EURACTIV: Pesë shtete të BE propozojnë modelin e pranimit gradual për vende si Shqipëria

Sipas një dokumenti të brendshëm, kjo qasje e re ndaj zgjerimit të Bashkimit Evropian do ta ndihmonte BE-në të forconte peshën e saj gjeopolitike dhe të kundërshtonte ndikimin e fuqive të treta si Moska dhe Pekini.

Eddy Wax, EURACTIV

Pesë vende të BE-së i kanë kërkuar Komisionit Evropian të rishqyrtojë strategjinë e tij për përfshirjen e vendeve potenciale kandidate nga Ballkani Perëndimor në tregun e përbashkët, duke e paraqitur këtë si një mjet për t’i mbajtur vendet kandidate larg ndikimit rus.

“Për të ruajtur dinamikën e zgjerimit dhe për të çuar përpara integrimin evropian, nevojiten stimuj të fortë dhe tërheqës”, shkruan Austria, Republika Çeke, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia në një dokument konfidencial, i shpërndarë të premten e kaluar në Bruksel mes 27 vendeve të BE-së dhe i publikuar fillimisht nga Rapporteur.

“Një qasje e bazuar në meritë – nëse është e nevojshme edhe gradualisht – drejt tregut të përbashkët evropian përbën një stimul të tillë”, shkruajnë këto vende, të cilat janë pjesë e një grupi informal që mbështet politikisht aspiratat europiane të Ballkanit Perëndimor.

Vendet e përshkruajnë modelin e propozuar si “integrim sektorial sistematik”. Kjo do të përfshinte zgjerimin e gamës së programeve të BE-së ku mund të marrin pjesë vende si Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia, ndërsa ato përshtaten kapitull pas kapitulli me legjislacionin e gjerë të Brukselit.

“Integrimi gradual duhet të promovohet në mënyrë aktive dhe sistematike sapo një vend kandidat të dëshmojë se ka arritur një nivel të lartë përputhshmërie me acquis-in e BE-së në fushën përkatëse”, thuhet në dokument. Gjithashtu theksohet se duhet të parashikohen mekanizma mbrojtës në rast se një vend që gëzon akses të veçantë në tregun e BE-së bën hapa pas.

Transporti, energjia dhe tregu digjital

Dokumenti propozon disa sektorë të rinj që mund të përfshihen, ndër to transporti, tregjet e energjisë dhe energjisë elektrike, tregu digjital i përbashkët, strategjitë e konkurrencës dhe politika për lëndët e para kritike. Ai përmend gjithashtu marrëveshjen mes Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së për lëvizshmërinë e të rinjve si shembull i një lehtësie që mund t’u ofrohet edhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Megjithatë, për sa u përket ambicieve, dokumenti mbetet pas ideve që ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, propozoi javën e kaluar në një intervistë për Euractiv. Ai sugjeroi që vendet kandidate, me përfundimin e kapitujve të negociatave, të marrin status vëzhguesi në organet e BE-së.

Milan Nič, studiues i lartë në Shoqatën Gjermane për Politikë të Jashtme, u shpreh i paimpresionuar nga përmbajtja e dokumentit dhe deklaroi se ai nuk largohet shumë nga konceptet e mëparshme. “Tingëllon më tepër si një version pak më i përpunuar i shtytjes ekzistuese për integrim gradual”, tha ai.

Autorët e dokumentit i kërkuan komisioneres përgjegjëse për zgjerimin, Marta Kos, të zhvillojë ide të reja në këtë drejtim. “Kjo qasje do ta zgjeronte dhe forconte tregun e përbashkët, do të kontribuonte në rëndësinë gjeo-ekonomike dhe autonominë strategjike të BE-së, ndërkohë që do t’i afronte më shumë vendet kandidate dhe do të ndihmonte në kundërvënien ndaj ndikimit të vendeve të treta”, thuhet në dokument.