Studimi: Sa i vetmuar ndiheni mund të ketë më shumë rëndësi sesa sa vetëm jeni në të vërtetë

Të jesh vetëm dhe të ndihesh i vetmuar nuk janë e njëjta gjë, dhe trupi e di këtë.

Dy gjendjet mund të duken të ngjashme nga jashtë, por studiuesit kanë zbuluar se ajo që ka më shumë rëndësi nuk është domosdoshmërisht numri i njerëzve në jetën e dikujt, por mënyra se si perceptohen këto lidhje.

Një studim nga Universiteti Cornell, i botuar në revistën JAMA Network Open , zbuloi se pjesëmarrësit që ndiheshin më të vetmuar nga sa mund të sugjeronin rrethanat e tyre sociale përballeshin me rreziqe më të larta shëndetësore.

“Shumica e mesazheve të shëndetit publik rreth vetmisë përqendrohen në zgjerimin e rrjeteve sociale. Por ajo që sugjeron ky studim është se vetëm lidhja nuk është e gjithë historia”, tha bashkautori Anthony Ong, profesor i psikologjisë dhe drejtor i Laboratorëve të Shëndetit Njerëzor në Universitetin Cornell.

“Dy njerëz mund të kenë rrethana të ngjashme sociale dhe të përballen me trajektore shumë të ndryshme shëndetësore në varësi të mënyrës se si i përjetojnë ato rrethana”, shtoi ai.

Cilat janë ndikimet shëndetësore?

Autorët vunë në dukje se izolimi social dhe vetmia janë studiuar gjerësisht dhe po shtojnë shqetësimet për shëndetin publik për shkak të ndikimit të tyre negativ si në shëndetin mendor ashtu edhe në atë fizik.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), rreth 16 përqind e njerëzve në mbarë botën përjetojnë vetmi.

Ekipi i hulumtimit shqyrtoi mospërputhjen midis izolimit objektiv social dhe ndjenjave subjektive të vetmisë, të cilën e quajtën "asimetri sociale".

Izolimi social i referohet kontaktit dhe pjesëmarrjes së kufizuar sociale, ndërsa vetmia është një përvojë subjektive e ndjenjës së shkëputjes nga të tjerët.

Duke analizuar të dhënat nga 7,845 të rritur mbi 50 vjeç që jetojnë në Angli, të cilët u ndoqën për një mesatare prej 13.6 vjetësh, studimi zbuloi se mospërputhja midis të dyjave ishte e lidhur me rritjen e rrezikut të sëmundjeve dhe vdekjes.

Ata që ndiheshin më të vetmuar nga sa tregonin rrethanat e tyre, të etiketuar si “socialisht të cenueshëm”, përballeshin me një rrezik më të lartë për të gjitha shkaqet e vdekshmërisë, sëmundjet kardiovaskulare dhe sëmundjen pulmonare obstruktive kronike.

Nga ana tjetër, pjesëmarrësit që ishin të izoluar shoqërisht, por nuk ndiheshin të vetmuar, të përshkruar si “elastikë shoqërisht”, treguan pak rrezik në rritje për shumicën e rezultateve shëndetësore.

Studimi zbuloi gjithashtu se ata që ndiheshin të vetmuar dhe ishin të izoluar shoqërisht kishin një rrezik në rritje të vdekshmërisë.

“Ajo që është inkurajuese është se asimetria sociale është e matshme, që do të thotë se ne mund të identifikojmë potencialisht se kush është më në rrezik përpara se të shfaqen pasojat shëndetësore”, vuri në dukje Ong.

Një studim i veçantë i botuar në revistën Nature Communications Psychology zbuloi se njerëzit që raportojnë “vetmi kronike” kanë më shumë gjasa ta perceptojnë ndërveprimin e radhës si kërcënues, një perceptim që i çon ata drejt tërheqjes.

Hulumtimi zbuloi gjithashtu se ky cikël ishte më i rrënjosur tek ata me nivele më të larta të vetmisë kronike, duke e bërë veçanërisht të vështirë thyerjen e tij.

“Këto gjetje sugjerojnë se ndërhyrja mund të kërkojë më shumë sesa zgjerimin e madhësisë së rrjetit shoqëror të një personi”, tha Ong, duke shtuar se përballimi i vetmisë kërkon vëmendje jo vetëm ndaj kushteve strukturore që e prodhojnë atë, por edhe ndaj dinamikave perceptuese dhe të sjelljes që e mbështesin atë.

Si mund ta trajtojnë mjekët vetminë?

Sipas OBSH-së, një në pesë vizita te një mjek i kujdesit parësor bëhet për probleme që nuk mund të adresohen klinikisht, siç janë izolimi social, vetmia dhe vështirësitë financiare.

Në përgjigje të kësaj, disa profesionistë mjekësorë po i drejtohen përshkrimit social të ilaçeve. Kjo përfshin aktivitete jo-mjekësore që rrisin mirëqenien e pacientëve, shpesh aktivitete të bazuara në komunitet, siç janë grupet e ecjes, vullnetarizmi dhe klubet e kopshtarisë.

Sipas OBSH-së, duke lidhur shërbimet shëndetësore me burimet e komunitetit, përshkrimi social i ilaçeve synon të përmirësojë shëndetin e popullatës, të zvogëlojë pabarazitë dhe të lehtësojë presionin e shmangshëm mbi sistemet shëndetësore të mbingarkuara.

Mbretëria e Bashkuar ishte vendi i parë që përfshiu përshkrimin social të ilaçeve brenda politikës kombëtare shëndetësore, me mbi 1 milion njerëz të referuar te shërbimet e përshkrimit social të ilaçeve çdo vit.

“Recetat sociale ofrojnë një mjet të fuqishëm për t'iu përgjigjur përcaktuesve socialë të shëndetit”, tha Nils Fietje, nga OBSH-ja për Evropën.

Nga marsi i vitit 2026, Akademia Kombëtare për Përshkrime Sociale (NASP) e Mbretërisë së Bashkuar do të jetë Qendra Bashkëpunuese e OBSH-së për Politikat dhe Zhvillimin e Përshkrimeve Sociale, duke ofruar mbështetje për vendet anëtare të OBSH-së për të zhvilluar dhe zbatuar politika të përshkrimeve sociale në sistemet kombëtare.