Protesta e paracaktuar për t’u kthyer në masakër kërkon përballje radikale

Mbrëmë, ngjarja nuk u shfaq si një shpërthim i çastit, as si një reagim i pakontrolluar i një aparati të befasuar nga zhvillimet, por si një mekanizëm i vënë në lëvizje me një saktësi të ftohtë, thuajse laboratorike, ku çdo element dukej i paracaktuar, çdo lëvizje e sinkronizuar, dhe çdo pasojë e llogaritur me kujdes për të prodhuar jo vetëm efektin e menjëhershëm të shtypjes, por edhe atë më të thellin, më të heshturin, të frikës që depërton në ndërgjegjen kolektive dhe mbetet aty si një hije e padukshme që e bën njeriun të dyshojë në vetë të drejtën e tij për të qenë i lirë.

Në fraksionin e sekondit, në momentin kur fjala e liderit të opozitës përfundoi, kur ajri ende mbante jehonën e frazave të fundit dhe turma ishte në atë pikë të brishtë mes pritjes dhe reagimit, ndërhyrja erdhi jo si një ndërprerje, por si një përmbyllje e planifikuar, si një akt që kishte për qëllim të mbyllte jo vetëm një fjalim, por një mundësi, një hapësirë, një iluzion të vogël se dialogu mund të ekzistonte ende brenda një realiteti që e kishte përjashtuar atë prej kohësh.

Gazi lotsjellës nuk u hodh thjesht për të shpërndarë turmën; ai u përdor si një instrument simbolik, si një mënyrë për të mjegulluar jo vetëm shikimin fizik të njerëzve, por edhe qartësinë e situatës, për të krijuar një kaos të tillë ku dallimi mes viktimës dhe fajtorit bëhet i paqartë, ku çdo britmë humbet në tym, dhe ku çdo përpjekje për të kuptuar çfarë po ndodh mbetet e papërfunduar, e ndërprerë nga një ndjenjë mbytjeje që nuk është vetëm fizike.

Në të njëjtën kohë, arrestimet nisën me një ritëm që nuk linte vend për improvizim, duke synuar jo individë të rastësishëm, por figura të caktuara, drejtues, zëra, njerëz që përfaqësonin jo thjesht një strukturë politike, por një ide të kundërshtimit, një mundësi alternative që duhej neutralizuar jo vetëm në planin praktik, por edhe në atë simbolik, duke dhënë mesazhin se kushdo që ngrihet përtej kufijve të përcaktuar, do të përballet me një forcë që nuk negocion.

Kjo ndërthurje e gazit dhe prangave, e shpërndarjes dhe izolimit, krijoi një skenë ku dhuna nuk ishte e çrregullt, por e organizuar në mënyrë të tillë që të prodhonte një efekt maksimal psikologjik, duke e kthyer protestën nga një akt i artikulimit të kërkesave në një përvojë mbijetese, ku individi nuk mendon më për arsyen që e nxori në rrugë, por për mënyrën se si të largohet prej saj pa u dëmtuar.

Dhe pikërisht këtu qëndron dimensioni më i thellë i kësaj ngjarjeje: fakti që ajo nuk synon vetëm trupin, por mendjen, nuk synon vetëm momentin, por vazhdimësinë, nuk synon vetëm një turmë të caktuar, por një shoqëri të tërë që e sheh dhe e përjeton atë, duke e internalizuar gradualisht idenë se çdo përpjekje për të sfiduar rendin ekzistues do të përballet me një përgjigje të tillë, të shpejtë, të fortë dhe të pamëshirshme.

Pamjet e filmuara, të cilat kapin këtë ndërthurje të dhunës dhe organizimit, nuk janë thjesht dokumente të një ngjarjeje, por dëshmi të një logjike veprimi që shkon përtej një dite të vetme, duke treguar se kemi të bëjmë me një mënyrë të të menduarit politik ku kontrolli nuk arrihet përmes bindjes, por përmes frikës, ku stabiliteti nuk ndërtohet mbi konsensus, por mbi nënshtrim, dhe ku rendi nuk është rezultat i marrëveshjes, por i imponimit.

Ajo që e bën këtë ngjarje edhe më të rëndë është pikërisht kjo ndjenjë e paracaktimit, ideja se gjithçka ishte menduar më parë, se reagimi nuk ishte një zgjedhje e momentit, por një pjesë e një skenari më të gjerë ku çdo akt opozitar trajtohet si një situatë që duhet menaxhuar me mjete force, dhe ku hapësira për surprizë, për dialog, për reflektim, është e zhdukur.

Në një klimë të tillë, edhe vetë ideja e arsyes fillon të duket e huaj, thuajse e panevojshme, sepse ajo kërkon kohë, kërkon dëgjim, kërkon një minimum besimi se pala tjetër ekziston si subjekt dhe jo si objekt, ndërkohë që ajo që ndodhi sot tregon pikërisht të kundërtën: një realitet ku pala tjetër nuk dëgjohet, por shpërndahet; nuk kundërshtohet, por arrestohet; nuk sfidohet në argument, por në forcë.

Kjo është pesha e vërtetë e asaj që ndodhi  pardje në protestë: jo vetëm ajo që u pa, por ajo që nënkuptohet; jo vetëm ajo që u bë, por ajo që paralajmëron; jo vetëm dhuna si akt, por dhuna si gjuhë e një sistemi që ka zgjedhur të flasë në këtë mënyrë, duke e zëvendësuar arsyen me forcën dhe duke e kthyer politikën në një hapësirë ku fjala nuk përbën më mjetin kryesor të komunikimit, por një pretekst për ndërhyrje.

Një pushtet i kapur nuk rrëzohet  më nga indinjata morale. Ai jeton pikërisht nga fakti që zemërimi qytetar shpërndahet, shteron dhe kthehet në rutinë. Protesta, kur nuk prodhon kosto reale vdekjeprurëse, shndërrohet në ritual, jo në kërcënim për një regjim cinik.

Problemi ynë tashti në Shqipëri nuk është mungesa e revoltës, por mungesa e rezistencës deri në përmbysje.

Protestat tona shpesh janë emocionale dhe  të përgjithshme. Pushteti kështu, e di se pas disa ditësh gjithçka do të shuhet, se jeta do të vazhdojë dhe se askush nuk do të mbajë përgjegjësi.

Pra çfarë duhet bërë?

Ne jemi vërtet demokrat, por nuk duhet të kthehemi në skllevër.

Kemi mbi dhjet vjet që protestojmë dhe ky regjim i instaluar na ka masakruar me gaz dhe terror. Sikur kthehet në ironi të vazhdohet kështu edhe me tej

Në këtë kontekst pyetja vendimtare që duhet bërë është:“  Çfarë duhet të bëjmë?”. “Çfarë duhet të sakrifikoj sejcili nga ne  për kauzën tone”. Por  pyetja vendimtare mbetet  : çfarë jemi gati të sakrifikojmë për ndryshimin? Sepse historia e ka provuar se pushteti nuk dorëzohet nga turpi. Ai dorëzohet vetëm kur përballë ka një shoqëri që   nuk tërhiqet në fuqinë e saj.

Ndryshimi në Shqipëri me këtë diktaturë nuk  mud  të vijë kurrë  si shpërthim emocional, por si proces i dhimbshëm dhe i vetëdijshëm për koston e lirisë . Një pushtet i kapur nuk rrëzohet  vetëm nga zemërimi, por vetëm kur kërcënohet realisht mbijetesa e tij.

 Protesta duhet të ndryshojë formë, jo vetëm volum

Jo vetëm “më shumë njerëz”, por më shumë strategji.

Duhen bërë sa më shumë protesta të decentralizuara (jo vetëm Tiranë),

bojkot ekonomik dhe institucional, presion konstant, jo shpërthime emocionale.

Ky lloj pushteti është mësuar me turmën;  por tashti  duhet  të ballafaqohet me disiplinën qytetaredhe me qëndresën.

Prandaj alternative që na imponon regjimi është përballja rradikale.Çdo rrugë tjetër është iluzion.