Pse burrat i ngacmojnë seksualisht gratë në punë? Shkenca ofron dy shpjegime, por vetëm njëri...

Çfarë e shkakton ngacmimin seksual në vendin e punës? Si mund ta kuptojmë më mirë atë? Dhe çfarë mund të bëhet për ta parandaluar?

Për t'iu përgjigjur me sukses pyetjeve të tilla, nevojitet një shpjegim i mirë shkencor. Por cilin shpjegim duhet të ndjekim?

Dy shpjegime shumë të ndryshme qarkullojnë mes studiuesve të shkencave sociale. Në një studim të ri, ne krahasuam këto dy qasje dhe zbuluam se njëra prej tyre ishte qartësisht më bindëse.

Prirje të evoluara seksuale apo ruajtje e hierarkive gjinore?

Sipas njërit këndvështrim, ngacmimi seksual, siç e tregon edhe emri, lidhet kryesisht me seksualitetin. Sipas psikologjisë evolucionare, burrat dhe gratë kanë zhvilluar mekanizma të ndryshëm psikologjikë për të përballuar sfidat e ndryshme që hasnin në epokën e Pleistocenit për t'u riprodhuar me sukses.

Për burrat, këta mekanizma përfshijnë interes më të madh për seks të rastësishëm dhe një prirje për të gabuar duke menduar se gratë janë të interesuara seksualisht për ta. Gratë, nga ana tjetër, kanë evoluar që të jenë më të ndjeshme ndaj kërcënimeve ndaj autonomisë së tyre seksuale dhe për këtë arsye mund t'i perceptojnë afrimet e burrave si ngacmim.

Por për studiuesit që mbështeten te ideja e hierarkisë gjinore, pra që burrat kanë më shumë pushtet dhe status sesa gratë, ngacmimi seksual është "një shprehje e seksizmit në vendin e punës, jo e seksualitetit apo dëshirës seksuale". Ai shihet si një mekanizëm për të ruajtur vendin e punës si territor mashkullor dhe për të mbrojtur statusin më të lartë të burrave në punë.

Këto dy qasje ofrojnë mënyra shumë të ndryshme për ta shpjeguar ngacmimin seksual në vendin e punës. Pra, si të vendosim cilën të përdorim?

Mund të duket joshëse të mendojmë se një pikëpamje shkencore preferohet për arsye politike: ai mbështet psikologjinë evolucionare sepse është mizogjen; ose ajo mbështet teorinë e hierarkisë gjinore sepse udhëhiqet nga ideologjia feministe.

Vënia në provë e shpjegimeve

Këto akuza nuk na çojnë larg. Për fat të mirë, filozofia e shkencës ofron tri kritere të njohura për të vlerësuar një shpjegim të mirë shkencor.

Këto kritere burojnë nga vetë qëllimi i shpjegimeve shkencore.

Vlera kryesore e shpjegimeve është se ato na japin kuptim. Ne e kuptojmë më mirë një fenomen kur kemi identifikuar shkaqet e tij.

Kur flasim për ngacmimin seksual, idealisht shkaqet që identifikojmë duhet të shpjegojnë një gamë të gjerë situatash. Ngacmimi seksual nuk është vetëm skenari "burri i fuqishëm shfrytëzon vartësen tërheqëse", që shpesh merr më shumë vëmendje mediatike.

Shpjegimet shkencore kanë gjithashtu vlerë praktike. Ato mund të përdoren për të krijuar parashikime të reja që testohen në kërkime të ardhshme. Pra, një shpjegim i mirë duhet të jetë edhe frytdhënës.

Gjithashtu, shpjegimet ndihmojnë në identifikimin e faktorëve që mund të ndryshohen ose kontrollohen. Kjo i jep shoqërisë mundësi për ndërhyrje konkrete, si për shembull ulja e ngacmimit seksual në punë.

Dy shpjegime përballë njëri-tjetrit

Në studimin tonë të publikuar së fundmi, ne i përdorëm këto tri kritere për të krahasuar shpjegimin e psikologjisë evolucionare me atë të ruajtjes së hierarkisë gjinore. Çfarë zbuluam?

Së pari, shpjegimi i hierarkisë gjinore ishte më i fortë në identifikimin e shkaqeve që shpjegojnë një gamë të gjerë formash të ngacmimit seksual në punë.

Psikologjia evolucionare mund të shpjegojë shtrëngimin seksual dhe disa forma të vëmendjes seksuale të padëshiruar. Por studimet tregojnë se këto sjellje shpesh shoqërohen me batuta seksiste, komente të pahijshme dhe imazhe degraduese seksuale, si pornografia.

Këto sjellje nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me përpjekjen për të marrë favore seksuale, edhe pse kanë natyrë seksuale. Ato quhen "ngacmim gjinor", dhe janë forma më e zakonshme e ngacmimit seksual.

Ndryshe nga psikologjia evolucionare, teoria e ruajtjes së hierarkisë gjinore i shpjegon të tria format: kërkesat për favore seksuale, komentet seksiste dhe madje edhe kërkesat që gratë të bëjnë punë tradicionale si mbajtja e shënimeve. Të gjitha këto mund të kuptohen si mënyra për të forcuar rolet tradicionale gjinore dhe për t'u dhënë burrave më shumë status dhe autoritet.

Së dyti, të dyja teoritë kanë nxitur kërkime të reja. Por psikologjia evolucionare përballet me një problem: parashikimi i saj kryesor është se burrat parahistorikë që gabimisht mendonin se gratë ishin të interesuara seksualisht për ta kishin më shumë sukses riprodhues, diçka që nuk mund të testohet. Pa një makinë kohe, kjo mbetet e pamundur për t'u verifikuar.

Së treti, teoria e hierarkisë gjinore duket më e dobishme për të identifikuar ndërhyrje efektive. Zbutja e hierarkive organizative dhe shkëputja e lidhjes mes statusit dhe maskilizmit janë mënyra të mundshme për të ndryshuar situatën.

Psikologjia evolucionare sugjeron ndërhyrje si trajnimi i burrave për të kuptuar çfarë është ngacmimi seksual. Por provat tregojnë se këto trajnime shpesh nuk janë efektive. Dhe, sigurisht, e vetmja mënyrë për të ndryshuar mekanizmat e evoluar do të ishte ndryshimi i trurit apo gjeneve, gjë që nuk është e mundur.

Ruajtja e hierarkisë gjinore është një shpjegim më i mirë

Studimi ynë tregon se ngacmimi seksual në punë kuptohet më mirë përmes idesë së ruajtjes së hierarkisë gjinore. Kjo ofron shpresë për të ardhmen e kulturës së punës: sugjeron se burrat nuk janë të prirur nga natyra të jenë ngacmues seksualë.

Përkundrazi, ngacmimi seksual kuptohet më mirë si pasojë e mjedisit tonë aktual shoqëror dhe kulturor. Dhe kjo është diçka që ne mund ta ndryshojmë për të krijuar një të ardhme më të sigurt dhe më të drejtë në vendin e punës. /AustraliaToday – Syri.net