Emiratet e Bashkuara Arabe do të largohen nga karteli i naftës OPEC

Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) do të largohen nga grupet e vendeve kryesore prodhuese të naftës, Opec dhe Opec+, muajin e ardhshëm, pas gati 60 vitesh anëtarësim.

Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se vendimi i tyre do ta ndihmonte të përmbushte kërkesën globale në rritje për energji në planin afatgjatë, pas investimeve të fundit për të rritur kapacitetin e tyre të prodhimit.

Kjo shihet si një goditje për kartelin, me një analist që e përshkruan daljen si "fillimin e fundit të OPEC-ut".

Ministri i energjisë i shtetit të Gjirit tha se të qenët një vend pa detyrime sipas grupeve, do t'i jepte më shumë fleksibilitet.

OPEC u formua në vitin 1960 nga pesë vende - Irani, Iraku, Kuvajti, Arabia Saudite dhe Venezuela - dhe qëllimi i saj ka qenë të koordinojë prodhimin për të siguruar të ardhura të qëndrueshme për anëtarët e saj.

Numri i vendeve në kartel është luhatur gjatë viteve, por përveç pesë anëtarëve themelues, ai përfshin edhe Algjerinë, Guinenë Ekuatoriale, Gabonin, Libinë, Nigerinë dhe Republikën e Kongos.

Emiratet e Bashkuara Arabe u bashkuan në vitin 1967 dhe largimi i tyre do ta lërë kartelin me 11 anëtarë. Ka edhe 10 anëtarë të tjerë jo-OPEC në aleancën më të gjerë Opec+.

Saul Kavonic, kreu i kërkimit të energjisë në MST Financial, tha se ishte "fillimi i fundit të OPEC-ut".

"Me largimin e Emirateve të Bashkuara Arabe, OPEC humbet rreth 15% të kapacitetit të saj dhe një nga anëtarët e saj më në përputhje me rregullat."

Vendimi i Emirateve të Bashkuara Arabe, erdhi ndërsa Banka Botërore paralajmëroi se lufta në Lindjen e Mesme ka shkaktuar humbjen më të madhe të furnizimit me naftë të regjistruar ndonjëherë.

Çmimet e energjisë do të rriten mesatarisht me rreth një të katërtën si rezultat këtë vit, tha ajo, ndërsa mund të duhen gjashtë muaj që transporti detar përmes Ngushticës kyçe të Hormuzit të kthehet në nivelet e para luftës.

"Njerëzit më të varfër, të cilët shpenzojnë pjesën më të lartë të të ardhurave të tyre për ushqim dhe karburante, do të goditen më rëndë", tha kryeekonomistja e Bankës Botërore, Indermit Gill.

Vendimi i Emirateve të Bashkuara Arabe për t'u larguar nga OPEC nuk do të ketë një ndikim të menjëhershëm në furnizimin global me energji, për shkak të mbylljes së vazhdueshme të Ngushticës së Hormuzit, por mund të çojë në një rritje afatgjatë të prodhimit.

Vendi ka investuar shumë në rritjen e kapacitetit të tij të prodhimit dhe ka dashur prej kohësh të pompojë më shumë naftë, thanë ekonomistët.

David Oxley, kryeekonomist i klimës dhe mallrave në Capital Economics, tha se largimi i saj mund të çojë në çmime më të ulëta të naftës, por në një paqëndrueshmëri më të lartë në treg në dekadat e ardhshme.

Ai shtoi se, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe janë të vogla, pasojat mund të jenë të mëdha nëse shtetet e tjera anëtare largohen, ose vende të tilla si Rusia dhe Arabia Saudite vendosin të rrisin prodhimin si rezultat.

Dr. Carole Nakhle, drejtoreshë ekzekutive e Crystol Energy dhe sekretare e përgjithshme e Klubit Arab të Energjisë, i tha BBC-së se vendimi i Emirateve të Bashkuara Arabe "ka kohë që është duke u marrë në konsideratë".

"Abu Dhabi ka ndjekur një rritje ambicioze të kapacitetit të prodhimit, megjithatë shpesh është ndjerë i kufizuar nga kuotat e grupit, veçanërisht për shkak të pajtueshmërisë së pabarabartë nga disa anëtarë", tha ajo.

Nakhle shtoi se veprimet e Iranit si anëtar i OPEC-ut, ka të ngjarë ta kenë përforcuar vendimin e Emirateve të Bashkuara Arabe.

Sipas shifrave të fundit nga OPEC, Emiratet e Bashkuara Arabe prodhojnë 2.9 milionë fuçi naftë në ditë. Arabia Saudite, liderja de facto e OPEC-ut, prodhon nëntë milionë fuçi naftë.

“Arabia Saudite do të ketë vështirësi ta mbajë të bashkuar pjesën tjetër të OPEC-ut dhe në fakt do të duhet ta bëjë vetë pjesën më të madhe të punës së rëndë, në lidhje me pajtueshmërinë e brendshme dhe menaxhimin e tregut”, tha Kavonic, duke shtuar se anëtarët e tjerë të OPEC-ut mund të ndjekin shembullin.

"Kjo paraqet një riformësim themelor gjeopolitik të Lindjes së Mesme dhe tregjeve të naftës", shtoi ai./ BBC.