Ku e çojnë Izraelin ‘negociatat’ e raportuara SHBA-Iran?

Analistët izraelitë kanë përshkruar një ndjenjë zhgënjimi dhe konfuzioni në vend pas pretendimit të Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, se negociatat me Iranin për t'i dhënë fund luftës do të vazhdojnë.

Komentet e Trump vijnë pavarësisht kërcënimeve të tij për të nisur një valë sulmesh kundër infrastrukturës energjetike të Iranit, dhe mohimeve nga Irani se po zhvillohen negociata.

Gjatë gjithë luftës, udhëheqësit izraelitë e kanë paraqitur veten si në ballë të luftës kundër Iranit, me kryeministrin Benjamin Netanyahu që shpesh mburret se ka bindur SHBA-në të bashkohet, me atë që ai e ka cilësuar vazhdimisht si një kërcënim ekzistencial të paraqitur ndaj Izraelit nga Irani.

Në një deklaratë video të lëshuar të hënën pas komenteve të Trump, Netanyahu tha se presidenti amerikan besonte se ishte e mundur të shfrytëzoheshin “arritjet e mëdha të siguruara nga [ushtria izraelite] dhe ushtria amerikane për të realizuar qëllimet e luftës në një marrëveshje … që do të mbrojë interesat tona jetësore”.

“Paralelisht, ne vazhdojmë të sulmojmë, si në Iran ashtu edhe në Liban”, shtoi kryeministri. “Ne po çmontojmë në mënyrë metodike programin e raketave dhe programin bërthamor, dhe po vazhdojmë ta godasim fort Hezbollahun.”

Pavarësisht këtij formulimi, shumë në Izrael janë plotësisht të vetëdijshëm se lufta iu paraqit popullit izraelit që në fillim si një luftë që ka të ngjarë të përmbysë qeverinë iraniane dhe t'i japë fund kërcënimit nga vendi. Me Republikën Islamike ende në këmbë dhe sulmet vdekjeprurëse iraniane që godasin Izraelin në ditët e fundit, diskutimi për një përfundim të negociuar të konfliktit është shqetësues për shumë njerëz.

Ish-ambasadori izraelit, Alon Pinkas, i tha Al Jazeera-s se, nëse Trump ka nxitur negociata pavarësisht kundërshtimeve të Netanyahu-t, kjo mund të jetë një shenjë se presidenti amerikan është i vetëdijshëm se “Netanyahu mund ta ketë mashtruar [Trump-in] për sa i shpejtë dhe i fuqishëm do të ishte një fitore dhe sa i zbatueshëm është ndryshimi i regjimit”.

Shkencëtari politik Ori Goldberg tha se Izraeli nuk duket se është konsultuar paraprakisht për negociatat, një refuzim i ashpër i përpjekjeve të Netanyahut për të bindur SHBA-në, që të forcohet më tej në luftë.

“A është një humbje për Netanyahun? Po, po!” i tha ai Al Jazeerës nga jashtë Tel Avivit. “Në thelb, Trump po e braktis Izraelin. Të paktën tani për tani, ne do të jemi ende në gjendje të shkatërrojmë Libanin dhe të lëmë Gazën të vdesë nga uria, por çdo ide se ne jemi një lojtar serioz me të cilin SHBA-të ose ndonjë shtet tjetër do të donin të flisnin është zhdukur. Askush nuk dëshiron të flasë me ne.”

Objektivat e arritura?

Netanyahu dhe aleatët e tij në të djathtën ekstreme të Izraelit i kanë kushtuar shumë rëndësi mbështetjes së presidentit amerikan, fitorja e të cilit në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024 në SHBA, u festua nga kryeministri izraelit dhe u cilësua si shënim i një periudhe të re partneriteti më të ngushtë midis Izraelit dhe SHBA-së.

Megjithatë, sjellja e paparashikueshme e Trump, si dhe çekuilibri i madh i pushtetit midis dy vendeve, kanë çuar në periudha të ndryshme shqetësuese, siç është kur SHBA- të vendosën një armëpushim ndaj Izraelit në Gaza në fund të vitit 2025, si dhe urdhëruan ndërprerjen e sulmeve të mëparshme ndaj Iranit në qershor 2025.

Por, duke pasur parasysh rolin e jashtëzakonshëm të SHBA-së në politikën izraelite, disa analistë kanë sugjeruar që edhe nëse është e vërtetë që Izraeli është lënë mënjanë në çdo negociatë aktuale, kjo nuk i mohon fitimet që ka arritur në luftën e tij kundër Iranit.

«Nuk mendoj se kishte ndonjë pritje që Izraeli të përfshihej në përpjekjet diplomatike për t'i dhënë fund luftës. Izraeli nuk është më një vend që merret me diplomaci», tha analisti politik izraelit Nimrod Flashenberg nga Berlini. «[Por] dyshoj se Netanyahu e ka menduar ndonjëherë seriozisht ndryshimin e regjimit. Nëse do të ishte, nuk do të kishte sabotuar ose vrarë kaq shumë njerëz brenda regjimit që mund ta kishin shkaktuar këtë».

"Nëse supozojmë, në vend të kësaj, se kjo kishte të bënte me uljen e aftësive ushtarake të Iranit, atëherë ai e ka bërë këtë, dhe e ka bërë në një mënyrë të tillë që do të sigurojë angazhimin afatgjatë të SHBA-së për t'u siguruar që ajo të mbetet e degraduar."/ Al Jazeera.