A po distancohet Armenia nga ish-mbrojtësi i saj, Rusia?

Një këngë dashurie, sigurisht. Presidenti francez Emmanuel këndoi "La Bohème" drejtpërdrejt në banketin shtetëror gjatë takimit të Komunitetit Politik Evropian në Jerevan në fillim të majit. Kryeministri armen Nikol Pashinyan mbajti ritmin e baterisë për këngën e Charles Aznavour, kansonierit të madh me prejardhje armene. Fatkeqësisht, dashuria e sapolindur midis BE-së dhe Armenisë, nuk është gjithmonë aq harmonike sa ishte atë mbrëmje.

Zgjedhjet do të mbahen në Armeni më 7 qershor dhe vendi është i ndarë midis lidhjeve më të ngushta me BE-në dhe Rusisë. Sipas sondazheve, partia Pakti Civil i aktivistit pro-BE Pashinyan mbetet forca më e fortë. Megjithatë, Pashinyan po humbet mbështetje. Blloku opozitar Armenia e Fortë, i udhëhequr nga oligarku pro-rus Samvel Karapetyan, po fiton terren. Për BE-në, kundër Rusisë? Pashinyan zyrtarisht ndjek një strategji që ai e quan "diversifikim", duke synuar të ruajë lidhjet si me Rusinë ashtu edhe me Perëndimin.

Nagorno-Karabakh

Por një çështje tjetër po dominon fushatën zgjedhore: Nagorno-Karabaku, enklava armene që, sipas ligjit ndërkombëtar, i përket fqinjit të saj armiqësor, Azerbajxhanit. Për një kohë të gjatë, ishte një "konflikt i ngrirë", i harruar nga bota. Por lufta në Ukrainë ndryshoi peizazhin politik global. Rusia, tradicionalisht mbrojtëse e Armenisë, tani kishte nevojë për marrëdhënie të mira me Azerbajxhanin për të krijuar rrugë tregtare drejt Iranit dhe Turqisë. Dhe Rusia mbylli sytë. Luftimet për rajonin zgjatën vetëm 24 orë më 19 shtator 2023, përpara se ushtria e vogël e Nagorno-Karabakut t'u dorëzohej forcave superiore të Azerbajxhanit. Pashinyan kërkoi paqe me Azerbajxhanin, duke hequr dorë nga Nagorno-Karabaku - një veprim që tërhoqi kritika.

Por edhe kundërshtarët politikë të Pashinyanit janë nën presion. Komiteti Armen Kundër Korrupsionit, akuzon partinë Armenia e Fortë për manipulim zgjedhor. Ata pretendojnë se partia ofroi "mbështetje financiare falas për banorë të ndryshëm", që kishin të drejtë të votonin në zgjedhjet parlamentare më 7 qershor. Themeluesi i partisë Karapetyan është nën arrest shtëpiak për kritikat e tij ndaj Pashinyanit, një ndalim që u zgjat për herë të fundit në prill.

Refugjatët si konkurrencë

“Të gjithë përballen në një mënyrë ose në një tjetër me një qëndrim negativ ndaj refugjatëve nga Nagorno-Karabaku”, thotë Mariam, 25 vjeçe, për STANDARD. 19 shtatori 2023 është gdhendur në kujtesën e saj. Dita kur iu desh të largohej nga Nagorno-Karabaku. Familja e saj gjeti një apartament të vogël në Jerevan. Mariam ka gjetur punë, por mosbesimi i shumë armenëve mbetet. Ata kanë frikë nga konkurrenca në tregun e punës nga refugjatët, thotë ajo.

Ekonomia e Armenisë është nën presion për shkak të numrit të madh të refugjatëve nga Nagorno-Karabaku. A është BE-ja zgjidhja? Jerevani ende nuk ka paraqitur një kërkesë për anëtarësim. Një gjë është e qartë: anëtarësimi i shpejtë në BE është edhe më pak i mundshëm se ai i Ukrainës. Nëse afrimi me BE-në vazhdon, atëherë pasojat ekonomike do të pasojnë në mënyrë të pashmangshme, thotë parlamentari rus Andrei Lugovoi, i cili kërcënon me ndalime të mëtejshme të importit.

Ëndrra e një kthimi

Agjencia ruse për mbrojtjen e konsumatorit deklaroi se produktet e kompanive nuk i plotësonin "kërkesat e detyrueshme". Importi i gazit të lirë rus ishte më i rëndësishëm për Armeninë. Kjo mund të marrë fund, tha presidenti rus Vladimir Putin: "Një trajtim i tillë preferencial siç e kemi sot sigurisht që nuk do të ekzistojë më."

Mariam nga Nagorno-Karabaku nuk ëndërron për BE-në, as për Rusinë. Ajo dëshiron të kthehet në atdheun e saj. "Të gjithë refugjatët nga Nagorno-Karabaku jetojnë me ëndrrën e kthimit, por vetëm në kushtet aktuale", thotë ajo për STANDARD. "Një kthim nën udhëheqjen e Azerbajxhanit është i papranueshëm për ne. Ne nuk mundemi dhe nuk do të integrohemi në shoqërinë azerbajxhane."

Pashinyan kohët e fundit mori mbështetje nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump. Trump shkroi në Truth Social se Pashinyan është një "mik dhe udhëheqës i shkëlqyer"./ Der Standard.