A mund të rrëzohet rrjeti elektrik i Iranit?

Një paralajmërim nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, se termocentralet e Iranit mund të jenë në shënjestër nëse ndërprerjet në Ngushticën e Hormuzit vazhdojnë, ka tërhequr vëmendjen ndaj një pyetjeje kyçe: sa i cenueshëm është rrjeti elektrik i Iranit?

Përgjigja e shkurtër është se sistemi energjetik i Iranit është i madh, i varur shumë nga gjenerimi termik dhe i shpërndarë gjerësisht - duke e bërë të vështirë çaktivizimin e tij përmes sulmeve të kufizuara ushtarake.

Një sistem i ndërtuar mbi energjinë termike

Sipas Ministrisë së Energjisë së Iranit, vendi ka rreth 40.6 milionë abonentë të energjisë elektrike, përfshirë 32.3 milionë përdorues banesë.

Edhe pse shifrat zyrtare e vendosin energjinë hidroelektrike në 13.4% të kapacitetit, pjesa aktuale është më pak se 5%, kryesisht për shkak të kushteve të rezervuarit.

Në vend të kësaj, Irani mbështetet kryesisht në termocentralet, të cilat gjenerojnë më shumë se 95% të energjisë elektrike të tij.

Në të gjithë vendin ka rreth 130 termocentrale, me një kapacitet të kombinuar prej 78,000 megavatësh. Midis tyre, rreth 20 termocentrale tejkalojnë 1,000 megavatësh dhe tre tejkalojnë 2,000 megavatësh.

Ku gjenerohet energjia

Objekti më i madh është termocentrali Damavand, me një kapacitet prej rreth 2,900 megavatësh.

I njohur edhe si fabrika Pakdasht, ajo mbulon një sipërfaqe prej rreth 200 hektarësh dhe ndodhet 50 kilometra në juglindje të Teheranit në rrugën Khavaran. Kostoja e ndërtimit të saj ishte afër 2 miliardë euro.

Termocentrali Neka (Behshahr), gjithashtu rreth 200 hektarë, ndodhet përgjatë Detit Kaspik në provincën Mazandaran dhe ka një kapacitet prej rreth 2,200 megavatësh.

Termocentrali Rajaei, përgjatë rrugës Karaj-Qazvin, prodhon rreth 2,000 megavat dhe shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 350 hektarësh.

Përreth Teheranit, pesë termocentrale të mëdha - Damavand, Rajaei, Montazer Ghaem, Roudshour (Rudshur) dhe Mofatteh - luajnë një rol qendror në furnizimin me energji elektrike.

Brenda vetë kryeqytetit, termocentralet më të vogla - Besat, Rey, Tarasht dhe Parand - operojnë me kapacitet shumë më të ulët. Më i madhi midis tyre, Parand, prodhon rreth 950 megavat, ndërsa Besat gjeneron rreth 250 megavat dhe Tarasht vetëm 50 megavat.

Objektiva të vështirë, ndikim i kufizuar

Termocentralet e mëdha nuk janë objektiva të lehta.

Një strukturë si Damavand, me kulla dhe njësi të shumta ftohjeje të shpërndara në 200 hektarë – afërsisht 30 herë më e madhe se Sheshi Azadi i Teheranit – do të kërkonte një sulm në shkallë të gjerë për ta çaktivizuar plotësisht.

Edhe atëherë, ndikimi në rrjetin kombëtar do të ishte i kufizuar.

Shkatërrimi i plotë i Damavand do të hiqte vetëm 3.7% të kapacitetit të përgjithshëm të prodhimit të energjisë elektrike të Iranit. Një pjesë e kësaj humbjeje mund të kompensohej, duke ndaluar eksportet e rreth 400 megavatëve të energjisë elektrike.

Një rrjet i decentralizuar

Sistemi elektrik i Iranit nuk është i përqendruar në disa vende. Rrjeti i tij i transmetimit dhe nën-transmetimit shtrihet rreth 133,000 kilometra, dhe kur përfshihen linjat urbane dhe rurale, totali tejkalon 1.3 milion kilometra.

Sistemi mbështetet nga 857,000 transformatorë dhe rreth 2,000 deri në 5,000 nënstacione të mëdha dhe të mesme në të gjithë vendin.

Goditjet në nënstacione mund të shkaktojnë ndërprerje të përkohshme dhe të lokalizuara, por ato mund të zëvendësohen relativisht shpejt.

Për shembull, pasi u panë shkëndija blu në qiellin mbi Teheranin perëndimor dhe Karajin – me shumë mundësi të shkaktuara nga shpërthime në nënstacionet e energjisë – energjia elektrike në Teheranin perëndimor u ndërpre përkohësisht përpara se të rikthehej.

A mund të zhytet Irani në errësirë?

Duke pasur parasysh këtë shkallë dhe shpërndarje, synimi i një ose disa centraleve elektrike nuk ka gjasa të shkaktojë një ndërprerje të energjisë elektrike në të gjithë vendin.

Edhe dëmet e konsiderueshme do të absorboheshin nga rrjeti më i gjerë, duke e kufizuar ndikimin në zona specifike dhe afate kohore të shkurtra./ Iran International.