A do të rritet çmimi i biletave të avionit për shkak të luftës me Iranin? Ja çfarë duhet të dini

Ndërsa lufta me Iranin vazhdon, çmimet e naftës po rriten ndjeshëm dhe linjat ajrore do të përballen me kosto më të larta të karburantit, gjë që mund t’i godasë rëndë udhëtarët anembanë botës.

“Ndoshta do të fillojë shpejt”, tha CEO i United Airlines, Scott Kirby, për CNBC javën e kaluar.

Çmimet e naftës bruto u rritën pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit dhe luhatën rreth 100 dollarë për fuçi të enjten, duke u mbyllur mbi 100 dollarë për herë të parë në gati katër vjet, përpara se ta mbyllnin javën pak më poshtë në 99 dollarë për fuçi.

Lufta ka pasur gjithashtu ndikime të mëdha operacionale në linjat ajrore në rajon, me gati 50,000 fluturime të anuluara që nga 28 shkurti, sipas firmës së analizave të aviacionit Cirium.

Rob Britton është profesor i asociuar i marketingut në Shkollën e Biznesit McDonough në Georgetown dhe një drejtues ekzekutiv në pension i American Airlines. Ai tha se për momentin, disponueshmëria e naftës është ndërprerë vetëm pak, por çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm.

“Nëse çmimet e karburantit mbeten të larta, tarifat do të rriten”, tha Britton për CNN. “Nuk ka asnjë mister këtu… Pra, duke bërë vetëm disa llogaritje të thjeshta, dikush mund të presë që çmimet e biletave të rriten pothuajse në mënyrë proporcionale.”

E dyta pas punës, kostoja më e madhe e një linje ajrore është karburanti i avionëve. Në varësi të çmimeve të naftës bruto, mund të jetë 20-30% e shpenzimeve totale të një linje ajrore, tha Britton.

«Historikisht, linjat ajrore kanë qenë të shpejta në rritjen e çmimeve të karburantit kur çmimet e karburantit rriten», tha ai.

Megjithatë, linjat ajrore shpesh kanë vështirësi në transmetimin lirshëm të rritjes së kostove, siç janë çmimet më të larta të karburantit, te pasagjerët, edhe nëse kostot ndihen gjerësisht në të gjithë industrinë, tha Zach Griff, autor i një buletini të linjave ajrore, From the Tray Table.

“Çmimet e fluturimeve përfshijnë shumë më tepër sesa vetëm kostoja e karburantit apo edhe vetëm kostoja e operimit të një fluturimi të caktuar”, tha ai.

Griff vuri në dukje se kërkesa për udhëtime do të ketë ndikimin më të madh në çmimet e biletave që linjat ajrore mund të vendosin. Nëse inflacioni ose rritja e papunësisë i bën udhëtarët e biznesit dhe të kohës së lirë të shkurtojnë planet e tyre këtë verë, linjat ajrore nuk do të kenë shumë mundësi për të rritur çmimet e biletave, pavarësisht kostove të tyre.

Karburanti dhe nafta “mund të jenë jashtëzakonisht të paqëndrueshme dhe të paparashikueshme, dhe madje edhe një ndryshim i vogël në çmimet e karburantit në treg mund të ndikojë ndjeshëm në fitimprurshmëri”, vuri në dukje raporti vjetor i Southwest Airlines për vitin 2025. “Pasagjerët shpesh blejnë bileta shumë kohë përpara udhëtimit të tyre, dhe Kompania mund të mos jetë në gjendje të rrisë çmimet, të vendosë mbi-shpagesa për karburantin, të rrisë të ardhurat ose të ulë kostot e tjera operative mjaftueshëm për të kompensuar rritjet e shpejta ose të zgjatura të çmimeve të karburantit.”

Kirby i tha CNBC se çmimet e karburantit mund të kenë një ndikim "domethënës" në rezultatet financiare të tremujorit të ardhshëm të United.

«Nëse vazhdon, do ta ndiejmë edhe në tremujorin e dytë», tha Kirby pas një eventi javën e kaluar në Shkollën e Inxhinierisë dhe Shkencave të Aplikuara John A. Paulson të Harvardit.

Në një konferencë për shtyp në Punchbowl këtë javë, Sekretari i Transportit Sean Duffy shprehu optimizëm, duke parashikuar një “rimëkëmbje në tregjet e energjisë” dhe duke lavdëruar angazhimin e Presidentit Donald Trump në konflikt.

Shkurtimet në linjat ajrore mund të dëmtojnë pasagjerët

Kostot më të larta të karburantit kanë potencialin t’i dëmtojnë pasagjerët në një mënyrë tjetër – linjat ajrore mund të rishqyrtojnë nëse duhet t’i mbajnë disa fluturime që ishin fitimprurëse me çmime më të ulëta të karburantit, por tani nuk janë fitimprurëse.

Me më pak zgjedhje për pasagjerët, një furnizim i reduktuar i biletave mund të jetë në vetvete një faktor që mund të rrisë çmimet e biletave.

“Linjat ajrore do të duhet të mbajnë nën vëzhgim shumë të ngushtë kostot, nëse duan të kenë ndonjë ngjashmëri me një verë fitimprurëse”, tha Griff. “Fluturimet margjinale janë absolutisht në prag të shkurtimit.”

Përtej kostove të karburantit, linjat ajrore kanë ndaluar tashmë shumë nga fluturimet e tyre për në Lindjen e Mesme ndërsa lufta vazhdon, duke humbur disa fluturime ndërkombëtare të gjata dhe fitimprurëse për shkak të shqetësimeve për sigurinë.

Griff tha se është gjithashtu i shqetësuar se çfarë do të bëjë rritja e çmimeve të karburantit me të ardhmen e linjës ajrore të falimentuar Spirit Airlines.

Kompania ajrore, e cila i kishte paralajmëruar investitorët se mund të detyrohej të falimentonte, kohët e fundit arriti një marrëveshje me huadhënësit për të dalë nga falimentimi i saj i dytë, por Griff tha se rritja e çmimeve të karburantit mund t’i përmbysë këto plane.

“Ridalja nga falimentimi është diçka që është shumë më e vështirë të imagjinohet në mjedisin aktual”, tha ai. Dhe nëse Spirit hiqet nga tregu, kjo do t’i lironte linjat ajrore të tjera të rrisnin çmimet e tyre për shkak të mungesës së konkurrencës me çmimet e ulëta.

Linjat ajrore përpiqen të mbrohen nga çmimet e paqëndrueshme të energjisë

Një version me rreze të gjatë veprimi i Boeing 777 mund të mbajë më shumë se 45,000 gallonë karburant për avionë, duke i bërë edhe rritjet modeste të çmimeve tronditëse për linjat ajrore që operojnë mijëra fluturime.

Ka disa hapa që transportuesit kanë ndërmarrë për të provuar të izolojnë blerjet e tyre masive të karburantit nga tregjet e paqëndrueshme të energjisë.

Këtë javë, Qantas Airways, SAS Airlines of Scandinavia dhe Air New Zealand ndërmorën veprimin më të drejtpërdrejtë; rritën çmimet e biletave të avionit, duke fajësuar koston e karburantit gjatë luftës, sipas Reuters.

Sipas Katy Nastro, një zëdhënëse e aplikacionit të udhëtimit Going.com, linjat ajrore nuk mund të bien dakord kolektivisht për të rritur çmimet, pasi kjo do të shkelte ligjet kundër bashkëpunimit, por pothuajse të gjithë transportuesit po merren me të njëjtat forca tregu.

“Pas javës tjetër, nuk do të habitemi nëse do të dëgjojmë më shumë ‘justifikime’ nga njëri transportues në tjetrin”, tha ajo, ndërsa të gjithë përmendin luftën si një arsye për të rritur çmimet.

Disa linja ajrore, si SAS, Lufthansa e Gjermanisë dhe Ryanair e Irlandës, i fiksojnë çmimet e karburantit shumë kohë përpara se t'u nevojitet karburanti, në një proces të quajtur mbrojtje nga rreziku. Kontratat financiare garantojnë stabilitet, por ato kërkojnë shumë para dhe kur çmimet ulen, linjat ajrore përfundojnë duke paguar më shumë seç duhet.

Vitin e kaluar, çmimi i karburantit ra dhe transportuesit mund të kishin humbur para nëse do të paguanin paraprakisht.

Për United Airlines, kostoja e karburantit të avionëve në fakt u ul me 360 ​​milionë dollarë, ose 3.1%, në vitin 2025 krahasuar me vitin 2024, "kryesisht për shkak të një çmimi mesatar më të ulët për galon karburant", sipas linjës ajrore.

Transportuesit në Shtetet e Bashkuara kryesisht kanë ndaluar së mbrojturi karburantin.

Southwest Airlines e hoqi këtë praktikë vitin e kaluar pasi e përdori për gjysmë shekulli, duke thënë se ishte bërë shumë e kushtueshme dhe nuk po jepte rezultatet e pritura.

“Kompania beson se struktura e kostos së saj historikisht i ka dhënë një avantazh ndaj shumë konkurrentëve të saj të linjave ajrore”, thuhet në rezultatet vjetore të Southwest për vitin 2025. “Kompania mbetet e përqendruar në rritjen e efikasitetit për të kompensuar presionet e përgjithshme inflacioniste të kostos.”

Disa linja ajrore kanë ndërmarrë hapa për të modernizuar flotën e tyre me avionë më të rinj dhe më efikasë në konsumin e karburantit, duke ulur kështu faturën e karburantit.

Sipas rezultateve më të fundit vjetore të American Airlines , linja ajrore mori në dorëzim pesë A321XLR, një version me rreze më të gjatë veprimi i A321neo. Linja ajrore beson se do të "shërbejë tregjet transatlantike duke përdorur rreth 10% më pak karburant për vend sesa avionët aktualë me trup të gjerë për shkak të motorëve të gjeneratës së fundit, aerodinamikës së përmirësuar dhe materialeve më të lehta".

Linjat ajrore të tjera po kërkojnë të përdorin karburant aviacioni më të qëndrueshëm për të shmangur llojin e tronditjeve në çmimet e naftës që po ndodhin tani.

Raporti vjetor i United Airlines për vitin 2025 thotë: “Kompania beson se përdorimi në shkallë të gjerë i karburantit të qëndrueshëm të aviacionit në operacionet e saj është thelbësor për të ndihmuar në zbutjen e ekspozimit të saj ndaj çmimeve të paqëndrueshme të karburantit dhe për të arritur qëllimet e saj mjedisore.”

Burimet e qëndrueshme të karburantit mund të përfshijnë vajrat dhe yndyrnat e përdorura, mbeturinat komunale dhe kulturat jo-ushqimore, por do të duhej një "rritje masive e prodhimit për të përmbushur kërkesën", sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror.

Fluturimi i parë komercial me karburant biologjik në botë u ndërmor në vitin 2008. Deri në vitin 2025, ai përfaqësonte 0,7% të konsumit botëror të karburantit të aviacionit, sipas IATA-s.

Ndryshe nga linjat e tjera ajrore, Delta zotëron një rafineri nafte në Pensilvani përmes një dege të quajtur Monroe Energy. Fabrika i lejon ata të prodhojnë vetë karburantin e avionëve, megjithëse ata ende duhet të blejnë naftën bruto të papërpunuar, thuhet në rezultatet vjetore të Delta për vitin 2025 .

Rafineria jo vetëm që e izolon Deltën nga disa kosto, por siguron edhe furnizimin me karburant në qendrat e saj të Aeroportit Ndërkombëtar LaGuardia dhe JFK.

Javën e ardhshme, drejtuesit e linjave ajrore amerikane pritet të flasin në Konferencën Industriale JP Morgan dhe të diskutojnë perspektivën e tyre financiare.

Kur do të rriten çmimet e biletave të avionit?

Çmimet e biletave të avionit përcaktohen kryesisht nga oferta e vendeve dhe kërkesa për bileta, të cilat nuk kanë ndryshuar ndjeshëm që nga fillimi i luftës.

Nastro tha se linjat ajrore amerikane nuk i kanë rritur çmimet e biletave në përgjithësi ose publikisht, dhe ne "nuk kemi parë asgjë vërtet të pazakontë në mënyrën e rritjes së çmimeve në afat të shkurtër".

Zëdhënësi i Delta-s, Drake Castaneda, tha se linja ajrore po e monitoronte nga afër situatën në Lindjen e Mesme, por nuk është në gjendje të spekulojë mbi ndikimin e mundshëm në çmimet e biletave.

“Në një kuptim më të gjerë, çmimet e Delta-s mund të ndryshojnë në varësi të tregut dhe me kalimin e kohës dhe ndikohen nga një sërë faktorësh, duke përfshirë ofertën dhe kërkesën, kostot operative si karburanti, sezonalitetin dhe dinamikën konkurruese”, tha Castaneda.

Nastro tha se ka disa gjëra që ende nuk i dimë, të cilat mund të ndikojnë potencialisht te udhëtarët, si p.sh. sa kohë mund të zgjasë konflikti.

“Sa më gjatë të zgjasë kjo, aq më e lartë është gjasa që të shohim një ndikim negativ për udhëtarët në formën e çmimeve më të larta”, tha ajo.

Por Griff tha se çmimet e verës ka të ngjarë të jenë më të larta se ato tani, sepse kjo është periudha që zakonisht sheh kërkesën më të fortë.

“Për ata njerëz që do të udhëtojnë në qershor dhe korrik, nëse nuk i keni blerë ende biletat, tani është koha ta bëni, të blini një biletë të rimbursueshme ose të ndërrueshme”, tha ai, dhe nëse çmimet e biletave bien, rezervoni përsëri./ CNN.