Historia e pushtimeve izraelite në Libanin

Tanket dhe automjetet e blinduara izraelite që aktualisht po hyjnë në fshatrat e Libanit të Jugut u japin libanezëve një ndjesi të njohur. Historia përsëritet prej gati 50 vjetësh, me bombardime, zhvendosje masive të popullsisë, shkatërrime dhe përleshje më apo më pak të ashpra me fraksione vendase dhe/ose të huaja, gjithmonë pranë lumit Litani, lumi më i madh i Libanit.

Gazeta L’Orient-Le Jour rikthehet tek krye-ofensivat dhe pushtimet kryesore izraelite në vend.

1978 –  “Operacioni Litani”

Më 11 mars 1978, rreth tre vjet pas shpërthimit të luftës libaneze në prill 1975, 11 militantë palestinezë të Fateh, pjesë kryesore e OLP-së së Yasser Arafat, hyjnë në territorin izraelit nga Libani i Jugut dhe rrëmbejnë një autobus civil, duke shkaktuar 38 të vdekur. Tre ditë më vonë, ushtria izraelite nis “Operacionin Litani” për të larguar luftëtarët palestinezë nga kufiri. Brenda një jave, Izraeli pushton një brez 40 km në thellësi, duke detyruar OLP-në të tërhiqet në veri të Litanit.

Pas kësaj, izraelitët krijojnë një zonë tampon 10 km në thellësi, të menaxhuar nga milicia pro-izraelite Ushtria e Libanit të Jugut (ALS), e themeluar nga Saad Haddad dhe më pas drejtuar nga Antoine Lahd. Milicia përbëhej kryesisht nga ish-ushtarë të ushtrisë libaneze. Zona do të mbetet nën kontrollin e saj deri në tërheqjen izraelite të vitit 2000.

1982 – “Paqja në Galile”

Më 6 qershor 1982 nis ofensiva izraelite “Paqja në Galile”, pas tentativës së vrasjes së ambasadorit izraelit në Londër më 3 qershor, ngjarje e atribuar gabimisht OLP-së sipas burimeve historike. Qëllimi ishte shkatërrimi i infrastrukturës ushtarake palestineze në Liban. Operacioni tokësor, detar dhe ajror, çon në një pushtim të gjatë të territoreve libaneze.

Ushtria izraelite arrin deri në Bejrut (i rrethuar nga qershori deri në shtator), duke detyruar eksodin e udhëheqësve të OLP-së, përfshirë Yasser Arafat. Pushtimi përfshin shkatërrimin e mbrojtjes ajrore siriane dhe, pas vrasjes së presidentit të sapozgjedhur Bachir Gemayel, sjell masakrën e njohur të kampit palestinez Sabra dhe Shatila nga milicia kristiane, ndërsa ushtria izraelite qëndronte pranë.

Pas kësaj, Izraeli tërhiqet gradualisht në një “brez kufitar” në Libanin e Jugut, gjithashtu nën kontrollin e ALS, dhe qëndron deri në 2000. Kundër pushtimit lind Fronti Kombëtar i Rezistencës Libaneze, kryesisht nga partitë e majta, ndërsa në këtë vit formohet edhe Hezbollah, një forcë me ideologji fetare e lidhur ngushtë me Iranin.

1996 – “Rrushit e Zemërimit”

Operacioni izraelit në Libanin e Jugut nga 11 deri më 27 prill 1996, gjashtë vjet pas përfundimit të luftës civile, ka për qëllim zyrtar ndalimin e sulmeve me raketa Katiusha nga Hezbollah. Luftimet përfshijnë kryesisht bombardime ajrore dhe artilerie. Në këtë kohë ndodh edhe masakra e Kanës më 18 prill, kur aviacioni izraelit godet një kamp të fshatarëve nën administrimin e Forcës Ndërkombëtare të OKB-së (UNIFIL), duke shkaktuar rreth njëqind viktima.

2006 – “Lufta e Korrikut”

Konflikti shpërthen më 12 korrik 2006, gjashtë vjet pas çlirimit të Libanit të Jugut, pas vrasjes së kryeministrit Rafik Hariri një vit më parë dhe tërheqjes së forcave siriane nga Libani. Fillon pas një infiltrimi të Hezbollah në Izrael, duke shkaktuar vdekjen e tetë ushtarëve izraelitë dhe rrëmbyer dy të tjerë.

Lufta është më e përgjakshme se konfliktet e mëparshme: bombardime intensive që shkaktojnë 1 200 të vdekur civilë brenda 33 ditësh, një milion të zhvendosur dhe shkatërrim të gjerë të infrastrukturës. Në jug, forcat izraelite përballen me rezistencë të fortë të Hezbollah. Konflikti mbyllet më 2006 me Rezolutën 1701 të OKB-së, bazë për armëpushimin e 2024. Izraeli tërhiqet nga territoret libaneze në gusht, ndërsa kryeministri Ehud Olmert përballet me kritika të ashpra.

2023-2026: Frontet e mbështetjes së Hezbollah

Ky është konflikti më i gjatë dhe më i përgjakshëm që nga 1982. “Lufta e 66 ditëve” midis Hezbollah dhe Izraelit zgjasin nga 23 shtatori deri më 27 nëntor 2024, por nis fillimisht me hapjen e frontit mbështetës nga Gaza më 8 tetor 2023, pas operacionit “Shiu i Al-Aqsa” të Hamas në jug të Izraelit më 7 tetor.

Në shtator 2024, intensifikimi i luftimeve shkakton vdekjen e sekretarit të përgjithshëm të Hezbollah, Hassan Nasrallah, dhe pothuajse të gjithë komandës ushtarake. Popullsia pëson zhvendosje të mëdha, mijëra viktima dhe të plagosur. Armëpushimi nënshkruhet më 27 nëntor 2024. Megjithatë, ushtria izraelite vazhdon sulmet ndaj anëtarëve të Hezbollah dhe mban pesë pika nën kontroll në Libanin jugor.

Ky konflikt çon në ndryshime politike në Liban: zgjedhja e Joseph Aoun si president dhe formimi i qeverisë së Nawaf Salam në fillim të 2025.

Më 2 mars 2026, Hezbollah nis një sulm raketor ndaj Izraelit, si mbështetje për patronin iranian, duke shkaktuar një ofensivë të re izraelite dhe një pushtim tokësor në Libanin e Jugut që vazhdon aktualisht.