Serbia kërkon fajtorin e komplotit të sabotimit të tubacionit, ndërsa vizita e Vance në Hungari po afron

Serbia ka hapur një hetim për sabotimin e tentativës së tubacionit, pasi u gjetën eksplozivë pranë Kanjižës, ndërsa inteligjenca ushtarake dyshon për një emigrant të trajnuar, duke rritur kështu temperaturën përpara zgjedhjeve kyçe në Hungari të dielën.

Beogradi po heton tentativën e sabotimit të tubacionit që transporton gaz nga Rusia në Serbi dhe Hungari, sipas zyrtarëve, me një të dyshuar që thuhet se është "një person nga një grup emigrantësh", tha kreu i agjencisë së sigurisë ushtarake VBA, Đuro Jovanić.

Incidenti ndodhi në tubacionin Balkan Stream, një zgjatim i tubacionit TurkStream. “Dy pako të mëdha me eksplozivë me detonatorë” u gjetën brenda çantave të shpinës në Kanjiža të Serbisë veriore, “disa qindra metra larg tubacionit të gazit”, njoftoi të dielën në mëngjes Presidenti serb Aleksandar Vuçiç.

Vuçiç tha gjithashtu se e paralajmëroi menjëherë kryeministrin hungarez Viktor Orbán, i cili thirri një takim sigurie po atë ditë.

Jovanić tha të dielën se agjencia e tij e kishte informuar më parë qeverinë se një “person nga një grup emigrantësh”, i trajnuar ushtarakisht po komplotonte për të sabotuar tubacionin.

Sipas tij, shërbimet serbe të inteligjencës e kishin paralajmëruar Beogradin "për muaj të tërë" se infrastruktura e gazit mund të ishte në rrezik dhe se një komplot mund të rezultonte në dëmtimin ose shkatërrimin e saj, por shërbimet hasën në "skepticizëm".

I dyshuari "do të ndalohet", tha Jovanić, dhe shtoi se hetimi për fajtorin ose fajtorët mund të zgjasë me ditë ose muaj.

Jovanić paralajmëroi gjithashtu kundër një vale dezinformimi që përfshinte Ukrainën, e cila po përhapej në internet, duke vënë në dukje se kanë dalë spekulime se anëtarë të ushtrisë serbe do të punonin "për ndonjë palë tjetër ose të tretë, duke gjetur eksplozivë ukrainas dhe duke akuzuar ukrainasit për organizimin e sabotimit".

"Kjo nuk është e vërtetë. Ushtria serbe nuk ndërhyn në politikën e vendit të vet, e lëre më të ndonjë tjetri", shtoi shefi i inteligjencës së ushtrisë serbe.

Ndërkohë, Orbán nënkuptoi përfshirjen e Ukrainës pa bërë një akuzë zyrtare. "Ukraina ka punuar prej vitesh për ta shkëputur Evropën nga energjia ruse", tha Orbán në një video të publikuar në X të dielën në mbrëmje, duke thënë se Hungaria po përforcon sigurinë rreth tubacionit.

Kievi u përgjigj menjëherë, duke e hedhur poshtë "kategorikisht" akuzën. "Ukraina nuk ka të bëjë fare me këtë", tha zëdhënësi i ministrisë së jashtme, Heorhii Tykhyi në X të dielën.

Ndërkohë, Moska drejtoi gishtin nga Ukraina, me zëdhënësin e Kremlinit, Dmitry Peskov, i cili u tha gazetarëve të hënën se ka "ka shumë të ngjarë", që Kievi të jetë i përfshirë në këtë përpjekje sabotimi.

Tensionet midis Hungarisë dhe Ukrainës janë rritur në muajt e fundit, me integritetin e infrastrukturës kritike të shënjestruar që nga fillimi i pushtimit të plotë të Rusisë në Ukrainë në fillim të vitit 2022, dhe me Orbán-in që përballet me zgjedhje të rëndësishme të dielën.

Tubacioni Druzhba i epokës sovjetike, një tubacion i veçantë që transporton naftën ruse në Hungari dhe Sllovaki, ka qenë shkaku i një mosmarrëveshjeje midis Hungarisë dhe Ukrainës.

Kievi ka thënë se Druzhba u dëmtua në një sulm me dron rus në fund të janarit dhe ende nuk është riparuar, por si Hungaria ashtu edhe Sllovakia akuzojnë Ukrainën se po e përdor çështjen për përfitime politike.

Kanjiža, një qytet me rreth 8,000 banorë në provincën veriore të Vojvodinës në Serbi, është kryesisht i populluar nga pakica etnike hungareze.

Gjatë krizës së emigrantëve në Evropë në mesin e viteve 2010, Kanjiža ishte një pikë kyçe tranziti në rrugën ballkanike, me kampe të përkohshme të improvizuara të ngritura pranë qytetit, të cilat që atëherë janë shembur.

Ndërkohë, Orbán është përfshirë në një fushatë të rëndësishme zgjedhore në vend kundër kundërshtarit të tij kryesor Peter Magyar për të fituar votimet e së dielës, megjithatë ai e hodhi poshtë komplotin serb të tubacionit si të tillë që kishte të bënte me zgjedhjet.

"Prandaj, u rekomandoj të gjithëve që të mos e shohin këtë si një çështje fushate. Shoh se nuk ishim ne që e krijuam këtë fushatë, por kundërshtarët tanë", theksoi Orbán të hënën në mëngjes, duke deklaruar se vendi ka arritur në një periudhë shumë kritike.

“Siguria energjetike e vendit nuk është një çështje fushate, është një çështje qeveritare, dhe kjo kërkon qetësi, qetësi strategjike, jo teatër, jo maskarallëk, por një dorë të qetë, të qëndrueshme dhe të sigurt”, tha Orbán në Kiskundorozsma, ku ai personalisht mbikëqyri mbrojtjen e përforcuar ushtarake të urdhëruar një ditë më parë për pjesën hungareze të tubacionit të gazit Turkish Stream.

Vance në rrugën e tij

Mbështetje e konsiderueshme për kryeministrin aktual hungarez kishte ardhur tashmë nga ana tjetër e Atlantikut, me Presidentin e SHBA-së Donald Trump që mbështeti Orbán-in - një aleat kyç evropian të tij - në fund të marsit në një mesazh video, duke thënë se ai ishte një "lider i fortë që lufton për vendin dhe popullin e tij".

"Ai është një mik i vërtetë, luftëtar dhe fitues", tha Trump. "Ai ka mbështetjen time të plotë dhe totale."

Ndërkohë, zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance konfirmoi se do të mbërrijë në Hungari të martën për të mbështetur Orbán-in, dhe prania e tij pritet në një tubim të rëndësishëm të Fidesz-it. Të dy udhëheqësit do të kenë gjithashtu një takim dypalësh.

Kjo nuk është hera e parë që një anëtar i administratës së Trump mbështet një parti ose politikan evropian që përballet me zgjedhje.

Në shkurt të vitit 2025, Vance u takua me udhëheqësen e partisë së ekstremit të djathtë AfD, Alice Weidel, gjatë një vizite në Mynih të premten, nëntë ditë para zgjedhjeve të Gjermanisë, por dështoi qëllimisht të takohej me kancelarin e atëhershëm Olaf Scholz.

Gjatë vizitës së tij, ai u mbajti një leksion udhëheqësve evropianë rreth gjendjes së demokracisë dhe tha se nuk ka vend për “mure mbrojtëse”.

Takimi me Weidel erdhi pasi zyrtarët e lartë gjermanë kundërshtuan ashpër ankesat e Vance për gjendjen e demokracisë në Evropë, pas vërejtjeve të Vance në Konferencën e Sigurisë në Mynih, ku ai kishte frikë se liria e fjalës ishte “në tërheqje” në të gjithë kontinentin.

“Për shumë prej nesh në anën tjetër të Atlantikut, kjo duket gjithnjë e më shumë si interesa të vjetra të rrënjosura që fshihen pas fjalëve të shëmtuara të epokës sovjetike si dezinformimi, të cilëve thjesht nuk u pëlqen ideja që dikush me një pikëpamje alternative mund të shprehë një mendim të ndryshëm ose, Zoti na ruajt, të votojë në një mënyrë tjetër, ose edhe më keq, të fitojë zgjedhjet”, tha Vance./ Euronews.