Duke pritur si mysafirë Putinin dhe Trump-in, Kina dërgon një mesazh – tani është ajo në timon

Nga Alexander Korolev/

Ka qenë një javë e ngarkuar për Pekinin, me vizita njëra pas tjetrës nga liderët e Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë. Presidenti kinez Xi Jinping ka qenë i zënë me detyrat e mikpritjes, përshëndetjet me topa, mundësitë për foto dhe bisedimet e nivelit të lartë.

Secila vizitë ishte e rëndësishme në mënyrën e vet. Vizita shtetërore e presidentit amerikan Donald Trump ishte e para e tij në Pekin që nga viti 2017. Ajo erdhi në një moment marrëdhëniesh të tensionuara Kinë-SHBA, me SHBA-në në luftë në Lindjen e Mesme dhe politikën e saj të jashtme në një transformim të madh nën Trump-in.

Për Putinin, kjo ishte vizita e tij e 25-të zyrtare në Kinë. Udhëtimi synonte të forconte më tej afrimin strategjik Kinë–Rusi në mes të pasigurisë globale. Putini ishte gjithashtu i interesuar të siguronte vazhdimin e mbështetjes ekonomike dhe mbulesës diplomatike nga Kina, ndërsa lufta e tij me Ukrainën vazhdon pa pasur një fund të shpejtë.

Megjithëse koha e këtyre vizitave të njëpasnjëshme nuk duhet interpretuar me ekzagjerim, Moska thotë se nuk kishte "asnjë lidhje" mes tyre, ato zbulojnë një ndryshim më të thellë strukturor në politikën globale.

Vetëbesimi në rritje i Pekinit

Së pari, Shtetet e Bashkuara nuk janë më qartësisht vendi më i rëndësishëm në botëkuptimin strategjik të Kinës, dhe Pekini po tregohet gjithnjë e më i gatshëm ta shfaqë këtë.

Kjo u pa në mënyrën si Xi u soll dhe negocioi me Trump-in. Nga shtrëngimi disi i ftohtë i duarve deri te gjuha dominuese e trupit gjatë takimit, Xi dërgoi një mesazh: Uashingtoni ka një aftësi të kufizuar për të ndikuar mbi Pekinin.

Rezultatet modeste të samitit e përforcuan këtë dinamikë. Trump u largua nga Kina pa një marrëveshje formale, pa konferencë shtypi dhe pa një komunikatë të përbashkët. Po ashtu, nuk pati përparim as për Iranin dhe as për Tajvanin.

Ndërkohë, Putini u takua me "mikun e tij të mirë dhe të vjetër" Xi dhe u kthye me rreth 20 marrëveshje që varionin nga tregtia te teknologjia.

Momenti më i spikatur, në mos shqetësues, ishte përmendja nga Xi-së e "kurthit të Tukididit" gjatë takimit me Trump-in. Kjo është ideja se një fuqi në rritje në mënyrë të pashmangshme kërcënon një fuqi të vendosur, duke rrezikuar luftë.

Xi bëri një pyetje të drejtpërdrejtë:

A munden Kina dhe Shtetet e Bashkuara të kapërcejnë të ashtuquajturin "kurthi i Tukididit" dhe të krijojnë një model të ri për marrëdhëniet mes fuqive të mëdha?

Xi e ka përdorur këtë koncept edhe më parë, por këtë herë, duke qenë i drejtpërdrejtë, dha një paralajmërim: SHBA rrezikon të krijojë një krizë të madhe nëse vazhdon të mbështetet te një strategji frenimi për të kundërshtuar rritjen e Kinës.

Me pak fjalë, Pekini e përdori vizitën e Trump-it për të treguar vetëbesim, autonomi dhe faktin se Uashingtoni nuk është më i vetmi kryeqytet që ka rëndësi për Kinën.

Rusia ka një rol të ri për Pekinin

Së dyti, afrimi Kinë–Rusi është bërë më pak i barabartë, por ka fituar thellësi më të madhe strategjike. Dhe Pekini po e përdor atë për të ushtruar presion mbi udhëheqjen amerikane.

Gjatë një shëtitjeje private në kopsht në kompleksin shumë sekret Zhongnanhai javën e kaluar, Trump pyeti nëse Xi shpesh sjell liderë të tjerë botërorë aty. Xi u përgjigj se vizita të tilla janë "jashtëzakonisht të rralla", por shtoi se "Putini ka qenë këtu".

Leximi i thjeshtë i këtij shkëmbimi është se Xi po theksonte marrëdhënien e tij personale me Putinin. Por në kontekstin aktual gjeopolitik, kjo shërbeu edhe si një kujtesë e hollë për Trump-in se partneriteti "pa kufij" i Kinës me Rusinë nuk është thjesht retorikë. Pekini po sinjalizonte se Moska mbetet një partner strategjik i privilegjuar dhe se Kina ka alternativa.

Mesazhi më i thellë është ky: nëse Uashingtoni kërkon ta izolojë Kinën, Pekini mund të mbështetet edhe më shumë te marrëdhënia e tij me Moskën.

Kina nuk ka nevojë të ndihmojë Rusinë të "fitojë" në Ukrainë për ta bërë këtë të qartë. Ajo që ka rëndësi është se Pekini ka aftësinë, nëse dëshiron, të forcojë përpjekjen luftarake të Rusisë përmes bashkëpunimit ekonomik, diplomatik dhe afatgjatë në teknologji dhe energji. Ndikimi i Kinës tashmë shtrihet përtej Indo-Paqësorit dhe arrin në Europë në mënyra që Uashingtoni nuk mund t'i injorojë.

Megjithatë, Xi nuk i dha Putinit gjithçka që ai kërkonte gjatë takimit.

Me trazirat në Lindjen e Mesme që po kufizojnë aksesin e Kinës në naftë dhe gaz nga rajoni, Moska pa një mundësi për të shtyrë përpara një gazsjellës të ri, të quajtur Power of Siberia-2, për të sjellë gaz rus në Kinë.

Edhe pse Putini dhe Xi arritën një "mirëkuptim të përgjithshëm mbi parametrat" e projektit, nuk u nënshkrua një marrëveshje përfundimtare.

Kina tani është në timon

Së treti, Kina tani e sheh veten si nyja qendrore e politikës së fuqive të mëdha.

Për shumë dekada, Shtetet e Bashkuara qëndronin në majë të "trekëndëshit të madh", duke balancuar mes Kinës dhe Bashkimit Sovjetik e më pas Rusisë.

Sot, gjeometria është përmbysur. Si Trump-i ashtu edhe Putini u ndjenë të detyruar të shkonin në Pekin, për stabilizim, siguri dhe sinjalizim strategjik, edhe pse përballen me njëri-tjetrin gjetkë.

Kina nuk po luan diplomacinë trekëndore në kuptimin klasik. Nuk po përpiqet të vërë kundër njëri-tjetrit Uashingtonin dhe Moskën. Përkundrazi, po pozicionohet si qendra e sistemit: vendi ku duhet të kalojë diplomacia e fuqive të mëdha, edhe nëse rezultatet mbeten të pasigurta.

Kina nuk është në majë të këtij rendi sepse është më e forta ushtarakisht apo ekonomikisht, por sepse ka vetëbesimin për t'u përballur me SHBA-në dhe Rusinë sipas kushteve të saj.

Në këtë gjeometri të re, politika e fuqive të mëdha nuk rrotullohet më rreth Uashingtonit. Gjithnjë e më shumë, ajo kalon përmes Pekinit. / The Conversation – Syri.net