Çfarë është americi?
Americi është një element metalik radioaktiv sintetik. Simboli i americit është Am dhe numri atomik i tij është 95. Ai është një aktinid që u izolua për herë të parë nga Glenn T. Seaborg në vitin 1944, duke bombarduar plutoniumin me neutrone. U bë elementi i katërt transuranik (me numër atomik më të madh se 92) që u zbulua. Emri i tij vjen nga Amerika. Am përdoret gjerësisht në detektorët komercialë të tymit dhe në lloje të ndryshme pajisjesh industriale matëse.
Americinë gjendjen e tij të pastër ka një shkëlqim të bardhë në argjend. Në një ambient të thatë dhe në temperaturë dhome, ai fillon të zbehet ngadalë. Në ajër shndërrohet në AmO (oksid americi). Kur reagon me hidrogjenin, formon AmH2. Ndryshe nga uraniumi, americi oksidohet me vështirësi mbi gjendjen e oksidimit +3 kur ndodhet në tretësirë të lëngshme. Megjithatë, ai mund të oksidohet edhe në përbërje +4. Americi është më argjendtë se plutoniumi dhe më i lakueshëm se uraniumi. Nuk konsiderohet material i përshtatshëm për armë bërthamore, sepse masa e tij kritike është shumë më e madhe se ajo e plutoniumit ose uraniumit, të cilët sigurohen më lehtë.
Në Amjanë zbuluar tetëmbëdhjetë radioizotope. Më i qëndrueshmi është Am-243, me një gjysmëjetë prej 7370 vjetësh. Gjysmëjeta është koha që duhet që gjysma e atomeve të një substance radioaktive të shpërbëhen. Am-241 ka një gjysmëjetë prej 432.2 vjetësh. Të gjithë izotopet e tjera radioaktive të americit kanë gjysmëjetë më të shkurtër se 51 orë. Americi ka gjithashtu 8 metastate. Izotopet e tij kanë peshë atomike nga 231.046 (Am-231) deri në 249.078 (Am-249).
Americi ka disa përdorime dhe është i vetmi element sintetik që përdoret në pajisje shtëpiake, kryesisht në detektorët e tymit përmes Am-241. Sasia e americit në një detektor të ri tymi është rreth 0.28 mikrogramë. Kjo sasi zvogëlohet me kalimin e kohës, sepse americi shpërbëhet dhe kthehet në neptunium. Americi në detektorët e tymit përmban rreth 3% neptunium pas 19 vjetësh dhe 5% pas 32 vjetësh. Am-241 përdoret gjithashtu në mjekësi dhe industri.
Emetimet e rrezeve gama nga Am-241 mund të përdoren në analizat radiografike dhe në kontrollin e cilësisë në pajisjet industriale matëse. Këto rreze gama janë përdorur gjithashtu për diagnostikim të saktë të funksionit të tiroides. Am-241 mund të kombinohet me berilium ose litium për përdorime të tjera. 241AmBe përdoret në pajisjet matëse të lagështisë dhe dendësisë për kontrollin e cilësisë në ndërtimin e autostradave. Përdorime të tjera të americit përfshijnë aplikime në shpime gjeologjike, shtytje bërthamore dhe ndoshta si agjent neutralizues në shufrat e karburantit të reaktorëve me plutonium, për ta bërë karburantin të papërdorshëm për armë bërthamore.
Americi lëshon si rrezatim alfa ashtu edhe gama. Shpërbërja alfa është tri herë më aktive se shpërbërja e radiumit. Kjo substancë konsiderohet një rrezik serioz për shëndetin. /Earth – Syri.net