Pse njeriu i Orbán-it në Bruksel do të qëndrojë — për momentin

BE-ja mezi pret të largohet nga Viktor Orbán, por ka një pjesë të trashëgimisë së tij që ka të ngjarë të vazhdojë: komisioneri i tij evropian.

Komisioneri i Shëndetit dhe Mirëqenies së Kafshëve, Olivér Várhelyi, është një besnik i mirëfilltë i Fidesz-it, i cili është akuzuar se ka drejtuar një rrjet spiunazhi nga ambasada hungareze kur ishte i dërguari më i lartë i Budapestit në BE.

Por ai ka fituar gjithashtu një reputacion si një ekspert politikash, punëtor i palodhur në një qytet ku teknokratët drejtojnë shfaqjen - dhe ku ekzekutivi i BE-së vepron mbi parimin se komisionerët punojnë për bashkimin, jo për kryeqytetin që i dërgoi ata.

«Ai është një nga komisionerët që në fakt i lexon gjërat», tha një zyrtar i Parlamentit Europian, të cilit i është ofruar anonimiteti për të folur sinqerisht.

Ekziston edhe faktori bumerang. Një “ndryshim regjimi”, siç e përshkroi Péter Magyar fitoren e tij dërrmuese në Hungari, mund të përfshijë edhe Francën vitin e ardhshëm. Berlaymont është i kujdesshëm të mos i japë Marine Le Pen ndonjë ndikim për të zëvendësuar Zëvendëspresidentin Ekzekutiv, Stéphane Séjourné me një zgjedhje të Rally Kombëtar të ekstremit të djathtë.

Katër zyrtarë të lartë të Komisionit i thanë POLITICO-s se nuk kishte pasur asnjë diskutim të brendshëm për shkarkimin ose mënjanimin e Várhelyi-t, as para dhe as pas zgjedhjeve të së dielës.

Vështirë për ta pushuar...

Pas fitores së tij të thellë, Magyar ka sinjalizuar një qëllim për të pastruar shtëpinë, duke ftuar të emëruarit e Orbán në të gjithë shtetin hungarez të japin dorëheqjen ose të shkarkohen. Megjithatë, ai nuk ka dhënë asnjë shenjë se planifikon një veprim kundër Várhelyi. Normalisht, një ndërhyrje e tillë nga një qeveri kombëtare, do të ishte e paimagjinueshme.

Megjithatë, gjatë fushatës, Magyari akuzoi publikisht komisionerin për mbajtjen sekrete të informacionit, në lidhje me rrjetin e dyshuar të spiunazhit që drejtohej nga zyra e Várhelyi-t gjatë mandatit të tij si i dërguari i Hungarisë në Bruksel midis viteve 2015 dhe 2019. Ai dhe Magyari punuan në ambasadë nga viti 2011 deri në vitin 2015, duke llogaritur edhe periudhën e Várhelyi-t si zëvendësambasador.

Zëdhënësi i Komisionit, Balazs Ujvari, u tha gazetarëve të martën se “është bërë përparim” në hetimin e spiunazhit dhe tha se ekzekutivi do ta informojë Parlamentin për rezultatin, “pasi të jenë ndërmarrë të gjitha hapat administrativë”.

Ligjërisht, Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen ka fuqinë për të shkarkuar Várhelyi-n. Por nuk ka precedent për shkarkimin e një komisioneri individual dhe ka të ngjarë të duhen gjetje shpërthyese kundër Várhelyi-t — për të cilat nuk ka prova në këtë fazë — nga hetimi për ta detyruar atë të ndërmarrë veprime.

Várhelyi i tha von der Leyen se “nuk ishte në dijeni” të përpjekjeve të dyshuara të Orbán për të rekrutuar spiunë në Bruksel, pasi akuzat u shpërndanë për herë të parë në tetor.

Várhelyi e dyfishoi qëndrimin e tij kur u përball me eurodeputetët në janar. "A jam kontaktuar shërbimi hungarez apo ndonjë shërbim tjetër? Jo, nuk jam kontaktuar", tha ai në një takim të komitetit të Parlamentit Europian. "Nuk kisha dijeni për këtë pretendim që u bë në shtyp", shtoi ai.

Por Magyar ka pohuar se ish-shefi i tij “nuk e zbuloi të gjithë të vërtetën, kur e mohoi këtë gjatë hetimit zyrtar”.

Várhelyi ka armiqtë e tij në Parlamentin Europian, i cili nuk ka fuqi formale për ta shkarkuar atë, por mund të ushtrojë presion që ai të largohet. Daniel Freund, eurodeputeti i Gjelbër i cili ka qenë një nga kritikët më të zëshëm të Orbán në Bruksel, tha se Várhelyi ishte pjesë e "rrethit të brendshëm" të udhëheqësit në largim, dhe duhej të ishte larguar "shumë kohë më parë".

I pyetur nëse do t’i nxiste ligjvënësit që të kërkonin zyrtarisht dorëheqjen e tij, Freund nuk pranoi të komentonte.

... më e lehtë për t’u ‘ngrirë’

Në fund të fundit, nëse Várhelyi do të vazhdojë të ketë ndikim në Berlaymont është kryesisht në duart e tij.

Sipas një komisioneri të cilit iu dha anonimiteti për të folur sinqerisht, komisionerët nuk mund të shkarkohen, por nëse fillojnë të punojnë kundër vendit të tyre të origjinës - në rast se, për shembull, drejtimi i qeverisë ndryshon në vendin e tyre - ata mund të lihen mënjanë dhe do të humbasin besueshmërinë me pjesën tjetër të kolegjit.

Në fakt, nëse Brukseli ka mësuar diçka gjatë viteve, është se një komisioner nuk ka nevojë të shkarkohet për t’u bërë i parëndësishëm.

Merrni shembull Janusz Wojciechowski-n, komisionerin e bujqësisë të Polonisë, i nominuar në vitin 2019 nga qeveria nacionaliste e Ligj dhe Drejtësi. Kur koalicioni pro-BE i Donald Tusk mori pushtetin në fund të vitit 2023, Varshava ndryshoi kurs, por Wojciechowski qëndroi në vend dhe e vijoi mandatin e tij deri në nëntor 2024.

Ai ishte përjashtuar tashmë nga betejat më të mëdha politike të Komisionit. Që në fillim të mandatit të parë të von der Leyen, dosjet kryesore, përfshirë dimensionin bujqësor të Marrëveshjes së Gjelbër, u drejtuan diku tjetër.

Në fund, roli i tij ishte zvogëluar në margjina. Mbledhjet zhvilloheshin pa të. Vendimet merreshin pa kontributin e tij. Ajo që mbetej ishte pjesa e gjatë e punës. Ai u përqendrua në shpërndarjen e subvencioneve të BE-së, shpesh duke pasur parasysh fermerët në Poloninë e tij të lindjes, dhe duke cituar statistikat e fermave. Ai gjithashtu postoi - shumë - në mediat sociale, duke përfshirë tema si siguria rrugore që kishin pak të bënin me portofolin e tij.

Një ndryshim kyç midis Wojciechowski-t dhe Várhelyi-t është se komisioneri hungarez ka qenë jashtëzakonisht i zënë. Në fakt, shumë njerëz mendojnë se ai është i mirë në punën e tij.

Várhelyi ka ecur me një ritëm të shpejtë, duke prezantuar një mori dosjesh që synojnë forcimin e vetëmjaftueshmërisë së Evropës në prodhimin e ilaçeve dhe ta bëjnë rajonin më tërheqës për investitorët farmaceutikë.

Përpjekjet e tij për të nxitur industrinë evropiane i kanë fituar admirues, pavarësisht atyre të majtë që mendojnë se ai është shumë miqësor ndaj biznesit.

Në fund të fundit, megjithatë, nuk do të jetë e kaluara e tij politike që do të vendosë fatin e tij, por nëse ai mund ta tejkalojë identitetin e tij si njeriu i Orbán-it./ Politico.