Një Izrael i trimëruar po shfrytëzon rastin për të riformuar rajonin

Nga David M. Halbfinger dhe Ronen Bergman - NYT/

Për vite me radhë, ndërsa kundërshtonte programin bërthamor të Iranit, Izraeli dukej i përmbajtur nga ndërmarrja e një përballjeje të drejtpërdrejtë ushtarake me Teheranin. Arsyeja kryesore ishte frika se Hezbollahu, aleat politik dhe forcë e armatosur e mbështetur nga Irani në Liban, mund të ndërhynte në emër të tij. Një reagim i tillë do të përfshinte përdorimin e arsenalit të madh të raketave dhe predhave të grupit, të cilat mund të godisnin qytete izraelite si Haifa dhe Tel Avivi, duke shkaktuar shkatërrime të mëdha.

Tani, Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara kontrollojnë hapësirën ajrore mbi Iranin dhe po shkatërrojnë gradualisht infrastrukturën dhe arsenalin e tij të raketave balistike.

Dhe kur Hezbollahu iu bashkua luftës, qoftë edhe në mënyrë simbolike, me një breshëri të vetme, relativisht të dobët raketash dhe dronësh të lëshuar drejt veriut të Izraelit rreth orës 1 të mëngjesit të hënën, Izraeli mori justifikimin që i nevojitej. Ai njoftoi një kundërofensivë shumë më të madhe dhe të planifikuar prej kohësh, duke goditur liderët e Hezbollahut në Bejrut dhe në të gjithë vendin.

I inkurajuar nga partneriteti me Shtetet e Bashkuara, duke ndier forcën e vet ushtarake dhe duke vërejtur dobësitë e dy kundërshtarëve të tij më të fortë, Izraeli po e shfrytëzon këtë luftë të re si një mundësi për të ndjekur agjendën e tij gjeopolitike.

"Do ta përfundojmë këtë fushatë jo vetëm me Iranin e goditur, por edhe me Hezbollahun që do të marrë një goditje shkatërruese," u tha komandantëve të divizioneve në kufirin verior të Izraelit të hënën shefi i shtabit të ushtrisë izraelite, gjenerallejtënant Eyal Zamir. Ai la të kuptohej për një luftë të gjatë me Hezbollahun, duke thënë se ajo nuk do të përfundojë "para se të eliminohet kërcënimi nga Libani".

Kjo është gjithashtu një luftë që Izraeli e nisi në mënyrë oportuniste. Dhe ky fakt pasqyron një ndryshim të rëndësishëm në mendimin strategjik të vendit që nga sulmi i udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023 dhe dështimet katastrofike të inteligjencës që e bënë të mundur atë.

Izraeli nuk u beson më aftësisë së strukturave të tij të inteligjencës për të kuptuar saktë qëllimet e kundërshtarëve. Prandaj, kur armiqtë që synojnë shkatërrimin e Izraelit fillojnë të grumbullojnë mjetet për ta realizuar këtë, Izraeli tani e sheh si të domosdoshme t'i shkatërrojë ato kapacitete sa herë që i jepet mundësia.

"Kjo është arsyeja pse debati nëse Irani ishte vërtet pranë zhvillimit të armëve bërthamore nuk ka shumë rëndësi në këtë moment," tha Shira Efron, analiste e Izraelit në RAND, duke iu referuar një prej arsyeve kryesore për sulmin Izrael–SHBA të së shtunës.

Sipas tre zyrtarëve izraelitë të mbrojtjes, kryeministri Benjamin Netanyahu u dha urdhër liderëve ushtarakë në fund të vitit të kaluar të fillonin planifikimin për një sulm të vetëm të Izraelit kundër Iranit, që do të kryhej diku midis prillit dhe qershorit.

Komandantët ushtarakë nuk ishin entuziastë, tha një zyrtar i mbrojtjes, sepse nuk besonin se Izraeli, duke vepruar i vetëm, mund të arrinte shumë më tepër se sa kishte arritur në luftën 12-ditore në qershor 2025. Ata ishin gjithashtu të shqetësuar për aftësinë e tyre për t'u mbrojtur nga një përgjigje iraniane që pritej të shënjestronte qytetet izraelite me raketa balistike.

Por sapo u bë e qartë se Shtetet e Bashkuara do të ishin partnere në një sulm ndaj Iranit dhe filluan të grumbullonin forca në rajon, dy zyrtarë të mbrojtjes thanë se gjeneralët izraelitë ndryshuan qëndrim. Ata panë një mundësi historike për të goditur rëndë Iranin, për të shkatërruar arsenalin e tij të raketave, për të dëmtuar më tej programin e tij bërthamor dhe madje për t'u përpjekur ta çojnë qeverinë iraniane në prag të kolapsit.

Fakti që amerikanët morën përsipër një pjesë të madhe të barrës, përfshirë dërgimin e një flote të madhe avionësh për furnizim me karburant në ajër, bëri të mundur që Izraeli të përdorte flotën më të madhe ajrore që ka dërguar ndonjëherë në një operacion të tillë, thanë dy zyrtarët. Kjo çoi në një sulm shkatërrues ndaj lëshuesve të raketave iraniane.

Ndërkohë, fushata e Izraelit kundër Hezbollahut, sipas analistëve, pasqyron faktin se planet për një sulm të tillë ishin bërë prej muajsh dhe pritej vetëm një justifikim për t'i zbatuar.

"Izraeli po priste një mundësi," tha Orna Mizrahi, ish-zëvendëskëshilltare për sigurinë kombëtare që merret me Libanin në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv. Ajo e quajti sulmin me raketa dhe dronë të Hezbollahut të hënën një "aventurë shumë idiote".

Që nga lufta tetëjavore me Hezbollahun në tetor dhe nëntor 2024, Izraeli e ka akuzuar grupin militant për shkelje të armëpushimit dhe ka goditur pothuajse çdo ditë objektiva që i quan terroriste në Liban.

"Kjo ishte arsyeja për të planifikuar një fushatë tjetër," tha Mizrahi. "Çdo dy shtëpi apo më pak kishte infrastrukturë ushtarake, vende, pajisje dhe lëshues raketash. Kishte shumë për t'u bërë dhe ushtria izraelite nuk arriti t'i përfundonte të gjitha."

Hezbollahu, nga ana e tij, thotë se këto sulme izraelite janë shkelje të armëpushimit dhe e përshkroi sulmin e së hënës si një përgjigje ndaj provokimeve izraelite. Dhjetëra mijëra njerëz janë zhvendosur nga shtëpitë e tyre në Liban që nga fillimi i luftimeve dhe 52 persona u vranë të hënën, sipas qeverisë libaneze.

Për muaj me radhë, Izraeli ka kërcënuar se do të nisë një ofensivë të re nëse qeveria e Libanit nuk përshpejton çarmatimin e Hezbollahut, siç kërkohet nga armëpushimi i vitit 2024. Edhe pse i dobësuar rëndë, Hezbollahu ka kundërshtuar çarmatimin në shkallë kombëtare nëse Izraeli nuk ndalon sulmet në Liban dhe nuk tërhiqet nga disa zona të vogla që vazhdon të mbajë në territorin libanez.

Në janar, ushtria libaneze tha se kishte marrë kontrollin operacional në jug të lumit Litani, përveç atyre posteve izraelite.

"Por kjo nuk do të thotë se ata e kanë eliminuar të gjithë praninë ushtarake të Hezbollahut atje," tha Mizrahi. "Ata as nuk pretenduan një gjë të tillë. Dhe kjo nuk është e mjaftueshme për Izraelin."

Sa i përket asaj që do të përfshijë një fushatë e re në Liban, analistët presin një operacion tokësor, jo vetëm sulme ajrore, dhe vënë në dukje dislokimin e rezervistëve në njësitë e këmbësorisë dhe të blinduara përgjatë kufirit verior.

Një zëdhënës i ushtrisë izraelite njoftoi të martën në mëngjes se trupat kishin marrë nën kontroll zona të reja në jug të Libanit pranë kufirit gjatë natës, por këmbënguli se ky ishte një "hap taktik" dhe jo pjesë e një manovre më të gjerë apo pushtimi.

Shimon Shapira, një gjeneral brigade në pension që ka studiuar Hezbollahun për shumë vite, tha se objektivi i ofensivës së re kundër grupit duhet të jetë shkatërrimi i plotë i forcës së tij ushtarake.

"Qëllimi është që Hezbollahu të bëhet një parti politike pa armë dhe pa ushtri," tha ai. "Mund t'i marrësh raketat, armët dhe municionet. Kjo mund të bëhet. Dhe gjatë rrugës, të eliminosh komandantët."

Të hënën, Netanyahu, gjatë një vizite në vendin ku kishte rënë një raketë iraniane vdekjeprurëse, siguroi izraelitët dhe iranianët se "dita po afrohet" kur populli iranian do të mund të çlirohet nga "zgjedha e tiranisë". Dhe kur të vijë ajo ditë, tha ai, "Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara do të jenë aty".

Nëse liderët e Izraelit duken optimistë për perspektivat e kësaj lufte në dy fronte dhe për atë që mund të nënkuptojë për rajonin, kjo nuk duhet të jetë surprizë, thonë analistët.

Përveç luftës në Gaza, Izraeli ka pasur një seri suksesesh ushtarake në vitet e fundit, duke dobësuar aleatët e Iranit në Siri dhe Liban dhe duke lënë në hije dështimet e 7 tetorit me një sërë suksesesh të inteligjencës dhe sulmesh ajrore shkatërruese.

Por ky vetëbesim i madh i vendit mbart edhe rrezikun e teprimit.

Efron, analistja e RAND-it, tha se Izraeli duhet të kujtojë se duhen marrëveshje politike, jo vetëm luftë.

"Që një vend me 10 milionë banorë të mendojë se vetëm përmes forcës mund të transformojë gjithë rajonin është paksa e ekzagjeruar," tha ajo. "Askush nuk e pëlqen Iranin, por kjo nuk do të thotë se një sjellje imponuese nga Izraeli është e pranueshme." / New York times – Syri.net