Si po e ushqejnë sulmet e Trump-it ndaj Iranit makinerinë e luftës së Putinit

Ndërsa rritja e shpejtë e çmimit të naftës kërcënon të sjellë një valë të re presioni inflacioni, një person po përfiton nga kjo situatë: Vladimir Putini.

Që kur SHBA dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit në fund të shkurtit, çmimi i naftës Brent është rritur me 20%, duke arritur në 87 dollarë për fuçi. Në një moment madje kaloi edhe 117 dollarë, niveli më i lartë që nga kriza energjetike e vitit 2022.

Siç pritej, kjo ka shkaktuar tronditje në tregjet globale: aksionet kanë rënë dhe kostot e huamarrjes për qeveritë janë rritur.

Situata po i dëmton pothuajse të gjithë, përveç Kremlinit.

Sipas Ben Harrisit, drejtor i studimeve ekonomike në institutin Brookings dhe ish-kryeekonomist në Thesarin amerikan, goditja e tregut të naftës nga konflikti është “një përfitim i madh për Rusinë”.

Si një nga prodhuesit më të mëdhenj në botë të naftës dhe gazit, Rusia fiton shumë nga rritja e çmimeve të energjisë.

Në përgjithësi, çdo rritje prej 1 dollar në çmimin e naftës, nëse zgjat për një vit të plotë, rrit të ardhurat vjetore të Rusisë nga eksporti i naftës me rreth 2.7 miliardë dollarë, sipas Benjamin Hilgenstock-it nga Instituti i Shkollës së Ekonomisë në Kiev (KSE).

Para nisjes së konfliktit, Goldman Sachs parashikonte që çmimi mesatar i naftës Brent këtë vit të ishte 64 dollarë.

Sipas kësaj logjike, nëse çmimi mbetet gjatë gjithë vitit në nivelin aktual prej 87 dollarësh, të ardhurat vjetore të Kremlinit nga eksportet e naftës mund të rriten me rreth 62 miliardë dollarë, rreth 39% më shumë se një vit më parë.

Javën e kaluar, analistët mendonin se lufta do të zgjaste jo më shumë se një muaj. Por sa më shumë të zgjasë konflikti, aq më shumë do të shtrëngohet furnizimi.

Dhe sa më gjatë të mbetet i ndalur prodhimi i naftës dhe gazit, aq më i vështirë do të jetë kthimi në nivelet normale edhe kur tregtia të rifillojë.

Vitin e kaluar, Rusia fitoi rreth 160 miliardë dollarë nga shitja e naftës dhe 40 miliardë dollarë nga gazi.

Nëse çmimi i gazit në Europë mbetet mesatarisht rreth 100 euro për megavat-orë dhe nafta Brent arrin mesatarisht 90 dollarë gjatë vitit 2026, atëherë të ardhurat e Rusisë nga eksporti i naftës dhe gazit “mund të kalojnë lehtësisht 300 miliardë dollarë në vit”, thotë Borys Dodonov nga KSE.

Një faktor i rëndësishëm është se Rusia përfiton më shumë nga kaosi në tregjet e energjisë, sepse kjo dobëson efektin e sanksioneve perëndimore ndaj tregtisë së saj energjetike. Dhe kjo tronditje e fundit e tregut vjen në një moment shumë të përshtatshëm për Putinin.

Pas gati një viti pa veprime ndaj Rusisë, Trump filloi të shtojë presionin tetorin e kaluar, kur shpalli sanksione dytësore ndaj bankave që ndihmonin tregtinë me kompanitë ruse të naftës Rosneft dhe Lukoil.

Ai përdori edhe tarifa ndaj Indisë për të shtyrë kryeministrin Narendra Modi të ulte blerjet e energjisë ruse. Në të njëjtën kohë, Europa dhe Britania e Madhe vendosën sanksione të reja.

“India kishte ulur pothuajse përgjysmë importet nga Rusia”, thotë Craig Kennedy, ish-zëvendëskryetar në Bank of America dhe ekspert i naftës dhe gazit rus. “Kjo e detyroi Moskën të ofronte ulje shumë të mëdha çmimesh për të shitur rezervat e grumbulluara.”

Nga tetori deri në janar, diferenca e çmimit të naftës ruse krahasuar me Brent u rrit nga 10 në 24 dollarë për fuçi, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Në përqindje, kjo ishte diferenca më e madhe që nga vendosja e kufirit të çmimit për naftën ruse nga SHBA dhe Europa në dhjetor 2022.

Kjo ndikoi shumë në të ardhurat e Rusisë nga eksporti i naftës, të cilat ranë në vetëm 11 miliardë dollarë në muaj gjatë nëntorit, dhjetorit dhe janarit.

Kjo ishte 26% më pak se në të njëjtën periudhë një vit më parë dhe niveli më i ulët mujor që nga fillimi i luftës në Ukrainë në vitin 2022.

Tani lufta në Iran i jep Rusisë mundësinë të rikuperojë një pjesë të këtyre parave.

“Ulja e çmimit reflekton sa tërheqëse është nafta ruse krahasuar me të tjerat”, thotë Hilgenstock.

“Nëse nafta nga vende të tjera bllokohet për shkak të situatës aktuale, nafta ruse bëhet relativisht më tërheqëse. Me shumë gjasa, diferenca e çmimit do të zvogëlohet.”

Të ardhurat nga nafta dhe gazi janë thelbësore për makinerinë e luftës së Rusisë. Në përgjithësi, për çdo 2 dollarë që Rusia fiton nga eksportet e energjisë, Kremlini merr rreth 1 dollar në formë taksash.

“Koha është shumë e keqe,” thotë Harris. “Rusia po fillonte të përballej me deficit, që do të thoshte më shumë presion për qeverinë dhe popullin rus, dhe pastaj vjen ky fitim i papritur.”

Zbutja e sanksioneve

Në përpjekje për të ulur goditjen në tregun e naftës, Trump tashmë ka filluar të zbusë sanksionet ndaj Rusisë.

Të enjten, SHBA dha një leje 30-ditore që i mundëson Indisë të anashkalojë sanksionet dhe të blejë naftë ruse që tashmë ndodhet në det.

Rusia ka një sasi rekord nafte në det, pra, naftë që është ngarkuar në cisterna, por ende nuk ka gjetur blerës. Rreth 9.5 milionë fuçi ndodhen në ujërat aziatike, që do të thotë se SHBA i ka dhënë në fakt Indisë dritën jeshile për ta blerë.

Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, tha se kjo leje 30-ditore është “e qëllimshme dhe afatshkurtër” dhe nuk do t’i sjellë përfitime financiare Kremlinit.

Megjithatë, kjo lëvizje mund të interpretohet si një sinjal për blerësit e naftës ruse se Shtëpia e Bardhë po zbut sanksionet sepse zyrtarët po shqetësohen për rritjen e çmimeve të karburantit.

Andreas Schröder nga ICIS thotë se Kina ka të ngjarë të rrisë blerjet e naftës ruse për të zëvendësuar importet nga Irani.

“Aktorët në këtë treg mund të mendojnë se SHBA është e zënë me situata të tjera, dhe kështu mund të rrezikojnë më shumë duke bashkëpunuar me naftën ruse,” thotë Hilgenstock.

SHBA gjithashtu ka pezulluar pa afat sanksionet ndaj degës gjermane të Rosneft, e cila operon rafinerinë që furnizon Berlinin me 90% të benzinës së tij.

Nëse lufta në Lindjen e Mesme zgjat, dëshira politike për sanksione mund të dobësohet.

“Mendoj se sa më shumë të rritet çmimi i naftës, disa do të thonë se nuk është momenti për të ushtruar presion mbi Rusinë që të eksportojë më pak,” thotë Harris.

Analisti Jan-Eric Fähnrich nga Rystad Energy tha se nëse ndërpritet për një kohë të gjatë gazi nga Katari, në Europë mund të nisë diskutimi për heqjen e sanksioneve dhe rikthimin e gazit rus në treg.

Putini tashmë po luan me frikën e Europës për energjinë, duke sugjeruar javën e kaluar se mund të ndërpresë furnizimet e mbetura me gaz për kontinentin dhe ta shesë atë në tregje më fitimprurëse diku tjetër.

Por ky është më shumë një kërcënim bosh, thotë Kennedy.

“Moskës thjesht i mungon infrastruktura për ta dërguar gazin në tregje të tjera që mund të paguajnë sa Europa,” thotë ai.

“Nëse do ta kishte këtë mundësi, do ta kishte bërë tashmë.”

Megjithatë, perspektiva mbetet negative.

“Kjo përmbys të gjitha rezultatet pozitive që kanë ardhur nga sanksionet gjithnjë e më të forta të BE-së dhe Britanisë së Madhe,” thotë Harris.

“Nuk ka si të thuhet ndryshe: ky është thjesht një lajm i keq për Ukrainën.” /The Telegraph – Syri.net