Përplasje diplomatike për Ishujt Falkland: Britania riafirmon sovranitetin mes debatit me SHBA dhe Argjentinën

Sovraniteti i Ishujve Falkland ‘i përket Mbretërisë së Bashkuar’, tha Doëning Street, pas një raporti se SHBA-të mund të rishikojnë qëndrimin e tyre mbi pretendimin britanik për territorin.

Një email i brendshëm i Pentagonit, i raportuar nga Reuters, sugjeronte se SHBA-të po shqyrtonin mundësi për të ndëshkuar aleatët e NATO-s, të cilët besonin se nuk e kishin mbështetur luftën e saj kundër Iranit.

Opsionet e diskutuara përfshinin gjithashtu kërkesën për pezullimin e Spanjës nga NATO për shkak të kundërshtimit të saj ndaj luftës. BBC News nuk ka qenë në gjendje ta verifikojë këtë email.

Një zëdhënës i Pentagonit nuk komentoi mbi ekzistencën e email-it, por tha se ai “do të sigurojë që presidenti të ketë mundësi të besueshme për t’u siguruar që aleatët tanë të mos jenë më një tigër letre dhe në vend të kësaj të bëjnë pjesën e tyre”.

“Siç ka thënë Presidenti Trump, pavarësisht gjithçkaje që Shtetet e Bashkuara kanë bërë për aleatët tanë të NATO-s, ata nuk ishin aty për ne”, shtoi zëdhënësi.

Ishujt Falkland, një territor britanik në Oqeanin Atlantik jugperëndimor, mbeten objekt mosmarrëveshjeje për sovranitetin midis Britanisë dhe Argjentinës.

I pyetur për raportin, një zëdhënës i qeverisë britanike tha të premten: “Ishujt Falkland kanë votuar me shumicë dërrmuese për të mbetur një territor i Mbretërisë së Bashkuar përtej detit dhe ne gjithmonë kemi mbështetur të drejtën e banorëve të ishujve për vetëvendosje dhe faktin se sovraniteti i takon Mbretërisë së Bashkuar”.

Zëdhënësi zyrtar i kryeministrit tha gjithashtu se qeveria “nuk mund të ishte më e qartë në lidhje me qëndrimin e Mbretërisë së Bashkuar” dhe se “sovraniteti i takon Mbretërisë së Bashkuar dhe e drejta e banorëve të ishullit për vetëvendosje është parësore”.

Ai shtoi: “Ne e kemi shprehur këtë qëndrim më parë qartë dhe vazhdimisht ndaj administratave të njëpasnjëshme të SHBA-së dhe asgjë nuk do ta ndryshojë këtë.”

Administratat e mëparshme të SHBA-së e kanë njohur zyrtarisht administrimin de facto të ishujve nga Mbretëria e Bashkuar, por nuk kanë marrë një qëndrim formal mbi sovranitetin.

“Ishujt Falkland kanë besim të plotë në angazhimin e bërë nga qeveria e Mbretërisë së Bashkuar për të mbështetur dhe mbrojtur të drejtën tonë të vetëvendosjes”, tha qeveria në një deklaratë.

Udhëheqësja konservatore Kemi Badenoch tha se qëndrimi i raportuar i SHBA-së për Ishujt Falkland ishte “absolutisht absurd”, duke shtuar: “Ne duhet të sigurohemi që i mbështesim Ishujt Falkland. Ato janë territor britanik.”

Nigel Farage i Reform UK tha: “Kjo është krejtësisht e panegociueshme. Nuk ka asnjë mënyrë që ne të debatojmë për sovranitetin e Ishujve Falkland.”

Ai shtoi se do ta ngrinte çështjen me Presidentin e Argjentinës, Javier Milei, kur të takohej me të më gjatë këtij viti.

Raporti u publikua tre ditë përpara se Mbreti Charles dhe Mbretëresha Camilla të udhëtojnë për në SHBA dhe të takohen me Presidentin amerikan Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Ndërsa Shtëpia e Bardhë ende nuk ka komentuar mbi raportin, ai mund të jetë një tjetër pikë fërkimi midis SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar në një kohë tensionesh diplomatike.

Trump më parë ka thënë se nuk është “i kënaqur” me nivelin e mbështetjes së ofruar nga Mbretëria e Bashkuar gjatë luftës së saj në Iran, ndërsa Sir Keir Starmer ka thënë vazhdimisht se Britania nuk do të përfshihet në një konflikt më të gjerë.

Ndërkohë, një zyrtar i NATO-s – duke iu përgjigjur sugjerimit në raport se SHBA-të mund të shtyjnë për përjashtimin e Spanjës nga aleanca ushtarake – tha se traktati themelues “nuk parashikon asnjë dispozitë për pezullimin e anëtarësimit në NATO ose përjashtimin”.

Më parë, kryeministri i Spanjës Pedro Sanchez tha: “Ne nuk punojmë bazuar në email-e. Ne punojmë me dokumente zyrtare dhe qëndrime zyrtare të mbajtura, në këtë rast, nga qeveria e Shteteve të Bashkuara.”

Ishujt Falkland kanë qenë nën sundimin britanik që nga viti 1833, por Argjentina historikisht ka thënë se ka të drejtë mbi to, duke u bazuar në faktin se i ka trashëguar nga kurora spanjolle, si dhe afërsisë së ishujve me kontinentin e Amerikës së Jugut.

Në vitin 1982, një konflikt 10-javor midis Mbretërisë së Bashkuar dhe Argjentinës për ishujt u shkaktua kur diktatori ushtarak i asaj kohe, Leopoldo Galtieri, urdhëroi forcat e vendit të tij t’i pushtonin ato.

Qeveria e kryeministres së atëhershme të Mbretërisë së Bashkuar, Margaret Thatcher, dërgoi një forcë detare për t’i rimarrë ishujt.

Forcat argjentinase u dorëzuan, por vendi ende pretendon sovranitet mbi Ishujt Falkland, të cilët i quan Malvina dhe që shtrihen rreth 483 km në lindje të Argjentinës.

Gjatë konfliktit humbën jetën 649 ushtarakë argjentinas dhe 255 ushtarakë britanikë, si dhe tre banorë të Ishujve Falkland.

Kohët e fundit, banorët e Ishujve Falkland kanë shprehur në mënyrë dërrmuese dëshirën e tyre për të mbetur një territor britanik.

Një referendum i vitit 2013 midis 1,672 votuesve të ligjshëm në ishuj tregoi se të gjithë, përveç tre prej tyre, votuan për të vazhduar si territor britanik, me një pjesëmarrje prej më shumë se 90%.

Qeveritë e njëpasnjëshme britanike kanë pohuar prej kohësh se popullsia e ishullit ka të drejtë për vetëvendosje sipas ligjit ndërkombëtar të përcaktuar nga Karta e Kombeve të Bashkuara.

Në prill të vitit 2024, Milei tha se do të hartonte një “udhërrëfyes” që ishujt të bëheshin pjesë e Argjentinës, duke shtuar se kjo do të arrihej vetëm përmes mjeteve diplomatike.

Duke folur për BBC-në një muaj më vonë, Milei tha se pranonte që Ishujt Falkland janë aktualisht “në duart e Mbretërisë së Bashkuar” dhe se nuk kishte “zgjidhje të menjëhershme” për ndryshimin e statusit të tyre.

Udhëheqësi i krahut të djathtë, i cili është një aleat i ngushtë i Trump, tha gjithashtu se do të duheshin dekada që mosmarrëveshja të zgjidhej dhe kritikoi politikanët argjentinas që “rrahin gjoksin duke kërkuar sovranitetin e ishujve, por pa asnjë rezultat”.