Kriza energjetike e shkaktuar nga lufta në Iran më e rënda... Çfarë po paralajmëron kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë

Kriza globale e energjisë e shkaktuar nga lufta në Iran është e barasvlershme me ndikimin e kombinuar të dy goditjeve të mëdha të naftës në vitet 1970 dhe pasojave të pushtimit të Ukrainës nga Rusia, ka paralajmëruar kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Fatih Birol, drejtori ekzekutiv i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), tha se pasojat në rritje mund të përkeqësohen ndjeshëm për shkak të ndërprerjeve në “arteriet jetike të ekonomisë globale”, përfshirë petrokimikatet, plehrat kimike, squfurin dhe heliumin.

Duke folur në ‘National Press Club of Australia’ në Canberra të hënën, Birol u shpreh se thellësia e problemeve në tregjet e energjisë, të shkaktuara nga bombardimet amerikane dhe izraelite në Iran, si dhe mbyllja e ngushticës strategjike të Hormuzit nuk ishte kuptuar fillimisht siç duhet nga liderët botërorë.

Kjo situatë çoi në ndërhyrjen e tij javën e kaluar, kur IEA bëri thirrje për masa në anën e kërkesës, si rritja e numrit të punonjësve që punojnë nga shtëpia, ulja e përkohshme e kufijve të shpejtësisë në autostrada dhe reduktimi i udhëtimeve ajrore.

Ai paralajmëroi se të paktën 40 asete energjetike në rajonin e Gjirit janë dëmtuar rëndë ose shumë rëndë, ndaj edhe një përfundim i konfliktit nuk do ta rikthente menjëherë furnizimin me energji.

Fatih Birol tha se gjatë dy krizave të viteve 1973 dhe 1979 u humbën rreth 5 milionë fuçi naftë në ditë. Ndërsa pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 largoi rreth 75 miliardë metra kub gaz natyror nga tregjet ndërkombëtare.

Por kriza aktuale, e cila nisi me bombardimet kundër regjimit në Tehran më 28 shkurt, përfaqëson tashmë humbjen e rreth 11 milionë fuçive naftë në ditë dhe afro 140 miliardë metra kub gaz.

Para takimeve me kryeministrin australian, Anthony Albanese, Birol u tha gazetarëve: “Kjo krizë, në gjendjen aktuale, është si dy kriza nafte dhe një krizë gazi të bashkuara në një të vetme.”

Më 11 mars, ai mbikëqyri lirimin e 400 milionë fuçive naftë nga rezervat strategjike, masa emergjente më e madhe në historinë e International Energy Agency.

Në fillim të vitit 2026 kishte një tepricë në tregjet globale të naftës, por sulmet ndaj anijeve në ngushticën e Strait of Hormuz — përmes së cilës transportohet rreth 20% e furnizimit botëror me naftë — kanë shkaktuar mungesa dhe rritur shqetësimet në mbarë botën.

Presidenti amerikan, Donald Trump, i dha Iranit 48 orë afat në fundjavë për të rihapur ngushticën për lundrim, duke paralajmëruar se Iran do të përballej me shkatërrimin e infrastrukturës së tij energjetike nëse nuk vepronte. E ndërsa ky afat pritej tëe skadonte vonë mbrëmjen e sotme, Trump deklaroi se kishte vendosur të shtyjë me 5 ditë sulmin ajror ndaj infrastrukturës energjetike iraniane.

Në përgjigje të kërcënimit të Trump, ushtria iraniane deklaroi se do të godasë infrastrukturën energjetike dhe të desalinizimit “që i përket SHBA-së dhe regjimeve në rajon”.

Birol theksoi se rajoni i Azi-Paqësorit është goditur rëndë nga mbyllja. “Zgjidhja më e rëndësishme për këtë problem është hapja e ngushticës së Hormuzit,” u shpreh ai. /The Guardian/