Ndërprerja e Starlink ndikoi testet e dronëve, duke nxjerrë në pah varësinë e Pentagonit nga SpaceX

Gushtin e kaluar, zyrtarët e Marinës së SHBA-së, gjatë një prove me anije pa pilot, zbuluan një dobësi të rëndësishme: varësinë nga sistemi satelitor Starlink. Një ndërprerje globale e këtij rrjeti, që preku miliona përdorues, bëri që rreth 20 anije pa pilot të mbeteshin pa komunikim pranë brigjeve të Kalifornisë, duke pezulluar operacionet për afro një orë.

Ky incident, që përfshinte dronë të projektuar për të forcuar kapacitetet ushtarake amerikane në rast konflikti me Kinën, ishte një nga disa ndërprerje të lidhura me Starlink gjatë testeve të Marinës. Sipas dokumenteve të brendshme të shqyrtuara nga Reuters dhe burimeve të afërta, këto probleme i lanë operatorët pa mundësi kontrolli mbi mjetet autonome.

Ndërkohë që SpaceX po përgatitet për një ofertë publike gjigante prej rreth 2 trilion dollarësh këtë verë, kompania ka konsoliduar pozicionin si lider global në sektorin hapësinor. Ajo është bërë thelbësore për qeverinë amerikane falë teknologjive të saj – nga komunikimet satelitore te lëshimet në hapësirë dhe inteligjenca artificiale ushtarake.

Veçanërisht, Starlink është kthyer në një element kyç për programe strategjike si dronët dhe sistemet e gjurmimit të raketave. Me rreth 10,000 satelitë në orbitë të ulët, ai ofron një rrjet të qëndrueshëm dhe relativisht rezistent ndaj sulmeve.

Megjithatë, problemet e hasura nga Marina tregojnë rreziqet e varësisë së madhe nga një kompani e vetme. Ekspertët paralajmërojnë se kjo mund të krijojë dobësi për Pentagonin.

“Nëse nuk do të ekzistonte Starlink, qeveria amerikane nuk do të kishte akses në një rrjet global komunikimi në orbitë të ulët,” tha Clayton Swope nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

Pentagoni nuk komentoi mbi testet apo bashkëpunimin me SpaceX, ndërsa zyrtarë të tij theksuan se përdorin sisteme të shumta dhe të qëndrueshme komunikimi.

Megjithë konkurrencën në rritje nga Amazon, e cila së fundmi njoftoi një marrëveshje prej 11.6 miliardë dollarësh për blerjen e një kompanie satelitore, SpaceX mbetet shumë përpara në komunikimet në orbitë të ulët.

Përtej dronëve, SpaceX dominon edhe lëshimet në hapësirë dhe ofron shërbime përmes Starlink dhe Starshield, duke gjeneruar miliarda dollarë. Madje, Forca Hapësinore Amerikane ka zgjedhur disa herë radhazi raketat e SpaceX për misionet e saj, për shkak të problemeve me alternativa të tjera.

Paralajmërime për varësinë nga SpaceX

Ligjvënës amerikanë kanë shprehur shqetësim për varësinë nga një kompani e vetme, e drejtuar nga Elon Musk. Raste të mëparshme, si ndërprerja e aksesit të Starlink për trupat ukrainase apo polemikat lidhur me shërbimet në Tajvan, kanë ngritur pikëpyetje mbi besueshmërinë dhe ndikimin e kompanisë.

Kufizimet e Starlink gjatë testeve

Starlink ka qenë thelbësor për programin e dronëve të Pentagonit, duke lidhur anije të vogla pa pilot dhe dronë ajrorë. Por gjatë testeve në prill 2025, u vu re se rrjeti kishte vështirësi të përballonte ngarkesën e lartë të të dhënave kur kontrolloheshin shumë mjete njëkohësisht.

Një raport i Marinës theksonte se “mbështetja tek Starlink zbuloi kufizime nën ngarkesë të lartë”. Probleme të ngjashme u shfaqën edhe në teste të tjera para ndërprerjes globale, megjithëse shkaqet nuk u sqaruan plotësisht.

Pavarësisht këtyre sfidave, ekspertët theksojnë se avantazhet e Starlink – si kostoja e ulët dhe disponueshmëria e gjerë – e bëjnë atë një zgjedhje tërheqëse. “Këto dobësi pranohen për shkak të përfitimeve që sjell përdorimi i tij i gjerë,” tha eksperti Bryan Clark./Reuters