Nga Dritan Rexhepi te Ervin Mata: Dosja shqiptare e kokainës në Amerikën Latine

Arrestimi i fundit në Brazil i trafikantit të dyshuar shqiptar të drogës, Ervin Mata, është shembulli më i fundit se si ofruesit e shërbimeve kriminale me origjinë nga Ballkani operojnë në Amerikën Latine.

Mata, i cili u arrestua më 26 prill pranë São Paulos, akuzohet se shërbente si urë lidhëse mes furnitorëve të Amerikës së Jugut dhe blerësve europianë për një organizatë kriminale ballkanike që mbikëqyrte dërgesat e kokainës nga Brazili drejt Europës përmes porteve në vende si Spanja dhe Gjermania.

Mata është pjesë e një liste të gjatë trafikantësh ballkanikë që janë arrestuar ose vrarë në Amerikën Latine. Këta aktorë kriminalë — që vijnë nga vende si Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi, me histori mafiesh të fuqishme — janë kthyer në lojtarë kyç në trafikun e kokainës dhe skemat e pastrimit të parave në rajon.

Ndryshe nga grupet tradicionale kriminale të Amerikës Latine, të cilat ndërtojnë territore të kontrolluara prej tyre, kriminelët ballkanikë janë integruar në zinxhirin gjithnjë e më të fragmentuar të furnizimit me kokainë, duke menaxhuar rrugët, logjistikën dhe marrëdhëniet e nevojshme për transportimin e kokainës nga laboratorët në Ande drejt tregjeve në rritje të Europës.

Më poshtë shpjegohen rolet kryesore që mbushin aktorët kriminalë ballkanikë në rajon.

Të dërguarit

Grupet kriminale me origjinë nga Ballkani janë konsoliduar si porta kryesore të tregut europian të kokainës në rritje. Ata shpërndajnë kokainë në qytete në të gjithë kontinentin, duke furnizuar organizata lokale kriminale dhe blerës me shumicë.

Rrjetet kriminale ballkanike zakonisht janë të decentralizuara, të bazuara më shumë te lidhjet familjare dhe aleancat e biznesit sesa te anëtarësia në një grup specifik dhe lehtësisht të identifikueshëm kriminal. Për të negociuar marrëveshje, ata dërgojnë individë në vende prodhuese dhe eksportuese të drogës si Kolumbia, Ekuadori dhe Brazili, ku negociojnë marrëveshje me prodhuesit dhe bashkëpunojnë me grupet lokale që transportojnë dhe magazinojnë drogën. Këta të dërguar eliminojnë ndërmjetësit lokalë, duke rritur fitimet për organizatën e tyre. Mata, që autoritetet shqiptare besojnë se ka lidhje me një organizatë kriminale ballkanike, duket se ka qenë një prej këtyre figurave.

Por ka edhe të tjerë. Njëri prej tyre ishte Dritan Rexhepi, një kriminel shqiptar karriera e të cilit përfshinte arratisje nga burgjet në Itali dhe Belgjikë. Ai ishte një i dërguar i profilit të lartë për Kompania Bello, një rrjet shqiptar i përbërë nga 14 familje kriminale. Rexhepi u ndalua në Ekuador së bashku me një ngarkesë kokaine në vitin 2014, por vazhdoi të koordinonte dërgesat me grupet kriminale kolumbiane dhe ekuadoriane nga burgu deri në lirimin e tij në vitin 2021. Rexhepi u arrestua më pas në Turqi në vitin 2023 dhe aktualisht po përballet me gjyq në Shqipëri. Ndërsa Europol pretendoi se kishte çmontuar plotësisht Kompania Bello në vitin 2020, disa ish-anëtarë vazhdojnë të jenë lojtarë të rëndësishëm në trafikun e kokainës në Amerikën Latine.

Në një tjetër rast, Clan Farruku, një organizatë kriminale shqiptare e bazuar në lidhje familjare, koordinonte dërgesat e kokainës mes Ekuadorit dhe Spanjës. Ata dyshohet se dërgonin të dërguar në Ekuador për të bashkëpunuar me grupet ekuadoriane në eksportimin e kokainës. Njëri prej këtyre të dërguarve, Ergys Dashi, u vra në qytetin portual të Guayaquil në shkurt 2022, vetëm pak ditë pasi autoritetet spanjolle sekuestruan dy ton kokainë në Cádiz, që më vonë u lidhën me Clan Farruku.

Specialistët e pavarur të trafikut

Në raste të tjera, kriminelët ballkanikë në Amerikën Latine veprojnë në mënyrë të pavarur dhe oportuniste, duke shfrytëzuar aftësitë në biznes dhe lidhjet personale me prodhuesit, rrjetet lokale dhe blerësit me shumicë në Europë, në vend që të punojnë për llogari të një grupi specifik me bazë në Europë.

Dritan Gjika, një shqiptar që u zhvendos në Ekuador dhe më vonë mori shtetësinë ekuadoriane, ishte një prej këtyre trafikantëve të pavarur me ndikim. Gjika nuk kishte asnjë lidhje të provuar me ndonjë grup kriminal ballkanik. Në vend të kësaj, ai dyshohet se krijoi aleanca direkte me prodhues kolumbianë dhe bashkëpunoi me grupe ekuadoriane që transportonin, magazinonin dhe fshehnin kokainën në kontejnerë transporti në Guayaquil. Si mbulesë për aktivitetet e tij të trafikut, Gjika dyshohet se krijoi një rrjet kompanish legale eksporti që dërgonin produkte si bananet — një nga eksportet kryesore të Ekuadorit — drejt porteve europiane.

Sipas mesazheve të parë nga Organized Crime and Corruption Reporting Project, ndikimi i Gjikës shtrihej edhe në negociimin e çmimeve të dërgesave të kokainës në Europë me një sërë blerësish me shumicë në qytete portuale të kontinentit. Gjika u kap në qershor 2025 në Abu Dhabi dhe pret ekstradimin drejt Ekuadorit, ku kërkohet për akuza që lidhen me krimin e organizuar dhe korrupsionin.

Gjika nuk ishte i vetmi shqiptar në Ekuador që krijoi hapësirë në trafikun e kokainës si aktor i pavarur. Adriatik Tresa dhe Arbër Çekaj përdorën modele të ngjashme me atë të Gjikës, duke krijuar kompanitë e tyre të eksportit në Ekuador që shërbenin si mbulesë për trafikun e kokainës.

Të dy dyshohet se fshehnin kokainë në ngarkesa me banane drejt Europës. Tresa u vra me armë zjarri në një periferi të Guayaquil në vitin 2020, ndërsa Çekaj u arrestua në Gjermani në vitin 2018.

Ekspertët e krimit financiar

Qoftë të lidhur me një grup kriminal apo të pavarur, shumë aktorë kriminalë ballkanikë në Amerikën Latine janë specializuar në pastrimin e parave nga operacionet e tyre të trafikut të drogës ose nga puna për grupe lokale apo europiane.

Gjika, trafikanti i pavarur shqiptar, përdori kompanitë e tij fasadë për të pastruar mbi 31 milionë dollarë përmes sistemit financiar të Ekuadorit mes viteve 2015 dhe 2024, sipas prokurorëve.

Në nëntor 2025, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj 27 individëve dhe subjekteve të lidhura me një skemë pastrimi parash me bazë në Meksikë, e drejtuar nga familja kriminale shqiptare Hysa. Autoritetet amerikane pretendojnë se rrjeti — që operonte në bashkëpunim me Kartelin Sinaloa — pastronte para të drogës përmes kazinove dhe restoranteve luksoze në Sinaloa, Sonora dhe shtete të tjera meksikane.

Pastrimi i parave ishte gjithashtu një aktivitet kyç kriminal për shtetasin serb Jezdimir Srdan, i cili, pasi siguroi një lirim të parakohshëm kontrovers nga burgu në Ekuador për akuza trafiku droge në vitin 2018, u rikap në vitin 2024 dhe u dënua me 10 vite burg për pastrim parash./ InSight Crime/