'Një operacion pastrimi jo i zakonshëm': BE-ja vendos dronë dhe robotë për të hequr mbeturinat nga shtrati i detit

Teknologjia futuriste, duke përfshirë robotët që ngrenë pesha të rënda, po përdoret për të ndihmuar në pastrimin e ujërave të mbushura me mbeturina të Evropës, si pjesë e një prove të financuar nga BE-ja.

Shkencëtarët dhe kompanitë që qëndrojnë pas SeaClear2.0 dhe paraardhësit të tij SeaClear kanë zhvilluar një flotë dronësh që mund të identifikojnë në mënyrë të pavarur mbeturinat që shtrihen në shtratin e detit. Robotët, të cilët funksionojnë me inteligjencë artificiale, por mbikëqyren nga njerëzit, gjithashtu mund të dallojnë sende të përditshme si shishet, gomat dhe mbeturinat e tjera, si dhe mund të dallojnë mbeturinat nga shkëmbinjtë, bimët dhe jeta detare.

Iniciativa është pjesë e Misionit të bllokut për të Rivendosur Oqeanin dhe Ujërat tona – i cili synon të ulë mbeturinat detare me rreth gjysmën deri në vitin 2030. Testet janë kryer tashmë në një marinë në Marsejë, Francë, si dhe në Gjermani.

Teste të mëtejshme janë planifikuar në Venecia, Dubrovnik dhe Tarragona, por ekspertët paralajmërojnë se teknologjia ka ende nevojë për rafinim.

'Një sasi e madhe mbeturinash' në detet e Evropës

«Ka një sasi të madhe mbeturinash që përfundojnë në det», thotë Bart De Schutter, profesor në Universitetin e Teknologjisë Delft në Holandë dhe koordinator i SeaClear dhe SeaClear2.0.

Pjesa më e madhe e këtyre mbeturinave zhytet nga sipërfaqja në shtratin e detit, ku është e padukshme me sy të lirë.

«Shumë projekte synojnë mbeturinat sipërfaqësore, por ne shqyrtojmë fundin e detit», shton De Schutter. «Është e rëndësishme të hiqen mbeturinat atje, sepse ato mund të ndotin mjedisin».

Kur plastika zhytet në fund të detit, ajo gradualisht zbërthehet në copa gjithnjë e më të vogla. Përfundimisht, ajo degradon në mikroplastikë - të cilat janë të njohura për vështirësinë e tyre për t'u hequr dhe janë bërë të kudondodhura në Tokë.

Si funksionojnë robotët që mbledhin mbeturina?

Operacionet normale të pastrimit përfshijnë dërgimin e zhytësve në shtratin e detit për të mbledhur mbeturina. Për sendet e rënda, zhytësit duhet të lidhin kabllo në mbeturina në mënyrë që ato të mund të nxirren në sipërfaqe dhe të hiqen.

Megjithatë, ky proces është shumë i kushtueshëm dhe mund t’i vërë zhytësit në rrezik. SeaClear2.0 synon ta trajtojë këtë çështje duke dërguar anije sipërfaqësore pa ekuipazh në zonat e synuara.

Dronët ajrorë të zbulimit më pas vendosen për të identifikuar mbeturinat dhe për të regjistruar vendndodhjet e tyre përpara se të dërgohen poshtë për të rikuperuar mbeturinat, qoftë duke i kapur ato ose duke i thithur. Për objektet më të rënda, një kapëse inteligjente mund të ulet nga një vinç.

Studiuesit po testojnë gjithashtu sisteme të tjera, duke përfshirë një barkë autonome që vepron si një 'kamion lundrues për mbeturinat'. Kjo do të mbledhë mbeturinat e mbledhura nga dronët dhe do t'i transportojë ato përsëri në breg.

«Në teste, ne kemi hequr tashmë goma gome, gardhet metalike dhe pjesë të anijeve», thotë De Schutter. «Duke përdorur një vinç në anijen sipërfaqësore, ne mund të ngremë objekte edhe më të rënda».

Përmirësimi i teknologjisë

Ndërsa testet kanë dhënë rezultate pozitive, studiuesit thonë se teknologjia ende ka nevojë për rafinim përpara se projekti të përfundojë në fund të vitit 2026.

«Nuk jemi ende pikërisht aty ku duam të jemi», thotë Yves Chardard, drejtor ekzekutiv i kompanisë franceze Subsea Tech, partnere në të dyja versionet e SeaClear . «Por nuk jemi shumë larg. Qëllimi tani është të përmirësojmë teknologjinë».

Studiuesit po eksplorojnë gjithashtu mundësinë e përdorimit të robotëve për të zbuluar mina të pashpërthyera në shtratin e detit, të mbetura nga luftërat historike. Deri në fund të vitit, ekipi shpreson që ekipet e tij të pastrimit do të jenë gati të punojnë së bashku me autoritetet lokale në të gjithë Evropën.