Kur paracetamoli bëhet ndotës: Rreziku i fshehur në ujërat e zeza

Shumë njerëz përdorin rregullisht ilaçe si paracetamoli për dhimbje koke apo temperaturë. Por vetëm një pjesë e ilaçit përthithet nga organizmi; pjesa tjetër përfundon në ujërat e zeza përmes urinës. Rreth 5% e paracetamolit nxirret menjëherë në formën origjinale, ndërsa deri në 95% e një doze eliminohet brenda 24 orësh pasi përpunohet në mëlçi.

Si pasojë, paracetamoli po zbulohet gjithnjë e më shpesh në lumenj dhe liqene në mbarë botën. Në Europë janë matur nivele të ulëta, por të përhapura, ndërsa në lumin Nairobi në Kenia janë regjistruar përqendrime mjaft të larta për të dëmtuar organizma ujorë si molusqet. Edhe pse shumica e ujërave të zeza në BE trajtohen, impiantet aktuale nuk janë projektuar për të larguar mikrondotës si ilaçet.

Në mjedis, paracetamoli nuk humbet plotësisht efektin e tij biologjik. Organizmat ujorë janë më të ndjeshëm ndaj barnave sesa njerëzit. Studimet kanë treguar dëmtime të mëlçisë te peshqit dhe deformime të embrioneve edhe në përqendrime shumë të ulëta.

Burimet kryesore të këtyre ndotësve janë familjet dhe spitalet, ku përdorimi i ilaçeve është më i lartë. Për këtë arsye, shumë spitale po inkurajohen të trajtojnë paraprakisht ujërat e tyre të ndotura para se të hyjnë në sistemin publik të kanalizimeve.

Bashkimi Europian po planifikon përmirësime të mëdha në impiantet e trajtimit të ujërave deri në vitin 2045. Një metodë premtuese është ozonimi, ku ozoni përdoret për të shpërbërë molekulat e ilaçeve. Paracetamoli hiqet relativisht lehtë me këtë teknikë, megjithëse disa ndotës të tjerë janë më rezistentë. Procesi mund të jetë i kushtueshëm dhe ndonjëherë krijon nënprodukte potencialisht më toksike, ndaj shpesh kombinohet me metoda të tjera pastrimi.

Me rritjen e konsumit të barnave në botë, kontrolli i mikrondotësve në ujërat e zeza po bëhet gjithnjë më i rëndësishëm. Përmirësimi i trajtimit të ujit është thelbësor për të mbrojtur burimet tona të ujit të pijshëm dhe ekosistemet ujore në të ardhmen.