Aeroporti më i madh i Afrikës po ndërtohet në Etiopi për 12.5 miliardë dollarë

Fluturimi midis qyteteve afrikane i detyron shumë udhëtarë të udhëtojnë jashtë kontinentit, përmes Londrës, Parisit ose Dubait. Por një aeroport prej 12.5 miliardë dollarësh në ndërtim e sipër në Etiopi, mund të ndihmojë në ndryshimin e kësaj.

Gati 30 milje në juglindje të kryeqytetit Addis Ababa, në janar filluan punimet në atë që kryeministri etiopian Abiy Ahmed Ali e përshkroi si "projekti më i madh i infrastrukturës së aviacionit në historinë e Afrikës".

Aeroporti Ndërkombëtar Bishoftu është planifikuar të hapet në vitin 2030 me dy pista dhe kapacitet për 60 milionë pasagjerë në vit, me plane për t'u rritur në 110 milionë pasagjerë - më shumë se aeroporti më i ngarkuar në botë, Hartsfield-Jackson i Atlantës, i cili pa 106 milionë pasagjerë në vitin 2025.

Projekti drejtohet nga kompania shtetërore Ethiopian Airlines, transportuesi më i madh i Afrikës për nga madhësia e flotës, numri i përgjithshëm i pasagjerëve dhe të ardhurat. Drejtori ekzekutiv Mesfin Tasew i tha CNN se linja ajrore “do të investojë 30% të kapitalit të saj” për të mbuluar drejtpërdrejt koston prej 12.5 miliardë dollarësh. 8 miliardë dollarët e tjerë ende nuk janë siguruar, me SHBA-në, Kinën dhe së fundmi Italinë të përfshirë në negociata.

Lidhja e qiejve afrikanë

Adis Abeba është tashmë një nga qendrat kryesore të aviacionit në Afrikë, por baza e linjës ajrore, Aeroporti Ndërkombëtar Bole, po arrin shpejt kapacitetin dhe nuk ka vend për t'u zgjeruar.

Me një aeroport të ri që shërben kryesisht për pasagjerët që lidhin njëri-tjetrin, Ethiopian Airlines do të udhëheqë garën për të lidhur qiellin afrikan, një nga tregjet e aviacionit me rritjen më të shpejtë në botë.

Aeroporti mund të shfrytëzojë gjithashtu kapacitetin e nën-shfrytëzuar të ngarkesave të Afrikës, duke mbështetur Zonën Kontinentale Afrikane të Tregtisë së Lirë — marrëveshja historike e tregtisë së lirë të kontinentit — me infrastrukturë për të trajtuar 3.73 milionë ton ngarkesë në vit.

Landry Signé, drejtor ekzekutiv në Shkollën Thunderbird të Menaxhimit Global të Universitetit Shtetëror të Arizonës dhe bashkëpunëtor i lartë në Institutin Brookings, tha se “linjat ajrore afrikane aktualisht po regjistrojnë rritjen më të fortë të kërkesës për mallra në të gjithë botën, me 15-16% më shumë se një vit më parë kundrejt një mesatareje globale prej 5.5%.” Por ai paralajmëron se fitimi i mundshëm për Bishoftu International varet nga logjistika që rrethon pistën: rrugë, hekurudha, energji e besueshme dhe dogana.

Lidhur me financimin, Signé i tha CNN: “Sinjalet janë pozitive deri më tani - megjithatë, mbyllja e 8 miliardë dollarëve në një vit të vetëm është një afat kohor ambicioz.” Nëse mbledhja e fondeve zgjat më shumë se sa pritej, ai paralajmëron se objektivi i vitit 2030 për fazën e parë të ndërtimit “bëhet shumë i vështirë për t’u mbajtur”.

“Një ndjesi se si është Etiopia”

Zaha Hadid Architects (ZHA) — firma ndërkombëtare që qëndron pas terminalit futuristik të "yllit të detit" të Aeroportit Daxing të Pekinit dhe aeroportit në formë lotusi të Mumbait — po udhëheq projektimin e terminalit.

I frymëzuar nga Lugina e Madhe e Riftit e Etiopisë, një shtyllë e vetme shtrihet përgjatë gjithë terminalit, duke u degëzuar në katër skela me ambiente të brendshme dhe kopshte unike që pasqyrojnë peizazhet dhe kulturat e larmishme të Etiopisë.

«Kur ​​ke njerëz që kalojnë tranzit, u jep atyre një ndjesi se si është Etiopia; e ndjen dhe e prek Afrikën», tha drejtori i aviacionit të ZHA-së, Cristiano Ceccato.

Hapësirat gjysmë të mbyllura dhe oborret janë projektuar për të përfituar nga klima e butë e Bishoftu-së. "Je fjalë për fjalë jashtë, gjë që është mjaft unike për një aeroport", shtoi Ceccato.

Projektuesit thonë se qëndrueshmëria është përparësi, nga materialet me burim vendas te energjia diellore dhe një sistem ujërash atmosferike që furnizon ligatinat e reja në vend. Por industria e aviacionit ende përbën 2-3% të emetimeve globale të CO₂.

Ankesat e komunitetit

Ka pasur polemika rreth ndërtimit të tij, i cili thuhet se ka zhvendosur mbi 15,000 njerëz nga mbi 9,000 hektarë tokë bujqësore.

Linja ajrore Ethiopian Airlines thotë se po shpenzon 350 milionë dollarë për të zhvendosurit dhe për të rivendosur jetesën e tyre, duke ndërtuar 1,400 shtëpi me energji elektrike, ujë të rrjedhshëm, shkolla dhe objekte të kujdesit shëndetësor.

Megjithatë, disa banorë nga zonat e prekura i thanë medias lokale se nuk morën kompensim ose strehim zëvendësues. Administrata e qytetit i mohoi pretendimet.

Signé i tha CNN se zhvendosja në megaprojektet në të gjithë kontinentin shumë shpesh “trajtohet si një problem logjistik - numri i shtëpive të ndërtuara, kriteret e plotësuara - në vend të një problemi qeverisjeje”.

Ai paralajmëron se, ndërsa 350 milionë dollarët janë një “angazhim më thelbësor sesa shumë projekte të krahasueshme”, çdo “ankesë e pazgjidhur e komunitetit” mund ta vonojë projektin dhe të ndikojë në aftësinë e tij për të tërhequr investime të mëtejshme.

Gara rajonale

Bishoftu është më i madhi në një valë investimesh në aeroporte anembanë kontinentit, duke përfshirë aeroportin Bugesera të Ruandës 2 miliardë dollarë, aeroportin Ouagadougou-Donsin të Burkina Fasos dhe përmirësimet e mëdha në Casablanca, Kairo dhe Nairobi.

Drejtori ekzekutiv i Ethiopian Airlines, Tasew, i tha CNN se linja ajrore dëshiron që aeroporti i ri të jetë për Afrikën ajo që janë Dubai ose Doha për Lindjen e Mesme - një qendër e madhe rajonale me lidhje të forta ndërkombëtare.

Megjithatë, ai pranon se kjo ambicie nuk mund të arrihet vetëm: “Lidhshmëria ajrore në Afrikë është ende shumë prapa nga vendi ku duhet të jetë. Ne duhet të bashkëpunojmë me linja ajrore të tjera afrikane për të siguruar lidhje të pandërprerë.”

Në Samitin e Aviacionit Afrikan të vitit 2025, ministrat afrikanë të transportit miratuan një plan veprimi për të përshpejtuar Tregun e Vetëm Afrikan të Transportit Ajror (SAATM) — një kornizë që u lejon linjave ajrore të fluturojnë lirshëm midis shteteve anëtare.

Që nga lançimi në vitin 2018, 38 shtete janë regjistruar dhe janë krijuar mbi 110 rrugë të reja brenda Afrikës — me hulumtime që sugjerojnë se zbatimi i plotë i saj mund të rrisë trafikun midis vendeve afrikane deri në 141% dhe të ulë tarifat deri në 35%.

Linjat ajrore dhe vendet më të vogla shqetësohen se transportuesit më të mëdhenj do të kapnin pjesën më të madhe të fitimeve, ndërsa ata përpiqen të konkurrojnë.

“Ethiopian Airlines mbetet lider në treg, megjithëse konkurrenca rajonale po intensifikohet”, tha Christy Tawii, menaxhere rajonale e analizave për Afrikën dhe Lindjen e Mesme te analistët e tregut Euromonitor International.

Mega-aeroporti i Etiopisë mund të rrisë numrin e pasagjerëve dhe tregtinë, por një “kërcim i vërtetë në lidhje shkon përtej infrastrukturës”, tha Tawii, dhe ndikimi i tij i plotë “do të varet nga ekzekutimi i politikave, veçanërisht progresi në SAATM, liberalizimin e vizave dhe rritjen e qëndrueshme të kërkesës”./ CNN.