Arkivohet hetimi për masakrat mafioze 1993, reagon Meloni: U rrëzuan 30 vite dyshime ndaj Berlusconit

Nga Alba Kepi

Kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, ka reaguar pas vendimit të Gjykatës së Firences për të arkivuar hetimin mbi të ashtuquajturit “mandantë të fshehtë” të masakrave mafioze të vitit 1993, një çështje që për më shumë se tre dekada ka qëndruar në qendër të debateve politike dhe gjyqësore në Itali. Sipas Melonit, vendimi konfirmon përfundimisht mungesën e çdo lidhjeje mes Silvio Berlusconi dhe organizatës mafioze Cosa Nostra.  

Në deklaratën e saj, Meloni theksoi se “pas dekadash hetimesh dhe procesesh, mbyllet edhe kapitulli i fundit me të vetmin përfundim të mundshëm: mungesa absolute e marrëdhënieve midis Berlusconit dhe krimit të organizuar”. Ajo shtoi se për tridhjetë vjet, jo vetëm Berlusconi, por edhe miliona votues të qendrës së djathtë italiane, janë përballur me dyshime se mbështetja e tyre politike mund të ishte e lidhur me interesa mafioze.  

Çfarë janë masakrat mafioze të vitit 1993?

Ngjarjet lidhen me strategjinë terroriste të Cosa Nostras pas arrestimit të bosit mafioz Salvatore Riina në janar 1993. Mafia nisi një seri atentatesh me bomba në qytete të ndryshme italiane, me qëllim ushtrimin e presionit ndaj shtetit italian.

Ndër sulmet më të rënda ishin:

Sulmi në Via dei Georgofili në Firence më 27 maj 1993, ku humbën jetën pesë persona dhe u dëmtua rëndë zona pranë Galerisë së Uffizit.
Shpërthimi në Via Palestro në Milano më 27 korrik 1993, me pesë viktima.
Bombat pranë kishave San Giovanni in Laterano dhe San Giorgio al Velabro në Romë. 
Tentativa për atentat në Stadiumin Olimpik të Romës në fund të vitit 1993.  

Për këto masakra janë dënuar drejtues të lartë të Cosa Nostras, përfshirë figura si Bernardo Provenzano, Leoluca Bagarella dhe Matteo Messina Denaro.  

Pse u hetuan Berlusconi dhe Dell’Utri?

Që nga mesi i viteve ’90, prokurorët e Firences nisën një linjë të veçantë hetimi për të zbuluar nëse pas sulmeve mafioze fshiheshin edhe figura politike ose ekonomike, të cilat mund të kishin përfituar nga klima e terrorit që mbizotëronte në Itali.  

Në qendër të dyshimeve përfunduan Berlusconi dhe bashkëpunëtori i tij i ngushtë, Marcello Dell’Utri. Sipas hipotezës hetimore, fushata e bombave mund të kishte ndihmuar ngritjen politike të partisë së re Forza Italia, e themeluar nga Berlusconi në vitin 1994. Hetuesit dyshonin se Dell’Utri mund të kishte luajtur rol ndërmjetësues me eksponentë mafiozë, veçanërisht me bosin Giuseppe Graviano.  

Megjithatë, gjatë viteve hetimet u mbështetën kryesisht në deklarata të bashkëpunëtorëve të drejtësisë (pentitëve) dhe nuk arritën të prodhonin prova të drejtpërdrejta që të vërtetonin përfshirjen e Berlusconit në strategjinë mafioze.  

Vendimi i Gjykatës së Firences

Gjyqtarja për hetimet paraprake, Patrizia Martucci, vendosi arkivimin e procedimit, duke argumentuar se mungojnë elementë konkretë që të provojnë kontakte ose marrëdhënie të drejtpërdrejta midis Cosa Nostras dhe Berlusconit, apo rrjedhimisht Dell’Utrit. Dekreti i arkivimit është firmosur më 15 janar 2026 dhe përbën arkivimin e gjashtë të kësaj piste hetimore në rreth 30 vjet.  

Reagimet politike

Pas publikimit të vendimit, vajza e ish-kryeministrit, Marina Berlusconi, deklaroi se për tre dekada ndaj babait të saj dhe Dell’Utrit janë ngritur dyshime dhe akuza që në fund nuk u mbështetën nga prova konkrete. Ajo e cilësoi çështjen si një shembull të problemeve të sistemit gjyqësor italian.  

Nga ana e saj, Meloni e interpretoi arkivimin si një rehabilitim historik dhe politik të figurës së Berlusconit, themeluesit të qendrës së djathtë moderne italiane dhe katër herë kryeministër i vendit. Sipas saj, vendimet gjyqësore kanë “spastruar përfundimisht çdo hije dyshimi” mbi origjinën e mbështetjes politike që mori Berlusconi dhe forcat e djathta italiane gjatë viteve ’90 dhe më pas.  

Vendimi i Firences mbyll një nga hetimet më të gjata dhe më të diskutueshme në historinë e Italisë moderne, që prej vitit 1994 kërkonte të zbulonte nëse pas masakrave mafioze të viteve 1992-1993 fshiheshin edhe interesa politike jashtë organizatës mafioze. Pas gjashtë arkivimeve dhe mungesës së provave të reja, pista që lidhte Berlusconin me këto ngjarje konsiderohet tashmë e mbyllur nga drejtësia italiane.

Deklarata e Giorgia Meloni

Arkivimi i vendosur nga Gjykata e Firences në hetimin mbi autorët e dyshuar të fshehtë të masakrave mafioze të vitit 1993 përbën një tjetër konfirmim të një të vërtete historike dhe gjyqësore të pakundërshtueshme: pas dekadash hetimesh dhe procesesh, mbyllet edhe ky kapitull i fundit me të vetmin përfundim të mundshëm, pra me mungesën absolute të çdo lidhjeje midis Silvio Berlusconi dhe krimit të organizuar.

Silvio Berlusconi ishte themeluesi i qendrës së djathtë italiane dhe katër herë Kryeministër. Për tridhjetë vjet, së bashku me të, një komunitet i tërë politik, i përbërë nga miliona italianë që shprehnin lirisht votën e tyre, është vënë padrejtësisht përballë dyshimit fyes se mbështetja e fituar në zgjedhje mbështetej në financime mafioze ose në mekanizma të paligjshëm. Faktet dhe vendimet gjyqësore e largojnë përfundimisht çdo hije dyshimi: ai dyshim nuk kishte bazë atëherë dhe nuk ka as sot.

Qendra e djathtë italiane nuk bazohet në paligjshmëri dhe nuk pranon që historia e saj të interpretohet përmes teorive që janë përgënjeshtruar vazhdimisht me kalimin e kohës. Me vendosmëri dhe krenari, unë mbroj rolin politik dhe institucional të këtij komuniteti: qendra e djathtë është, dhe ka qenë gjithmonë, një forcë e ligjshmërisë dhe në mbrojtje të ligjshmërisë në Itali.