Ligji i ri/ Aktivistët paralajmërojnë se talebanët po 'legjitimojnë martesën e fëmijëve'!

Deri në 70% të vajzave mund të jenë në martesa të hershme ose të detyruara, por ligji tani e bën të pamundur divorcin nëse burrat nuk janë dakord.

Martesa e fëmijëve duket se është njohur ligjërisht për herë të parë nga talebanët në Afganistan, pasi aktivistët thonë se ligjet e reja “të turpshme” e bëjnë pothuajse të pamundur që vajzat dhe gratë e reja të kërkojnë divorc kundër vullnetit të burrave të tyre.

Nuk ka statistika zyrtare mbi martesat e detyruara dhe ato nën moshë në Afganistan, por aktivistët thonë se kjo shifër është rritur me një ritëm alarmues vitet e fundit, për shkak të ndalimit të vajzave në arsim pas moshës 11 vjeç.

Një vlerësim joformal sugjeroi që, që kur talebanët ua kishin ndaluar arsimimin, rreth 70% ishin detyruar të martoheshin herët ose me forcë, dhe se 66% e këtyre martesave përfshinin vajza nën moshën 18 vjeç.

Nuk ka ndalim për martesën e fëmijëve në Afganistan nën sundimin e talebanëve, por një ligj i ri mbi divorcin i miratuar javën e kaluar duket se sugjeron që një vajzë që më vonë thotë se është martuar kundër vullnetit të saj, nuk do të lejohet të divorcohet nëse burri i saj nuk është dakord.

Ligji i ri duket gjithashtu se sugjeron që një grua nuk mund të divorcohet nga burri i saj, vetëm për shkak të mungesës së tij ose mosdhënies së mbështetjes financiare.

Këtë javë janë raportuar demonstrata kundër ligjit të ri në kryeqytetin e Afganistanit, Kabul, me disa lëvizje për të drejtat e grave që e kanë dënuar ligjin si një formë të dhunës sistemike kundër grave dhe fëmijëve.

Një aktiviste, Fatima, tha: “Pas lëshimit të qindra dekreteve kundër grave, talebanët tani po përpiqen të institucionalizojnë martesën e fëmijëve brenda strukturës formale ligjore.”

"Në vend që të garantojnë siguri dhe drejtësi, talebanët janë të zënë me lëshimin e dekreteve të turpshme mizogjiniste dhe shtypjen e lirive njerëzore."

Misioni i Ndihmës i OKB-së në Afganistan (UNAMA) shprehu gjithashtu shqetësim në lidhje me legjislacionin. “Dekreti, i cili kodifikon parimet që rregullojnë ndarjen e bashkëshortëve, përfaqëson një hap tjetër në erozionin e të drejtave të grave dhe vajzave afgane, dhe thellon më tej diskriminimin sistemik në ligj dhe praktikë.”

Georgette Gagnon e UNAMA-s tha se ligji i ri ishte “pjesë e një trajektoreje më të gjerë dhe thellësisht shqetësuese në të cilën të drejtat e grave dhe vajzave afgane po gërryhen… [ai] rrënjos një sistem në të cilin grave dhe vajzave afgane u mohohet autonomia, mundësia dhe qasja në drejtësi”.

Një zëdhënës i qeverisë së talebanëve hodhi poshtë kritikat ndaj legjislacionit të sapo publikuar të grupit. Duke folur për Radion dhe Televizionin Kombëtar të drejtuar nga talebanët, ai tha: "Nuk duhet t'u kushtojmë vëmendje protestave të atyre që janë armiqësorë, që kanë probleme me Islamin, me fenë dhe me themelet e sistemit islamik."

Një studim i kohëve të fundit nga Qendra për të Drejtat e Njeriut në Afganistan ka zbuluar se shumica e viktimave të martesave të fëmijëve në vend kanë raportuar dhunë në familje dhe shqetësim të rëndë psikologjik.

Më herët këtë muaj, një vajzë 15-vjeçare në provincën Daikundi, në Afganistanin qendror, vdiq pasi kishte duruar muaj të tërë dhunë në familje, përfshirë rrahje të rënda nga bashkëshorti i saj. Babai i saj tha se vajza e tij ishte martuar me kushërirën e saj tetë muaj më parë, por dhuna filloi vetëm dy muaj pas martesës. Pas çdo rrahjeje, tha ai, pleqtë vendas afganë ndërhynë dhe e bindën atë të qëndronte në martesë.

Abdul Ahad Farzam, i Komisionit të Pavarur për të Drejtat e Njeriut në Afganistan, tha: “Kodi i ri i talebanëve dhe qasja qeverisëse që qëndron pas tij, legjitimojnë martesën e fëmijëve, kufizojnë parimin e pëlqimit të lirë në martesë dhe në disa raste madje i privojnë gratë nga kjo e drejtë.”

“Ajo përforcon strukturat patriarkale dhe i vendos gratë në një pozicion të nënshtruar dhe ligjërisht të pabarabartë”, tha ai./ Guardian.