Inteligjenca amerikane: Kina po shqyrton mundësinë e dhënies së sistemeve të avancuara të radarëve për Iranin

Disa ditë pasi lufta e udhëhequr nga SHBA-Izrael me Iranin filloi muajin e kaluar, agjencitë amerikane të inteligjencës zbuluan shenja se lufta rrezikonte të zgjerohej përtej fushëbetejës, ndërsa Rusia dhe Kina kërkuan të mbështesnin Iranin për të zbutur operacionet ushtarake SHBA-Izrael. 

Analistët në Agjencinë e Inteligjencës së Mbrojtjes, krahu i Pentagonit për inteligjencën ushtarake, vlerësuan se Kina po shqyrtonte nëse do t'i ofronte Teheranit sisteme të përparuara radarësh, sipas shumë zyrtarëve amerikanë të njohur me çështjen. Diskutimet erdhën mes raporteve të ndara se Rusia kishte ndarë informacione me Iranin mbi pozicionet ushtarake amerikane në të gjithë Lindjen e Mesme. 

Ndërsa transferimi i informacionit nga Moska në Teheran është raportuar më parë nga CBS News, gatishmëria e dukshme e Kinës - në fillim të konfliktit dhe potencialisht gjatë një afati kohor të zgjatur - për të ndihmuar Iranin tregon një përputhje më të gjerë, megjithëse joformale, midis fuqive që kërkojnë të kundër-balancojnë ambiciet e SHBA-së në rajon. 

Zyrtarët amerikanë, të cilët folën për CBS News në kushte anonimiteti për të diskutuar çështjet e sigurisë kombëtare, thanë se Pekini kishte marrë në konsideratë furnizimin e Iranit me sisteme radarësh X. Kjo teknologji do të rriste ndjeshëm aftësinë e Iranit për të zbuluar dhe ndjekur kërcënimet hyrëse, si dronët me fluturim të ulët dhe raketat lundruese, dhe mund të ndihmonte në mbrojtjen e sistemeve të tij të mbrojtjes ajrore kundër sulmeve të avancuara. 

Mbetet e paqartë nëse Kina përfundimisht eci përpara me transferimin, por vlerësimi nënvizon shqetësimin e Uashingtonit se lufta iraniane po tërheq jo vetëm kundërshtarë rajonalë, por edhe konkurrentë globalë të gatshëm të ofrojnë mbështetje kritike, përveç përfshirjes së drejtpërdrejtë ushtarake, thanë zyrtarët. 

Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes nuk i është përgjigjur një kërkese për koment. Agjencia Qendrore e Inteligjencës nuk pranoi të komentojë. Shtëpia e Bardhë nuk i është përgjigjur një kërkese për koment. 

Të mërkurën, Financial Times raportoi se Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit përdori një satelit spiun që e bleu fshehurazi nga kompania kineze Earth Eye Co., për të synuar bazat amerikane në Lindjen e Mesme, duke cituar dokumente të rrjedhura ushtarake iraniane. 

Vlerësimet e inteligjencës amerikane tregojnë se Teherani ka përdorur më parë imazhe satelitore të ofruara nga Kina, përfshirë gjatë konfliktit të vazhdueshëm që përfshin Izraelin dhe forcat amerikane, thanë dy zyrtarë amerikanë të njohur me çështjen. Zyrtarët nuk mundën të konfirmonin nëse imazhet u furnizuan nga Earth Eye Co. 

Një raport i Pentagonit mbi ushtrinë e Kinës i publikuar në dhjetor tha se që nga viti 2024, kompanitë satelitore komerciale me seli në Kinë kishin marrë pjesë në shkëmbime biznesi me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit. 

Vlerësimi Vjetor i Kërcënimeve për vitin 2026 — një studim i paklasifikuar i rreziqeve globale të sigurisë i përpiluar nga komuniteti i inteligjencës — paralajmëroi se Kina po i tejkalon shumë kombet e tjera në zhvillimin e aftësive të saj hapësinore.

“Kina e ka eklipsuar Rusinë si konkurrentja kryesore e SHBA-së në hapësirë. Vendosja e shpejtë e aftësive hapësinore nga Pekini, e pozicionon atë në gjendje të përdorë hapësirën për të çuar përpara qëllimet e saj të politikës së jashtme, për të sfiduar superioritetin ushtarak dhe teknologjik të SHBA-së në hapësirë ​​dhe për të projektuar pushtet në një shkallë globale”, thuhet  në raport.

Inteligjenca amerikane tregon gjithashtu se Pekini ka peshuar transferimin e sistemeve të mbrojtjes ajrore në Iran, potencialisht të kaluara përmes vendeve të treta për të fshehur përfshirjen e drejtpërdrejtë, thanë dy zyrtarët. CNN raportoi javën e kaluar se komuniteti i inteligjencës kishte zbuluar se Kina po përgatitej t'i dërgonte Iranit sisteme raketash anti-ajrore me qitje supi të njohura si MANPAD. 

Senatori demokrat Mark Warner i Virxhinias, nënkryetar i Komitetit të Inteligjencës së Senatit, i karakterizoi raportet se Kina mund t'i ofrojë Iranit sisteme të reja të mbrojtjes ajrore, si "domethënëse". 

"Ata përpiqen të fshihen. Kina thotë, ky është sektori i tyre privat. Ne të gjithë e dimë se nuk ka diçka të tillë si një sektor i vërtetë privat në Kinë. Çdo kompani në Kinë duhet të ketë besnikërinë e saj të parë ndaj Partisë Komuniste", tha Warner të dielën në "Face the Nation with Margaret Brennan". 

Sekretari i Luftës Pete Hegseth, kur u pyet të enjten në lidhje me vlerësimet e inteligjencës, tha: "Presidenti Trump ka një marrëdhënie shumë të fortë dhe të drejtpërdrejtë me Presidentin Xi, dhe ata kanë komunikuar për këtë, dhe Kina na ka siguruar se kjo me të vërtetë nuk do të ndodhë."

Z. Trump pritet të vizitojë Kinën muajin e ardhshëm në një samit me rreziqe të larta, i nxitur nga disa kriza dhe interesa strategjike që mbivendosen. Z. Trump tha se i dërgoi një letër Presidentit kinez Xi Jinping, duke i kërkuar të mos i jepte armë Iranit, në një intervistë që u transmetua të mërkurën në Fox Business Network. Z. Trump nuk tha se kur u shkëmbyen letrat. 

Një zëdhënës i Ambasadës Kineze në Uashington, DC, nuk pranoi t'u përgjigjej pyetjeve në lidhje me letrat e përmendura nga zoti Trump, duke shtuar se qëndrimi i Kinës ndaj Iranit është "i hapur dhe i sinqertë". 

"Ne mbajmë një qëndrim objektiv dhe të paanshëm dhe kemi bërë përpjekje për të nxitur bisedimet e paqes", tha zëdhënësi Liu Pengyu në një deklaratë. "Ne kurrë nuk përfshihemi në veprime që përshkallëzojnë konfliktet."  

Javën e kaluar, zoti Trump kërcënoi vendet me një tarifë të menjëhershme prej 50%, nëse ato furnizonin Iranin me armë. Zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Kinës, Guo Jiakun, tha të mërkurën se raportet e medias se Pekini furnizon Teheranin me armë, ishin "thjesht të fabrikuara" dhe paralajmëroi se çdo tarifë e vendosur nga administrata Trump mbi këtë bazë do të përballej me kundërmasa./ CBS News.