Asnjë ndjekje penale nga Izraeli për vrasjen e civilëve palestinezë në B. Perëndimor të pushtuar që nga fillimi i dekadës

Izraeli nuk i ka ndjekur penalisht qytetarët e tij për vrasjen e civilëve palestinezë në Bregun Perëndimor të pushtuar që nga fillimi i kësaj dekade, tregon një analizë e të dhënave ligjore dhe të dhënave publike të Guardian, duke krijuar pandëshkueshmëri për një fushatë dhune.

Sulmet e kanë nxitur ish-kryeministrin Ehud Olmert të bëjë thirrje për ndërhyrje nga gjykata ndërkombëtare penale (GJPN), për të “shpëtuar palestinezët dhe ne [izraelitët]” nga dhuna e kolonëve të mbështetur nga shteti, e kryer me bashkëpunimin dhe ndonjëherë pjesëmarrjen e policisë dhe ushtrisë.

“Kam vendosur jo vetëm të mos hesht, por t’i tërheq vëmendjen Gjykatës Ndërkombëtare Penale në Hagë, në mënyrë që ajo të marrë masa zbatuese dhe të lëshojë urdhër-arreste”, tha Olmert në komentet me shkrim për gazetën Guardian.

Ish-komandantët e sigurisë izraelite kërkuan veprime urgjente për të ndaluar sulmet "pothuajse të përditshme" ndaj palestinezëve. Në një letër publike drejtuar shefit aktual të ushtrisë së vendit, ata paralajmëruan se dështimi për të luftuar "terrorizmin hebre" përbën një kërcënim ekzistencial.

Këtë muaj, kolonët dhe policia izraelite kanë vrarë 10 civilë palestinezë në Bregun Perëndimor të pushtuar, përfshirë vëllezër të moshës pesë dhe shtatë vjeç dhe prindërit e tyre, të cilët u qëlluan të gjithë në kokë, ndërsa familja po kthehej nga një blerje gjatë Ramazanit.

“Nuk po flasim më për një grusht huliganësh që shkelin ligjin. Ky është një aktivitet i organizuar, i cili ndonjëherë përfshin ata që veshin uniforma, të cilët qëllojnë mbi njerëz të pafajshëm dhe djegin pronat dhe shtëpitë e civilëve”, thuhej në letër.

Nënshkruesit e letrës, e cila nuk është raportuar më parë, përfshinin dy ish-krerë të ushtrisë izraelite - njëri prej të cilëve shërbeu edhe si ministër i mbrojtjes - pesë shefa të agjencive të inteligjencës Mossad dhe Shin Bet dhe katër ish-komisionerë policie.

Thirrja e tyre për të zbatuar ligjin ia atribuoi suksesin e kaluar ushtarak “forcës morale” të forcave të armatosura izraelite dhe tha se kjo ishte jetike për fitoret e ardhshme. “Pa të, ne nuk kemi të drejtë të ekzistojmë”, thanë ata.

Që nga viti 2020, ushtarët dhe kolonët izraelitë kanë vrarë të paktën 1,100 civilë palestinezë në Bregun Perëndimor të pushtuar, të paktën një e katërta e të cilëve ishin fëmijë, tregojnë të dhënat e OKB-së. Askush nuk është akuzuar për asnjë nga këto vdekje.

Sulmi i fundit vdekjeprurës nga forcat izraelite të sigurisë në Bregun Perëndimor të pushtuar që çoi në një padi ndodhi në vitin 2019, tregojnë të dhënat publike dhe të dhënat nga grupi i të drejtave ligjore Yesh Din. Vrasja e fundit nga një civil izraelit që çoi në një padi, ndodhi në vitin 2018. Një gjykatë izraelite vendosi këtë javë se i pandehuri hodhi një gur që goditi Aisha Rabin.

Forcat izraelite të sigurisë janë përgjegjëse për shumicën e palestinezëve të vrarë në Bregun Perëndimor të pushtuar, por dhuna nga civilët izraelitë u intensifikua pas sulmeve të udhëhequra nga Hamasi më 7 tetor 2023, ndërsa Izraeli zhvilloi një luftë në Gaza të cilën një komision i OKB-së, grupe të të drejtave të njeriut dhe studiues të gjenocidit e quajnë gjenocid.

Vrasjet, zjarrvëniet, vjedhjet dhe krime të tjera nga kolonët izraelitë, duke përfshirë incidentet e kapura në kamera dhe sulmet e dyshuara seksuale, kanë mbetur pothuajse tërësisht të pandëshkuara.

Midis viteve 2020 dhe 2025, mbi 96% e hetimeve policore mbi dhunën e kolonëve në Bregun Perëndimor të pushtuar përfunduan pa një aktakuzë, tha Yesh Din. Nga 368 raste, vetëm tetë, ose 2% e totalit, përfunduan me dënime të plota ose të pjesshme.

Olmert bëri thirrje për ndjekje penale ndërkombëtare të kolonëve të dhunshëm që “ndihmohen, mbështeten dhe frymëzohen nga qarqet qeveritare”, ndërsa ata zhvillojnë një fushatë spastrimi etnik. Pogromet në fshatrat palestineze, të kujtojnë ato “dikur të drejtuara kundër hebrenjve në Evropë”, tha ai.

"Nëse autoritetet ligjzbatuese në Izrael nuk e përmbushin detyrën e tyre, ndoshta autoritetet ligjore ndërkombëtare do të bëjnë atë që është e nevojshme për të shpëtuar palestinezët dhe ne, nga aktet kriminale që po kryhen nga terroristët hebrenj para syve tanë."

Popullsia e kolonëve izraelitë në Bregun Perëndimor të pushtuar është rritur vazhdimisht për disa dekada, përfshirë kohën kur Olmert dhe elita e sigurisë që tani flasin hapur për dhunën mbanin pozicione komanduese ose të pushtetit politik.

 “Palestinezët mund ta mirëpresin këtë kritikë izraelite, por ata nuk kanë harruar se shumë nga këta ish-zyrtarë lehtësuan zgjerimin e ndërmarrjes së kolonëve, dhe bashkë me të dhunën e kolonëve dhe atë ushtarake”, tha Amjad Iraqi, analist i lartë për Izraelin/Palestinën në Grupin Ndërkombëtar të Krizave.

“Kritikë të tillë izraelitë shpesh japin përshtypjen se dhuna e kolonëve mund të zbutet thjesht duke rrëzuar qeverinë (aktuale) të ekstremit të djathtë. Kjo sigurisht që do të kishte një efekt, por nuk e njeh që kolonitë janë një projekt i shtetit që u formësua dhe u drejtua në të gjithë spektrin politik.”

Shumë izraelitë kërkojnë gjithashtu të bëjnë një dallim midis sulmeve të kolonëve dhe përdorimit të forcës nga policia dhe ushtria izraelite. Olmert bëri thirrje për ndërhyrjen e GJPN-së vetëm në rast dhune civile, megjithëse tha se kishte "shumë" incidente ku izraelitët me uniformë vranë civilë palestinezë.

Nga viti 2020 deri në vitin 2024, viti më i fundit për të cilin ka të dhëna të disponueshme, forcat izraelite të sigurisë kishin më pak gjasa sesa kolonët të përballeshin me akuza për dëmtimin e palestinezëve.

Palestinezët paraqitën 1,746 ankesa për dëmin e shkaktuar nga ushtarët izraelitë në Bregun Perëndimor të pushtuar në atë periudhë, duke përfshirë mbi 600 për vrasje, tha Yesh Din. Më pak se 1% përfunduan me padi.

 “Sistemet izraelite të zbatimit të ligjit, si civile ashtu edhe ushtarake, funksionojnë më pak si mekanizma për drejtësi dhe më shumë si mburoja për autorët e krimeve”, tha drejtori i Yesh Din, Ziv Stahl. “Ato prodhojnë vazhdimisht hetime të ngecura dhe raste të mbyllura, duke i dhënë në mënyrë efektive përparësi imunitetit mbi sundimin e ligjit.”

Për vite me radhë, sistemi ligjor i Izraelit i konsideronte çështjet që arrinin në gjykatë si një mbrojtje kyçe për Izraelin në gjykatat ndërkombëtare. Kur një sistem ligjor kombëtar i fuqishëm ndjek penalisht krimet, gjykatat ndërkombëtare kanë më pak gjasa të kenë juridiksion.

«Sistemi është programuar për të prodhuar pandëshkueshmëri, jo llogaridhënie», tha Michael Sfard, një avokat izraelit i të drejtave të njeriut. «Por ishte mjaft i zgjuar për të pasur edhe raste shumë të rralla të llogaridhënies, të cilat mund të referoheshin si shembuj se si funksiononin forcat e rendit».

Megjithatë, vitet e fundit, gjyqtarët dhe prokurorët janë përballur me presion të madh për shkak të akuzave të rreme se këto raste ishin pjesë e një sistemi të ngritur kundër të pandehurve izraelitë, dhe ndjekja penale e dhunës kundër palestinezëve është ndalur kryesisht.

“Është shumë e kushtueshme [për sistemin gjyqësor izraelit]”, tha Sfard. “Ne nuk po paguajmë një çmim ndërkombëtar për pandëshkueshmërinë. Dhe ata po paguajnë një çmim brenda vendit për këtë performancë llogaridhënieje, e cila është gjithsesi një gënjeshtër.”

Në shkurt, dy ish-ministra drejtësie nga partia Likud e kryeministrit Benjamin Netanyahu nënshkruan një letër, duke akuzuar qeverinë aktuale izraelite se lejon "spastrimin aktiv dhe të tmerrshëm etnik" të palestinezëve në Bregun Perëndimor të pushtuar .

 “Përgjegjësia përfundimtare ligjore dhe morale për ndalimin e kësaj fushate terrori i takon qeverisë izraelite. Ajo nuk po e bën këtë”, thuhej në letër, e cila gjithashtu nuk është raportuar më parë në shtypin ndërkombëtar.

U nënshkrua nga më shumë se 20 figura të shquara ligjore, përfshirë Dan Meridor dhe Meir Sheetrit, të cilët shërbyen të dy si ministër drejtësie për Likud.

“Kushdo që ndihmon këto [sulme të kolonëve], me veprim ose mosveprim, mban përgjegjësi, përfshirë ushtarët dhe veçanërisht komandantët në forcat e rregullta dhe rezervë. Urdhrat për të kryer ose lejuar këto sulme, janë qartësisht të paligjshme.”

Shefi ushtarak i Izraelit, Eyal Zamir, javën e kaluar kërkoi gjithashtu veprime kundër dhunës së kolonëve, duke u bërë thirrje “të gjitha autoriteteve në vend të veprojnë kundër këtij fenomeni dhe ta ndalojnë atë para se të jetë tepër vonë”. Ushtria e Izraelit ka sovranitet mbi territorin e pushtuar.

Përtej Bregut Perëndimor të pushtuar, që nga viti 2020 ka pasur dy padi ndaj forcave izraelite të sigurisë për vrasjen e civilëve palestinezë.

Një oficer i policisë kufitare izraelite që qëlloi një burrë autik në Jerusalemin Lindor në vitin 2021, u lirua nga akuzat për "vrasje të pamatur" dy vjet më vonë. Në vitin 2023, një toger u akuzua për vdekjen e fermerit Hasan Sami Al-Borno në vitin 2021, i cili u vra nga zjarri i një tanku izraelit në Gaza. Ai nuk është gjykuar.

Policia izraelite nuk iu përgjigj kërkesave për komente mbi dështimin për të hetuar ose parandaluar dhunën e kolonëve./ Guardian.