Si e sabotoi Merz planin e tij për të përmbajtur Trump-in

Disa javë më parë, kancelari i Gjermanisë FriedrichMerz paralajmëroi se lufta e Uashingtonit me Iranin nuk duhet të bëhej një "test stresi" për marrëdhëniet transatlantike. Disa komente të bëra pa shumë kujdes para nxënësve të një shkolle nëntëvjeçare mund ta kenë kthyer pikërisht në këtë gjë.

Gjatë vitit të tij të parë në pushtet, Merz u përpoq të ndërtonte një raport funksional me DonaldTrump-in, duke udhëtuar dy herë në Uashington dhe duke u kthyer në mars me vlerësime të larta. "Gjermania ka qenë fantastike," tha presidenti amerikan. "Ai është një udhëheqës i shkëlqyer."

Strategjia e përmbajtjes së kujdesshme u rrëzua javën e kaluar kur Merz u tha nxënësve në rajonin e tij të Sauerland se Teherani po "poshtëronte" SHBA-në.

Trump u kundërpërgjigj duke thënë se Merz ishte "plotësisht i paefektshëm" dhe se duhet të përqendrohej në "rregullimin e vendit të tij të rrënuar". Më pas ai njoftoi plane për të tërhequr 5000 ushtarë amerikanë nga Gjermania këtë vit; anuloi vendosjen e raketave me rreze të gjatë që konsideroheshin thelbësore për frenimin e NATO-s ndaj Rusisë; dhe kërcënoi të rrisë tarifat për makinat e BE-së nga 15% në 25%.

Komentet në shkollë erdhën pas deklaratave gjithnjë e më kritike të kancelarit për luftën me Iranin, e cila ka rritur çmimet e karburantit dhe ka përgjysmuar parashikimin e rritjes ekonomike të Gjermanisë për vitin 2026 në vetëm 0.5%. Tarifat më të larta për automjetet mund ta ulin edhe më tej këtë shifër.

"Merz po përpiqej të ecte në një litar të hollë, duke mos i bërë lajka Trump-it, por njëkohësisht duke mbrojtur interesat gjermane dhe europiane," tha ThorstenBenner, drejtor i Institutit Global për Politika Publike në Berlin. Edhe pse kancelari mund të fajësojë veten pjesërisht për reagimin e presidentit amerikan, marrëdhëniet e mira ishin të destinuara "të përfundonin gjithsesi".

Njoftimet e SHBA-së, sidomos për praninë ushtarake në Europë, nuk ishin një surprizë e plotë për Berlinin. Por strategjia e Merz-it ishte të fitonte sa më shumë kohë për t'i lejuar kontinentit të rindërtonte mbrojtjen e vet dhe të shmangte boshllëqet e mëdha të sigurisë.

Me liderë të tjerë europianë, përfshirë kryeministren e Italisë GiorgiaMeloni dhe kryeministrin britanik SirKeirStarmer, që përballen me situata të ngjashme me Trump-in, Europa ka pak mjete diplomatike në dispozicion, dy muaj para samitit vjetor të NATO-s në Ankara.

Marrëdhënia transatlantike është sërish burim "pasigurie totale" për sigurinë dhe perspektivat ekonomike të Europës, tha Laura vonDaniels, studiuese e lartë në Institutin Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë në Berlin.

"Jemi kthyer aty ku ishim vitin e kaluar," tha ajo, kur Trump kishte shpallur tarifa dhe kërcënonte të zvogëlonte praninë ushtarake në Europë.

Përshkallëzimi amerikan vjen në një moment të vështirë për Merz-in brenda vendit. Ndërsa i afrohet një viti në detyrë me 6 maj, vlerësimet për të janë të dobëta, ekonomia është e ngadaltë dhe koalicioni i tij është në përplasje për reformat jopopullore të mirëqenies sociale.

Ndërkohë, partia e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë po rritet në sondazhe para zgjedhjeve në shtetet lindore në shtator, ku pritet të arrijë rezultate rekord.

"Merz është nën presion të madh të brendshëm dhe mund të ketë tentuar t'ia hedhë fajin SHBA-së," tha vonDaniels. "Kjo është befasuese për një transatlantist tradicional."

Duke iu shtuar luftës me Iranin, një konflikt i ri tregtar mund ta shtyjë Gjermaninë drejt recesionit, paralajmëroi në fundjavë ClemensFuest, drejtues i institutit Ifo.

Stefan Bratzel, drejtues i Qendrës për Menaxhimin e Automobilave, tha se tarifat më të larta do ta bënin çmimin e makinave gjermane në SHBA "të papërballueshëm".

"Marrëdhëniet transatlantike po kthehen në një test të madh për industrinë automobilistike gjermane," tha ai.

Instituti Kiel për Ekonominë Botërore vlerëson se tarifat më të larta për makinat mund të ulin deri në 0.3 pikë rritjen ekonomike të Gjermanisë në 12 muajt e ardhshëm, duke e bërë një rënie ekonomike "më të mundshme" nëse konflikti tregtar përshkallëzohet, tha JulianHinz.

Merz gjeti mbështetje te bashkëkryetari socialdemokrat LarsKlingbeil, i cili është zëvendëskancelar. "Nuk kemi nevojë për këshilla nga DonaldTrump tani," tha Klingbeil, duke shtuar se presidenti amerikan duhet të përqendrohet në gjetjen e një mënyre për t'i dhënë fund konfliktit.

Por shumë e kanë kritikuar Merz-in, i njohur për mënyrën e drejtpërdrejtë dhe impulsive të të folurit, për përkeqësimin e situatës.

"Trump i është përgjigjur gafës së FriedrichMerz-it duke kërcënuar të tërheqë trupat amerikane nga Gjermania," tha NicoLange, ekspert sigurie në Qendrën për Analizë të Politikave Europiane. "Trump reagon ndaj komenteve të tilla me një refleks tipik të Nju Jorkut: do të kundërpërgjigjet menjëherë. Tani po e bën këtë duke kërcënuar uljen e pranisë ushtarake amerikane në Gjermani. Ky përshkallëzim mund të ishte shmangur."

Kritika erdhi edhe nga vetë radhët e Merz-it. Deputeti i CDU-së RoderichKiesewetter tha se, megjithëse SHBA kishte bërë të qartë se dëshiron të reduktojë praninë ushtarake, "ne nuk duhet t'i japim Trump-it arsye për veprime të nxituara përmes deklaratave publike".

Ai shtoi: "Shumë më e rëndësishme është që ne europianët të bëhemi sërish të rëndësishëm për SHBA-në duke marrë një pjesë të drejtë të barrës për Europën."

Në një editorial, ChristophvonMarschall, komentator diplomatik i gazetës Tagesspiegel në Berlin, shkroi: "Një komb i tërë po poshtërohet, gjermanët nga Trump. Ai po tregon pa mëshirë kush varet nga kush."

Merz, i cili kaloi një dekadë jashtë politikës në botën e biznesit dhe erdhi në pushtet pa mbajtur më parë një post ministror, duket se e ka të vështirë të përshtatet, tha politologu AndreasBusch.

"Sinqeriteti i tij mund të funksionojë në biznes dhe është diçka që mund të vlerësohet në nivel personal. Por në politikë, sjell kosto të mëdha," tha Busch. "Merz po paguan çmimin e një fillestari që nuk ka mbajtur më parë një post ekzekutiv."

Ditët e fundit, Berlini është përpjekur të zbusë situatën. "Prania e SHBA-së në Europë është e fortë dhe e vendosur," tha një zëdhënës i qeverisë të hënën. "Nuk shoh asnjë mënyrë që kjo marrëdhënie të mos funksionojë."

Kancelari është përpjekur gjithashtu të kufizojë pasojat. Të dielën në mbrëmje, në një intervistë televizive, ai theksoi se është normale që presidenti amerikan të ketë "pikëpamje të ndryshme", duke shtuar se Uashingtoni mbetet një partner i pazëvendësueshëm.

Ai tha se ai dhe Trump ndajnë "të njëjtin qëllim" për të parandaluar që Teherani të sigurojë një bombë bërthamore. Ai përsëriti gatishmërinë për të ndihmuar në sigurimin e Ngushticës së Hormuzit pas një armëpushimi.

"Nuk do të heq dorë nga marrëdhëniet transatlantike, nuk do të heq dorë nga Trump," shtoi ai.

Por kancelari qëndroi edhe në pozicionin e tij: "I thashë, kur doni që ne të ndihmojmë në një konflikt të tillë, na pyesni më parë dhe… le të flasim në detaje fillimisht."

Kjo ngjarje tregoi kufijtë e çdo strategjie të kujdesshme ndaj Trump-it, thanë analistët.

"Presidenti amerikan është bërë aq i paparashikueshëm sa nuk ka mundësi të parashikosh sjelljen e tij dhe të veprosh në përputhje me të," tha Busch.

"Epoka e strategjisë me Trump-in ka mbaruar; tani jemi në një situatë improvizimi nga dita në ditë." /FT – Syri.net