Një grup i rrallë njerëzish që flenë pak - shkenca po zbulon 'sekretin' e tyre

Në një botë gjithnjë e më të ndriçuar nga ekranet dhe ritmi i shpejtë i jetës moderne, gjumi i plotë po bëhet luks. Sipas të dhënave të fundit, rreth një e treta e të rriturve nuk arrijnë të flenë tetë orët e rekomanduara çdo natë.

Por për një pjesë shumë të vogël të popullsisë, kjo nuk përbën problem.

Studiuesit kanë zbuluar se mes 1% dhe 3% e njerëzve janë të ashtuquajtur “gjumë të shkurtër natyralë” – individë që funksionojnë normalisht me vetëm katër deri në gjashtë orë gjumë, pa pasoja negative për shëndetin apo performancën mendore.

Një aftësi e lindur, jo zakon

Sipas ekspertëve të gjumit, kjo nuk është rezultat i disiplinës apo stilit të jetesës, por një tipar biologjik. Gjatë dy dekadave të fundit, shkencëtarët kanë identifikuar disa gjene që ndikojnë në këtë fenomen.

Një prej tyre është gjeni DEC2, i cili ndikon në prodhimin e oreksinës – një substancë në tru që rregullon vigjilencën. Njerëzit me këtë variant gjenetik duket se prodhojnë më shumë oreksinë, duke u lejuar të qëndrojnë zgjuar me më pak gjumë.

Eksperimentet laboratorike kanë treguar se edhe kur ky mutacion transferohet te kafshët, ato flenë më pak pa shfaqur probleme njohëse.

Deri më sot, të paktën shtatë gjene janë lidhur me këtë aftësi të rrallë.

Një fenomen i padukshëm

Neurologët theksojnë se këta individë rrallë kërkojnë ndihmë mjekësore, pasi nuk përjetojnë lodhje apo shqetësime.

Shpesh, ata as nuk e kuptojnë se janë ndryshe – sidomos kur modeli i tyre i gjumit është i përhapur edhe në familje.

A mund të “mësohet” kjo aftësi?

Zhvillimet në teknologjinë e modifikimit gjenetik, si CRISPR, kanë hapur diskutime të reja.

Kjo teknologji u lejon shkencëtarëve të ndryshojnë ADN-në me saktësi të lartë, duke shtuar, hequr ose korrigjuar gjene specifike. Aktualisht përdoret kryesisht për trajtimin e sëmundjeve gjenetike, por potenciali i saj shkon përtej – deri te përmirësimi i aftësive njerëzore.

Disa studiues besojnë se, në të ardhmen, mund të jetë teorikisht e mundur të “programohet” trupi i njeriut për të pasur nevojë për më pak gjumë.

Sfida dhe dilema

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se procesi është shumë kompleks. Gjumi nuk kontrollohet nga një gjen i vetëm, por nga një rrjet i tërë faktorësh biologjikë.

Përveç sfidave shkencore, lindin edhe pyetje sociale: çfarë do të bënte njerëzimi me disa orë shtesë çdo ditë? Do të punonim më shumë apo do të jetonim më mirë?

Një e ardhme me më pak gjumë?

Për momentin, ideja mbetet në nivel teorik. Por ritmi i zhvillimit të shkencës sugjeron se ajo që sot duket si “superfuqi”, nesër mund të bëhet realitet.

Ndoshta jo menjëherë – por në një të ardhme jo shumë të largët, katër orë gjumë mund të jenë të mjaftueshme për të gjithë.