Studimi zviceran: Modelet e motit të IA-së kanë vështirësi në parashikimin e ngjarjeve ekstreme
Sipas një raporti zviceran të lëshuar së fundmi, modelet e parashikimit të motit të bazuara në inteligjencën artificiale (IA) kanë vështirësi në parashikimin e saktë të ngjarjeve ekstreme, duke nënvlerësuar shpesh intensitetin dhe shpeshtësinë e tyre.
Studimi, i kryer nga "Swissinfo" dhe i udhëhequr nga Universiteti i Gjenevës, krahasoi sistemet kryesore të inteligjencës artificiale, përkatësisht GraphCast, Pangu-Weather dhe Fuxi, me modelin fizik HRES të Qendrës Evropiane për Parashikime Afatmesme të Motit (ECMWF).
Studiuesit zbuluan se modelet e inteligjencës artificiale ishin “sistematikisht të pasakta” kur bëhej fjalë për ngjarje që thyejnë rekorde. Periudhat ekstreme të të ftohtit u parashikuan si më pak intensive sesa ishin në të vërtetë, ndërkohë edhe valët e të nxehtit dhe erërat e forta u nënvlerësuan. Raporti thekson se këto ngjarje u parashikuan më rrallë sesa ndodhën realisht.
“Këto rezultate nxjerrin në pah një sfidë qendrore për përdorimin e inteligjencës artificiale në parashikimin e ngjarjeve të motit me ndikim të madh shoqëror”, thanë autorët.
Studiuesit thanë se kufizimet burojnë nga mënyra se si trajnohen sistemet e inteligjencës artificiale, duke u mbështetur në të dhëna dhe modele historike. Ngjarjet e rralla ose të paprecedenta, të cilat po bëhen gjithnjë e më të zakonshme për shkak të ndryshimeve klimatike, mbeten jashtë këtij diapazoni.
Krahasuar me inteligjencës artificiale, sipas studimit, modelet tradicionale fizike simulojnë sjelljen e atmosferës bazuar në ligjet natyrore, duke i lejuar ato të kapin më mirë skenarë ekstrem, edhe nëse nuk janë vërejtur më parë. Gjetjet vijnë në një kohë kur ngjarjet ekstreme të motit po intensifikohen në nivel global, duke rritur nevojën për parashikime të besueshme për të mbrojtur jetën dhe infrastrukturën.
Pavarësisht mangësive, studiuesit thanë se inteligjenca artificiale ende ofron “mundësi të mëdha të reja” dhe bënë thirrje për sisteme hibride që kombinojnë mësimin makinerik me modelet fizike për të përmirësuar saktësinë e parashikimeve./ AA.