore të SHBA-së dhe të Gjirit mund të marrin një pushim, Hawaii dhe ishujt e tjerë janë më në rrezik, tha Frazier.

Lindja e Mesme e goditur nga thatësira mund të përfitojë, thanë shkencëtarët e klimës. Vende të tjera po përballen me më shumë rrezik. Pjesë të Amerikës së Jugut perëndimore - ku El Niño-t e parë u vunë re dekada më parë - shpesh kanë shira të rrëmbyeshëm dhe përmbytje, së bashku me një verë shumë të ngrohtë. India përballet me valë më të forta të nxehtësisë, ndërsa thatësira, zjarret dhe nxehtësia kërcënojnë Australinë.

Afrika Verilindore ka të ngjarë të përballet me mot të ashpër, nga thatësira intensive deri në shira të rrezikshëm të rrëmbyeshëm, tha shkencëtari i klimës në Universitetin e Kolumbias dhe eksperti i El Niños, Muhammad Azhar Ehsan.

Në SHBA, El Niños mund të shkaktojnë stuhi më intensive me reshje më të dendura shiu në Jug, por ato gjithashtu kanë tendencë të sjellin përfitime në përgjithësi për industrinë bujqësore të SHBA-së, tha Jon Gottschalck, shefi i degës operative në Qendrën e Parashikimit të Klimës të NOAA-s.

Michael Ferrari, meteorolog dhe drejtues i kërkimit në firmën e kërkimit të investimeve Moby, tha se kushtet për drithërat dhe farat, veçanërisht sojat, duken të favorshme në 18 shtete kryesore ku kultivohen, por janë më të përziera kur bëhet fjalë për produktet e qumështit dhe bagëtinë.

Malet Shkëmbore Veriore dhe Jugperëndimi — ku ka një thatësirë ​​dëbore "të jashtëzakonshme" — mund të kenë shira të fortë verorë, tha Gottschalck. Efekti më i madh në SHBA është shpesh në dimër, kur jugu mund të bëhet më i lagësht dhe Veriperëndimi i Paqësorit më i ngrohtë dhe më i thatë.

Por në përgjithësi, temperaturat e ngritura nga modeli i motit mund të pengojnë rritjen ekonomike amerikane, tha ekonomisti i klimës në Stanford, Marshall Burke. Disa shkencëtarë të klimës parashikojnë se viti 2027 do të jetë viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë, për shkak të efekteve të vonuara të këtij El Niño, i cili pritet të arrijë kulmin në vjeshtë ose dimër.

“Kemi prova mjaft të qarta se ekonomia amerikane rritet më ngadalë kur temperaturat janë mbi normalen”, tha Burke.

Shenja të forta të hershme

Ekstremet e motit të shkaktuara nga një El Nino, varen gjithashtu nga koha kur zhvillohet.

Zakonisht El Niño formohen në verë, arrijnë kulmin në fund të vjeshtës ose në fillim të dimrit dhe zhduken pranverën tjetër, thanë shkencëtarët.

Megjithatë, ekipi i Ehsan parashikon që ky El Niño do të arrijë kulmin një ose dy muaj më herët, bazuar në shenjat e hershme të forta nga javët e fundit. Shkencëtari i klimës në Universitetin Princeton, Gabriel Vecchi, tha se El Niñot e mëdhenj si këta kanë tendencë të zgjasin më shumë.

Indikacionet e hershme - duke përfshirë ujin më të ngrohtë që shtyn drejt sipërfaqes së Paqësorit - kanë qenë aq të forta dhe të dukshme, saqë të gjithë parashikuesit kanë parashikuar të njëjtin El Niño ultra të fortë, tha Vecchi, duke shtuar se parashikimet për El Niñon shpesh janë kudo në këtë kohë të vitit.

Shkencëtarët parashikojnë El Niño më të fortë ndërsa bota ngrohet nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit, thanë Frazier dhe të tjerë. Por ajo tha se është shumë herët për të thënë nëse ky El Niño është pjesë e kësaj.

Edhe para se të formohej zyrtarisht, ky El Nino ka marrë nofka që variojnë nga "super" deri te "Godzilla".

"Në vend që të frikësohemi, mund t'u kërkojmë njerëzve të jenë të përgatitur", tha Ehsan i Kolumbisë./ AP.