Sulmi i mundshëm ndaj Putinit/ A është Rusia në prag të një grushti shteti?
Nga Mark Galeotti, SPECTATOR
Sado që liderët perëndimorë kritikojnë dezinformimin rus (që, po, është një problem real), nuk duhet të bëjmë sikur kjo nuk është një rrugë me dy drejtime. Vala e papritur e lajmeve që raportojnë se një “agjenci evropiane inteligjence” anonime pretendon se Kremlini ka frikë nga një grusht shteti, duket më shumë si një operacion psikologjik (psy-op) për të krijuar paranojë në elitën ruse sesa një vlerësim serioz.
Pretendimi është se siguria personale e Vladimir Putin është forcuar ndjeshëm, jo vetëm për ta mbrojtur nga sulmet gjithnjë e më të shpeshta dhe më të gjera me dronë nga Ukraina, por veçanërisht sepse që nga fillimi i marsit, Kremlini dhe vetë Putini janë të shqetësuar për rrezikun e një komploti apo tentative për grusht shteti kundër presidentit rus.
Konkretisht, pretendohet se Sergei Shoigu, ministër i Mbrojtjes deri në vitin 2024 dhe tani sekretar i Këshillit të Sigurisë së vendit, “lidhet me rrezikun e një grushti shteti, pasi ruan ndikim të konsiderueshëm brenda komandës së lartë ushtarake”.
Putini në moshë të thyer mund të ketë realisht frikë nga një sulm i drejtpërdrejtë ukrainas, dhe “pretorianët” e tij të Shërbimit Federal të Mbrojtjes, janë – si çdo shërbim sigurie – njëkohësisht profesionistë paranojakë dhe të ndjeshëm ndaj shqetësimeve të liderit të tyre. Është plotësisht e besueshme që siguria rreth presidentit të jetë forcuar, pavarësisht nëse ata e konsiderojnë kërcënimin real apo të mundshëm. Reduktimi i paradës të së shtunës për Ditën e Fitores në Moskë duket se bëhet për të shmangur krijimin e një objektivi të lehtë për sulme ukrainase.
Megjithatë, një sulm ndaj Vladimir Putinit? Ndërsa Moska u përpoq të godiste Volodymyr Zelenskyn në fillim të luftës, që atëherë ka ekzistuar një lloj moratoriumi i pashprehur nga të dyja palët për sulme ndaj lidershipit të lartë të kundërshtarit. Pavarësisht pretendimeve ruse për një sulm të dështuar ndaj një prej rezidencave të Putinit në dhjetor, ky “rregull i pashkruar” duket se vazhdon. Nëse Kievi do të synonte Putinin, e aq më tepër ta vriste atë, mund të priste një kundërpërgjigje të ashpër.
Megjithatë, është pikërisht biseda për një grusht shteti ajo që ka tërhequr më shumë vëmendje dhe që duket më pak e besueshme.
Sistemi i sigurisë në Rusi është organizuar me kujdes për të minimizuar rrezikun e një grushti shteti. Forca të ndryshme ushtarake dhe paraushtarake balancojnë njëra-tjetrën, ndërsa Shërbimi Federal i Mbrojtjes është i mbushur me besnikë dhe ka autoritet të monitorojë këdo që e konsideron të nevojshme.
Edhe pse Yevgeny Prigozhin dhe mercenarët e tij të ‘Wagner’ u rebeluan në vitin 2023, kjo ishte një kryengritje, jo një grusht shteti: qëllimi nuk ishte rrëzimi i presidentit, por ta bindnin atë të hiqte dorë nga mbështetja për Sergei Shoigu. Në çdo rast, rreth 2,000 njerëzit që iu afruan Moskës nuk kishin asnjë shans të merrnin qytetin, e jo më të rrëzonin Vladimir Putin.
Paraqitja e Shoigut si një organizator i mundshëm i një puçi është veçanërisht qesharake. Me të drejtë ose jo, ai ka përballuar pjesën më të madhe të kritikave brenda ushtrisë për pushtimin fillestar të dështuar dhe për problemet e mëvonshme në udhëheqje, strategji dhe furnizim. Ka pasur një fushatë të gjerë për të shkarkuar, ndjekur penalisht ose larguar njerëzit e tij në ministri. Oficerët me të cilët ai ishte i lidhur, përfshirë shefin e Shtabit të Përgjithshëm Valery Gerasimov, të cilin ai vetë e emëroi, janë distancuar dukshëm prej tij.
Është e vështirë, deri e pamundur, të imagjinohet se ai ka autoritetin dhe besueshmërinë brenda komandës së lartë për të organizuar një grusht shteti, e aq më pak lirinë për ta bërë këtë pa rënë në sy të informatorëve, përgjimeve dhe interceptimeve të email-eve nga DVKR, departamenti i kundërzbulimit ushtarak i Shërbimit Federal të Mbrojtjes. Pavarësisht emrit, roli i tij është më shumë të mbikëqyrë ushtarët sesa t’i mbrojë nga spiunët e huaj.
Për më tepër, disa nga pretendimet për sigurinë e Putinit, që mund të verifikohen nga jashtë, duken mjaft të dyshimta. Për shembull, në kundërshtim me këto pretendime, Vladimir Putini – i cili prej vitesh ka reduktuar udhëtimet dhe aktivitetet publike – ka vazhduar të marrë pjesë në aktivitete publike, përfshirë takimin e fundit me ministrin e jashtëm iranian në Shën Petersburg.
Kjo mund të jetë thjesht inteligjencë e pasaktë, sidomos duke ardhur pas një raporti suedez që e ekzagjeroi ndjeshëm presionin mbi ekonominë ruse. Në Evropë ekziston një dëshirë e madhe për një “deus ex machina”, për një fund të mrekullueshëm të luftës në Ukrainë. Ideja që Putini mund të rrëzohet nga një grusht shteti, ose që vendi të shpërbëhet, i përshtatet kësaj dëshire. Nuk do të ishte hera e parë që agjencitë e inteligjencës bien në tundimin për t’u dhënë eprorëve atë që duan të dëgjojnë, jo atë që duhet të dëgjojnë.
Megjithatë, duke marrë parasysh edhe lajmet se NATO ka zhvilluar takime me producentë filmash dhe televizioni për të ndikuar përmbajtjen e tyre, vlen të merret në konsideratë se ky mund të jetë një mashtrim i qëllimshëm. Ndoshta ideja është të mbillen dyshime. Ndoshta është për ta shtyrë Putinin të kthehet kundër Shoigut – një mik personal – dhe për të bërë që pjesa tjetër e elitës të pyesë veten nëse mund të jenë të radhës. Kjo nuk do të ishte hera e parë që shohim një devijim të tillë në luftërat e fshehta të shërbimeve sekrete.