Si po e sheh Tajvani luftën në Iran dhe çfarë zbulon kjo luftë për besueshmërinë e SHBA-së

Nga Bonnie Yushih Liao/

Sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit janë bërë gjithnjë e më shqetësuese për botën për shkak të rrezikut të përshkallëzimit të mëtejshëm dhe ndikimit në tregjet e energjisë.

Në Tajvan, megjithatë, vëmendja është zhvendosur në një drejtim tjetër.

Në vend që ta shohin luftën si një konflikt të largët gjeografikisht, liderët politikë dhe analistët tajvanezë po e konsiderojnë atë si një tregues në kohë reale të mënyrës se si vepron SHBA-ja nën presion strategjik.

Pyetja kryesore nuk është nëse SHBA do të vepronte në rast të një konflikti me Kinën në rajonin Indo-Paqësor, por më tepër se si do të menaxhonte presionet konkurruese nëse do të shpërthenin disa kriza njëkohësisht.

Një provë kufijsh, jo qëllimesh

Në Tajvan po rritet ndërgjegjësimi se burimet amerikane nuk janë të pakufizuara.

Lufta në Lindjen e Mesme ka shkaktuar luhatje të çmimeve të energjisë dhe ka nxitur frikën për rritje të inflacionit në SHBA, duke treguar kostot e brendshme të operacioneve ushtarake.

Edhe mbështetja për presidentin amerikan Donald Trump ka rënë, ndërsa disa figura brenda partisë së tij po vënë në pikëpyetje arsyetimin për hyrjen në luftë.

Disa raporte tregojnë se furnizimet amerikane me raketa interceptuese po pakësohen. Për shembull, ushtria amerikane është detyruar të zhvendosë disa interceptorë THAAD nga Koreja e Jugut drejt Lindjes së Mesme. SHBA gjithashtu ka pasur vështirësi për t'u mbrojtur ndaj taktikave asimetrike të luftimit të përdorura nga Irani.

Kjo ka pasoja të drejtpërdrejta për parandalimin që Uashingtoni ka mbajtur prej kohësh në Indo-Paqësor. Ky parandalim varet jo vetëm nga aftësia ushtarake amerikane, por edhe nga pritshmëria që kjo aftësi të mbetet funksionale edhe nën presion.

Konfliktet në rajone të tjera mund të mos dobësojnë vendosmërinë e SHBA-së për të ndërhyrë nëse Kina do të pushtonte ose ushtronte presion ndaj Tajvanit. Por ato mund të konsumojnë burime amerikane dhe të ndikojnë në mënyrën se si përcaktohen përparësitë.

Ndryshimi i pragut për përdorimin e forcës

SHBA i ka paraqitur sulmet ndaj Iranit si një veprim "parandalues", që synon të shmangë një kërcënim të ardhshëm dhe jo të reagojë ndaj një sulmi të menjëhershëm. Kjo ngre pyetje më të gjera për pragun në ndryshim të përdorimit të forcës në Indo-Paqësor.

Për Tajvanin, kjo nuk është një ide abstrakte. Nëse pragu për veprim ushtarak ulet nga kërcënim i afërt në rrezik të mundshëm, mjedisi strategjik bëhet më pak i parashikueshëm.

Kjo zgjeron rrethanat në të cilat përdorimi i forcës nga SHBA mund të justifikohet.

Shpejtësia me të cilën administrata Trump veproi në Iran ka shtuar gjithashtu pasigurinë te partnerët rajonalë si Japonia dhe Koreja e Jugut për të kuptuar kur dhe si do të vepronte SHBA kundër Kinës.

Partnerët e NATO-s nuk u informuan paraprakisht për sulmet ndaj Iranit. Kjo mund të bëjë që Japonia dhe Koreja e Jugut të shqetësohen për mungesë komunikimi edhe në rast veprimesh të mundshme amerikane lidhur me Tajvanin.

Luftërat rrallë ndjekin rrugë të parashikuara

Lufta në Iran ka ngritur gjithashtu pyetje më të gjera mbi mënyrën se si SHBA përshtatet ndërsa krizat evoluojnë.

Diskutimet për Tajvanin tradicionalisht janë përqendruar te mundësia e një pushtimi të madh kinez. Por zhvillimet e fundit sugjerojnë se përshkallëzimi mund të mos ndjekë një linjë të drejtë.

Konfliktet mund të zhvillohen përmes një serie vendimesh të vogla, paqartësive në sinjalet e kundërshtarit ose ndryshimeve të shpejta politike.

Kjo ka sjellë një ndryshim në debatet strategjike në Tajvan. Diskutimet e fundit mbi politikat e mbrojtjes dhe forumet e sigurisë po analizojnë gjithnjë e më shumë skenarë ku Kina ushtron presion përmes taktikave të "zonës gri", bllokadave dhe përshkallëzimeve graduale, në vend që të fokusohet vetëm te pushtimi i plotë.

Si rrjedhojë, vëmendja po zhvendoset drejt mënyrës se si ky presion mund të rritet me kalimin e kohës, përmes operacioneve kibernetike, kufizimeve detare ose veprimeve të kufizuara ushtarake, dhe mund të dalë jashtë kontrollit.

Kriza aktuale në Ngushticën e Hormuzit është ndjekur nga afër në Tajvan si shembull se si ndërprerja e një pike strategjike mund të ndikojë shpejt në gjithë botën. Kjo ngre pyetje nëse dinamika të ngjashme mund të shfaqen në Ngushticën e Tajvanit dhe sa të përgatitur do të ishin aktorët e jashtëm, përfshirë SHBA-në, për t'u përgjigjur.

SHBA gjithashtu nuk ka arritur të parandalojë përhapjen e luftës në Iran drejt shteteve të Gjirit Persik. Kjo ngre pikëpyetje nëse një luftë për Tajvanin mund të kufizohej apo do të kishte pasoja më të gjera rajonale.

Rreziku i keqinterpretimit

Për Tajvanin, sfida më e menjëhershme lidhet me mënyrën se si Kina interpreton veprimet amerikane në Iran. Nëse Pekini arrin në përfundimin se burimet ushtarake në rënie ose presionet e brendshme do të kufizonin aftësinë e SHBA-së për një konflikt të zgjatur në Indo-Paqësor, ai mund të rishqyrtojë rreziqet e ushtrimit të presionit ndaj Tajvanit.

Kjo nuk do të thotë se një konflikt i menjëhershëm është i mundshëm. Por rrit gjasat që Kina të përpiqet të ushtrojë presion ndaj Tajvanit pak nën pragun e një lufte të plotë.

Historia tregon se përshkallëzimi shpesh formësohet nga mënyra se si palët interpretojnë situatat, dhe jo vetëm nga ndryshimet reale të fuqisë. Kur shtetet besojnë se kushtet janë më të favorshme sesa janë në të vërtetë, rreziku i gabimeve në gjykim rritet.

Për Tajvanin, sfida nuk është vetëm të vlerësojë zhvillimet në Lindjen e Mesme, por edhe të sigurojë që pozicioni i tij të mos keqkuptohet. Kjo përfshin:

ruajtjen e kapaciteteve të besueshme mbrojtëse
forcimin e kohezionit të brendshëm përballë kërcënimeve të mundshme
dërgimin e sinjaleve të qarta se çdo përpjekje për detyrim do të përballet me rezistencë të fortë.

Parandalimi nuk varet vetëm nga ajo që një vend mund të bëjë, por edhe nga ajo që të tjerët besojnë se ai do të bëjë dhe nëse këto besime i dekurajojnë nga marrja e rreziqeve. / Conversation – Syri.net