Putini po përpiqet të sundojë si Xi Jinpingu. Por kjo po i kthehet kundër

Nga Mikhail Khodorkovsky/

Ndalimi i Telegramit tregon se Putini ka frikë se mos humbet kontrollin, por kjo do të thotë se më shumë rusë do të çlirohen nga narrativa dominuese e shtetit.

Kremlini po përpiqet sërish të shtrëngojë kontrollin mbi shoqërinë ruse, këtë herë duke u fokusuar te Telegrami, një platformë që është bërë thellësisht pjesë e jetës digjitale, ekonomike dhe ushtarake të vendit.

Edhe pse nuk ka pasur një njoftim zyrtar për një ndalim të plotë, pritet që platforma të bllokohet praktikisht me 1 prill. Modeli është i njohur: Telegrami po ngadalësohet, po diskreditohet publikisht dhe po paraqitet gjithnjë e më shumë si një kërcënim për sigurinë kombëtare.

Zyrtarët kanë paralajmëruar për "kontroll të huaj" dhe "rreziqe për personelin shtetëror", ndërsa Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB), shërbimi sekret rus, ka pranuar hapur se platforma mundëson komunikim dhe, si rrjedhojë, koordinim.

Dhe pikërisht kjo është në thelb të shqetësimit të Kremlinit. Pavarësisht mënyrës si paraqitet në publik, kjo ka të bëjë me armën më të rëndësishme të Putinit: kontrollin.

Problemi nuk është vetë Telegrami, por liria që u jep përdoruesve.

Ajo që është në lojë është ruajtja e një sistemi ku informacioni kontrollohet fort dhe versionet alternative të realitetit mbahen jashtë. Për vite me radhë, ky sistem ka funksionuar me një kusht të thjeshtë: realiteti nuk ka nevojë të jetë bindës, mjafton të mos kundërshtohet. Mund të shpallen fitore edhe kur nuk ka. Narrativat mund të zëvendësojnë faktet. Kjo funksionon për sa kohë njerëzit nuk kanë mundësi të krahasojnë atë që u thuhet me atë që po ndodh në të vërtetë.

Telegrami e prish këtë.

Nuk është rastësi që autoritetet ruse janë përpjekur të zëvendësojnë platformat e pavarura me alternativa të kontrolluara nga shteti, sidomos aplikacionin "Max", të mbështetur nga qeveria. Janë investuar shumë burime për përhapjen e tij, ndërsa është ushtruar presion në shkolla, universitete dhe komunitete që njerëzit ta përdorin.

Megjithatë, rezultatet kanë qenë të dobëta. "Max" ka dështuar. Zyrtarët raportojnë shifra të larta përdoruesish, por këto nuk janë të verifikueshme dhe as domethënëse, sepse regjistrimi nuk do të thotë përdorim dhe detyrimi nuk krijon besim.

Në praktikë, shumë përdorues regjistrohen nga detyrimi, jo nga dëshira, dhe edhe pse ka kanale, ato janë kryesisht joaktive. Fasada mbahet, por nuk bind askënd, as ata që duhet ta zbatojnë.

Kjo shpjegon pse autoritetet kanë kaluar nga promovimi te shtypja. Nëse qytetarët nuk e lënë Telegramin me dëshirë, atëherë Telegrami duhet bërë më pak i aksesueshëm.

Por duke ndjekur këtë strategji, Kremlini mund të ketë hasur një pengesë të papritur. Kufizimet e mëparshme ndaj platformave si Instagram apo YouTube u pritën me njëfarë dorëzimi, sepse ato shiheshin kryesisht si burime argëtimi. Humbja e tyre ishte bezdisëse, por e përballueshme.

Telegrami, megjithatë, nuk zëvendësohet lehtë. Nuk është thjesht një aplikacion mesazhesh, por një ekosistem i tërë: për komunikim, koordinim pune, akses në informacion, lajme dhe organizim në kohë reale, madje edhe në vijën e frontit. Ai funksionon jashtë kontrollit të centralizuar dhe u jep qytetarëve mundësinë të krahasojnë narrativat me realitetin.

Si rrjedhojë, pakënaqësia është përhapur në shumë shtresa të shoqërisë ruse. Kritika nuk ka ardhur vetëm nga opozita, por edhe nga mbështetës të qeverisë, zyrtarë rajonalë dhe persona të përfshirë në luftë. Madje ka pasur raste kur kufizimet ndaj Telegramit janë lidhur publikisht me vështirësi operacionale në front.

Këto reagime janë të rëndësishme sepse tregojnë një përplasje të rrallë të brendshme. Kur një platformë bëhet pjesë e përditshmërisë, ndërprerja e saj sjell pasoja që nuk mund të fshihen lehtë. Duke u përpjekur të rrisë kontrollin, shteti rrezikon të nxjerrë në pah pasojat praktike të veprimeve të veta.

Në vend që ta forcojë kontrollin, Kremlini po përshpejton dobësimin e autoritetit të vet. Qytetarët nuk po kalojnë në platformat shtetërore, por po përdorin VPN dhe mjete të tjera për t'i shmangur kufizimet. Ajo që dikur ishte margjinale po bëhet normale. Çdo mënyrë shmangieje dobëson censurën. Çdo kufizim i mëson përdoruesit si ta anashkalojnë atë.

Kremlini duket se admiron modelin kinez të kontrollit digjital. Por dallimi është i qartë: në Kinë, fillimisht u krijuan platforma vendase konkurruese dhe pastaj u kufizuan shërbimet e huaja, duke u dhënë përdoruesve alternativa reale. Në Rusi, nga ana tjetër, kufizimet po vendosen para se të krijohen zëvendësime të besueshme, duke e bërë sistemin të mbështetet më shumë te detyrimi sesa te funksionaliteti.

Rezultati i mundshëm nuk është kontroll total, por fragmentim. Disa qytetarë do të detyrohen të përdorin sistemet shtetërore, ndërsa të tjerë do të vazhdojnë jashtë tyre. Interneti do të bëhet më pak i aksesueshëm, më i shtrenjtë dhe më i ndërlikuar, por jo plotësisht i kontrollueshëm.

Dhe gjatë këtij procesi do të ndodhë diçka më e rëndësishme.

Sa më të dukshme të bëhen pengesat në komunikim, aq më i qartë bëhet roli i shtetit në krijimin e tyre. Dallimi mes "mbrojtjes" dhe "kufizimit", që shpesh ngatërrohet në retorikën zyrtare, bëhet më i vështirë për t'u mbajtur kur pasojat ndihen nga të gjithë.

Për Mbretërinë e Bashkuar dhe aleatët e saj, kjo krijon një mundësi. Duke mbështetur aksesin në informacion të pavarur, duke forcuar mjetet që ndihmojnë rusët të anashkalojnë censurën dhe duke promovuar alternativa të besueshme ndaj narrativave shtetërore, qeveritë perëndimore mund të komunikojnë drejtpërdrejt me një shoqëri që po bëhet gjithnjë e më e vetëdijshme për hendekun mes propagandës dhe realitetit.

Duke u përpjekur të mbrojë armën e tij më të rëndësishme, Kremlini mund ta kthejë atë kundër vetes.

Dhe duke bërë këtë, po zbulon diçka edhe më të rrezikshme se kundërshtimi: kufijtë e kontrollit të vet. /The Telegraph – Syri.net